ETPC: Nieodpowiednia opieka medyczna w czasie trwania aresztu

TPC wyrokiem z dnia 25 stycznia 2011 r., uznał, że organy odpowiedzialne za zapewnienie stosownej opieki medycznej tymczasowo aresztowanemu Edwardowi Kupczakowi, nie wywiązały się z ciążących na nich obowiązków. W ocenie ETPC stanowi to naruszenie zakazu nieludzkiego oraz poniżającego traktowania ustanowionego w art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W ocenie ETPC, w zaistniałej sytuacji naruszono również art. 8 i 5 § 3 Konwencji (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego oraz prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego). Naruszenie to nastąpiło na skutek zbyt długiego stosowania tymczasowego aresztowania.

Zobacz: Polska narusza Europejską Konwencję Praw Człowieka

Stan faktyczny

Edward Kupczak został zaaresztowany w 2006 r., pod zarzutem kierowania zorganizowaną grupą przestępczą. Cierpiał on od 2000 roku z powodu trwałego urazu kręgosłupa, powstałego w wyniku wypadku samochodowego. Przez okres od wystąpienia urazu do momentu aresztowania korzystał on z pompy morfinowej, której stosowanie miało na celu uśmierzenie bólu.
Sąd w Kielcach uznał, że stan zdrowia pozwala Kupczakowi na pozostanie w areszcie, o ile będzie on objęty odpowiednią opieką medyczną. W styczniu 2007 roku Sąd podjął decyzję o przedłużeniu okresu tymczasowego aresztowania. Stwierdzono, że udostępnienie E. Kupczakowi pompy morfinowej powinno być wystarczające dla uśmierzenia bólu, który odczuwał. Sąd nie wziął pod uwagę, że pompa nie działała prawidłowo, od co najmniej czterech miesięcy. Aresztowany odwoływał się od decyzji sądu wskazując na fakt, iż pompa nie działa prawidłowo, a inne podawane mu leki nie uśmierzają jego bólu. Sąd odwoławczy nie uwzględnił tego zażalenia.

Sądy jeszcze czterokrotnie przedłużały okres tymczasowego aresztowania. W lipcu 2008 r. lekarze z Kliniki Leczenia Bólu oraz Opieki Paliatywnej Uniwersytetu Jagiellońskiego wydali opinię potwierdzającą, że E. Kupczak cierpi na częste ataki bólu, średnio raz na godzinę, trwające przez kilka do kilkunastu minut. Opinia potwierdzała również, że pompa morfinowa nie działa prawidłowo już od 2007 roku, a aresztowany otrzymuje jedynie doustne leki mające na celu uśmierzenie bólu, które nie są wystarczające.
W maju 2009 roku E. Kupczak został zwolniony z aresztu. 

Zobacz: ETPC o małżeństwach więźniów

W swojej skardze do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka E. Kupczak zarzucał naruszenie art. 3 Konwencji (zakaz nieludzkiego traktowania), poprzez brak zapewnienia ze strony państwa odpowiedniej opieki medycznej, podczas trwającego 2,5 roku okresu aresztu w postępowaniu przygotowawczym. 

Za kluczową kwestię w niniejszej sprawie Trybunał uznał to, czy skarżący miał faktyczną możliwość korzystania z pompy morfinowej. Ustalono, że możliwość ta nie została zapewniona w trakcie trwania całego okresu tymczasowego aresztowania.

Zobacz: Więziennictwo

Trybunał podniósł również, że Sądy nie zarządziły sporządzenia opinii medycznej przez biegłego, w trakcie rozpoznawania sprawy, a opinia taka mogłaby mieć istotne znaczenie przy ocenie adekwatności i konieczności stosowanego leczenia. Wniosek o zarządzenie wykonania takiej opinii został kilkakrotnie złożony przez pełnomocnika aresztowanego, jednakże za każdym razem Sąd odrzucał to żądanie. Trybunał podkreślił również fakt, iż Sąd wziął pod uwagę stan zdrowia aresztowanego dopiero przy wydawaniu kolejnej decyzji o przedłużeniu aresztowania, w czasie gdy czas przebywania przez skarżącego w areszcie wynosił już dwa lata. Niepodjęcie żadnych działań zmierzających do naprawienia pompy morfinowej, świadczy o tym, że organy odpowiedzialne za zapewnienie skutecznej opieki medycznej nie wywiązały się z ciążących na nich obowiązków, co stanowi naruszenie zakazu nieludzkiego oraz poniżającego traktowania, ustanowionego w art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Trybunał uznał również, że tej sytuacji zbyt długo stosowano tymczasowe aresztowanie, co stanowi naruszenie prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego oraz prawa do wolności i bezpieczeństwa osobistego.