Od kwietnia wraca 5 proc. VAT na żywność. Co podrożeje? [tabela]

VAT na żywność

Przypomnijmy, że 0% stawka VAT na żywność została wprowadzona od 1 lutego 2022 r. w ramach jednej z tarcz antyinflacyjnych, których celem była ochrona społeczeństwa przed podwyższoną inflacją, wynikającą ze wzrostu cen, który poprzedził rosyjską napaść na Ukrainę.

Ostatnią decyzję, przedłużającą obniżoną stawkę VAT na towary żywnościowe podjął jeszcze poprzedni rząd. Wydano wtedy rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 2023 r. w sprawie obniżonych stawek podatku od towarów i usług, które utrzymuje czasowe obniżenie stawki podatku VAT do wysokości 0% przez pierwszy kwartał 2024 roku.

Podwyżka cen żywności w świąteczny weekend

Prezes Polskiej Izby Handlu Maciej Ptaszyński zauważa, że przywrócenie 5% stawki VAT na żywność od 1 kwietnia br. w największym stopniu dotknie przedsiębiorców prowadzących małe sklepy, bo w odróżnieniu od dyskontów, placówki te oferują szerszą ofertę, z co najmniej 6 do 9 tysiącami pozycji asortymentowych. Każdy z tych produktów musi być oznaczony tzw. cenówką. Konieczność informowania o nowej cenie produktu sprawia, że zdecydowana większość z nich będzie musiała zostać zmieniona.

Przedsiębiorcy będą mieli na to zaledwie kilka dni w trakcie największego szczytu zakupowego przed świętami. Nowe ceny nie mogą też pojawić się za wcześnie, ponieważ nie mogą widnieć obok starych, jeszcze aktualnych. W praktyce więc zmiana cen żywności będzie musiała zostać przeprowadzona w świąteczny weekend.

Zniesienie zerowego VAT na żywność to ok. 120 zł miesięcznie większe wydatki

Natomiast wiceprezes PiS Mateusz Morawiecki podał wyliczenia, na przykładzie statystycznej rodziny 2+2, której miesięczny dochód, z uwzględnieniem 800 plus wynosi 9 tys. zł.

"Taka statystyczna rodzina wydaje na żywność miesięcznie ok. 2 tys. zł" - powiedział Morawiecki. Dodał, że "zniesienie naszej tarczy na VAT na żywność, która od ponad dwóch lat chroniła Polaków, to mniej więcej 120 zł miesięcznie większe wydatki na żywność każdej polskiej rodziny, statystycznie". "Razem z inflacją, która niestety przestała ostatnio spadać, oznacza to dla takiej typowej polskiej rodziny z dwójką dzieci ok. 1500 zł rocznie więcej wydatków" - stwierdził.

„Solidarność” domaga się utrzymania zerowych stawek VAT na podstawowe produkty żywnościowe

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” przyjęło stanowisko ws. przywrócenia 5-procentowej stawki VAT na podstawowe produkty spożywcze. W przyjętym stanowisku zaprotestowało przeciwko nagłym wzrostom opodatkowania podstawowych produktów żywnościowych. To reakcja na przekazaną kilka dni temu przez Ministerstwo Finansów informację, że obniżona obecnie stawka VAT na podstawowe produkty spożywcze nie zostanie przedłużona po 31 marca.

Jak zaznaczyli autorzy stanowiska, decyzja rządu o podniesieniu stawki VAT na podstawowe produkty spożywcze jest nieakceptowalna społecznie, szczególnie w obliczu zmniejszenia stawek VAT na usługi niebędące usługami pierwszej potrzeby (jak choćby usługi kosmetyczne, usługi tatuażu i podobnych).

Zaniechanie utrzymania obniżonej stawki VAT do 0% po 31 marca 2024 roku spowoduje szybki wzrost cen produktów żywnościowych takich jak mleko, pieczywo, jaja, warzywa, mięso czy ryby, ale także specjalnych produktów dietetycznych dla osób przewlekle chorych – napisano w stanowisku.

Według „Solidarność” skutki podwyżek będą ponoszone przede wszystkim przez najwrażliwsze grupy społeczne, dla których żywność stanowi największą część domowych wydatków.

Najczęściej skutkuje to ograniczeniem zakupów takich produktów jak ryby i ich przetwory, mięso i wędliny, cukier i słodycze oraz warzywa i owoce bądź wyborem tańszych sklepów i produktów. Spożycie niskiej jakości wysokoprzetworzonej żywności będzie prowadziło do zwiększenia ryzyka wielu chorób, takich jak nowotwory, zawał serca, udar mózgu, otyłość czy cukrzyca typu 2. Takie rozwiązania nie mogą zostać zaakceptowane przez NSZZ „Solidarność” – czytamy.

Domagamy się utrzymania zerowych stawek VAT na podstawowe produkty żywnościowe. Oczekujemy od rządu, że wszelkie działania w zakresie obciążeń fiskalnych poprzedzone będą rzetelną analizą skutków takich działań dla najuboższych grup społecznych oraz poddane konsultacjom społecznym – zaznaczyli autorzy na końcu dokumentu.

Podniesie cen produktów spożywczych o równowartość VAT w kwietniu - niektóre dyskonty deklarują, że częściowo nie będą tego robić

Przykładowo, czytamy w oświadczeniu sieć Lidl, że ceny ponad 1600 podstawowych produktów spożywczych nie zostaną w kwietniu podniesione o podatek VAT, pomimo powrotu stawki tego podatku na produkty żywnościowe do 5% (z obecnych 0%). Klienci będą mogli kupić w niezmienionych cenach produkty, takie jak: pieczywo, produkty mleczarskie, owoce i warzywa, mięso oraz wędliny.

Natomiast sieć Aldi deklaruje, że ceny produktów w ramach podstawowego koszyka zakupowego nie zostaną w kwietniu podniesione o podatek VAT, pomimo powrotu stawki tego podatku na produkty żywnościowe do 5% (z obecnych 0%). "Bierzemy VAT na siebie, jest to realne trzymanie ręki na pulsie w kontekście oszczędności Polaków. [...] Wśród produktów bez podwyżki o VAT znajdziemy m.in.: pieczywo, świeże mięso, masła, mleka, jaja, sery żółte, mąki, kasze, ryże, oleje" - czytamy w komunikacie dyskontu.

Kolejna sieć to Kaufland, która poinformowała w komunikacie, że w ramach akcji "Zamrażamy VAT" od 1 do 30 kwietnia br. utrzyma ceny ponad 10 000 produktów na dotychczasowym poziomie, mimo wzrostu stawki VAT z 0% na 5%. "Z myślą o klientach i ich domowym budżecie sieć sklepów spożywczych Kaufland ogłosiła akcję "Zamrażamy VAT", która potrwa od 1 do 30 kwietnia br. Ceny ponad 10 000 artykułów nie zostaną podniesione o wartość stawki VAT, a co więcej - mogą zostać obniżone w ramach promocji wprowadzanych przez sieć Kaufland. W ten sposób detalista chce umożliwić klientom jak największe oszczędności" - napisano w komunikacie.

Biedronka zadeklarowała, że zamrozi ceny brutto 4 tys. produktów od kwietnia, pomimo wzrostu stawki VAT na żywność do 5% z 0%, podała sieć. "Zgodnie z obowiązującym prawem, od kwietnia br. powraca standardowa stawka VAT 5% na wybrane kategorie produktów żywnościowych. Jednakże, klienci Biedronki zapłacą za nie tyle samo co w marcu, ponieważ sieć utrzyma regularne ceny brutto. Wyjątkiem będzie tu przede wszystkim pieczywo, w szczególności pochodzące od małych lokalnych dostawców, oraz warzywa i owoce, których ceny zmieniają się na bieżąco ze względu na zależność od sezonu wegetacyjnego" - czytamy w komunikacie. "Dzięki utrzymaniu cen regularnych ponad 4000 produktów, klienci Biedronki nie zauważą wzrostu podatku VAT 5% na podstawowe produkty żywnościowe" - zaznaczono.

Projekt ustawy dot. powrotu do zerowej stawki VAT na żywność

W poniedziałek 25 marca w siedzibie PiS odbyła się konferencja prasowa poświęcona decyzji rządu o wycofaniu się od 1 kwietnia br. z zerowej stawki VAT na żywność.

Wiceprezes PiS Beata Szydło Klub PiS zapowiedziała, że przygotuje projekt ustawy, który będzie przywracał zerową stawkę VAT na żywność; po świętach zostanie on złożony. Nie wykluczyła też złożenia projektu dotyczącego cen energii.

Wojna cenowa może częściowo zniwelować wzrost VAT na żywność

Wojna cenowa może częściowo zniwelować wzrost stawki VAT na żywność - powiedział 28 marca br. w Programie I Polskiego Radia, członek RPP Ludwik Kotecki.

"Wyższy VAT powinien być trochę odczuwalny, ale wojna cenowa może zaabsorbować część podwyżki VAT-u" - powiedział. Dodał, że inflacja w marcu może spaść poniżej 2,5 proc., ale spadek będzie krótkotrwały. Kotecki podtrzymał, że dopóki nie zobaczymy trwałego powrotu do celu, to RPP nie powinna reagować.