Staż pracy 2026: zmiany w kodeksie pracy. Wyjaśnienia MRPiPS i ZUS. Zlecenie, działalność gospodarcza i inne nowe okresy liczone do okresu zatrudnienia.

• Staż pracy zakładowy i ogólny. Stan prawny do końca 2025 r.
• Nowelizacja kodeksu pracy (ustawa z 26 września 2025 r.). Jakie zmiany w stażu pracy?
• Zasady potwierdzania stażu pracy dot. nowych tytułów (okresów)
• Wniosek o zaświadczenie (USP) – tylko w formie elektronicznej
• Za jakie okresy ZUS wyda zaświadczenia
• Różne wnioski dla okresów sprzed i po 1 stycznia 1999 r.
• Obowiązki pracodawcy. Terminy zaliczenia udokumentowanych okresów do okresu zatrudnienia pracownika
• Okresy niewliczane do okresu pracy (stażu pracy)
• Dlaczego warto postarać się o zaświadczenie z ZUS by mieć dłuższy staż pracy

Staż pracy zakładowy i ogólny. Stan prawny do końca 2025 r.

Jak wyjaśnia Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w obowiązujących do końca 2025 r. przepisach nie ma jednolitych zasad ustalania stażu pracy dla celów nabywania prawa do wszystkich świadczeń i uprawnień pracowniczych wynikających ze stosunku pracy. 

Kodeks pracy wyróżnia w tym zakresie: 
1) tzw. zakładowy staż pracy - tj. wliczanie do okresu zatrudnienia pracownika, od którego zależy dane uprawnienie wynikające ze stosunku pracy, tylko okresu pracy u danego pracodawcy (dotyczy to, np. ustalania długości okresu wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony lub nieokreślony oraz wysokości odprawy z tytułu rozwiązania umowy o pracę i odprawy pośmiertnej); 
2) tzw. ogólny staż pracy - tj. wliczanie do okresu zatrudnienia pracownika, od którego zależy dane uprawnienie wynikające ze stosunku pracy, okresów pracy u wszystkich pracodawców (dotyczy to ustalenia wymiaru urlopu wypoczynkowego pracownika oraz nabycia prawa do urlopu wychowawczego). 

Przepisy szczególne dla określonej kategorii pracowników (tzw. pragmatyki) oraz regulacje wewnątrzzakładowe obowiązujące u danego pracodawcy (np. postanowienia układów zbiorowych pracy lub regulaminów wynagradzania) uzależniają od posiadania przez pracownika określonego okresu zatrudnienia m.in. nagrodę jubileuszową czy dodatek stażowy. Regulacje te nie mają zastosowania do wszystkich pracowników i ustalane są odrębnie w przepisach/postanowieniach dotyczących danego uprawnienia lub świadczenia pracowniczego. 

Zasadą jest, że do okresu pracy, od którego uzależnione są uprawnienia pracownicze, wlicza się okresy zatrudnienia, tj. pracy świadczonej w ramach stosunku pracy, a więc na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę (art. 2 Kodeksu pracy). Na podstawie art. 155 Kodeksu pracy do okresu pracy, na podstawie którego określa się długość urlopu wypoczynkowego, zalicza się okres nauki. 

Wliczeniu do okresu zatrudnienia wymaganego do nabycia uprawnień pracowniczych podlegają również inne okresy, niebędące wprawdzie okresami zatrudnienia, ale których wliczenie do stażu pracy następuje na podstawie przepisów szczególnych. 

Na mocy przepisów szczególnych do ogólnego stażu pracy zaliczyć można okres: 
1) służby w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa, Służbie Więziennej, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej - na podstawie art. 302 Kodeksu pracy w zakresie i na zasadach przewidzianych odrębnymi przepisami; 
2) odbywania czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego, odbywania służby zastępczej - 1na podstawie art. 313 ust.1-3, art. 562 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248); 
3) pobierania uposażenia w okresie sprawowania mandatu posła, lub senatora - na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2022 r. poz 1339, z późn. zm.) lub posła do Parlamentu Europejskiego- na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 30 lipca 2004 r. o uposażeniu posłów do Parlamentu Europejskiego wybranych w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 2004 r. poz. 187, z póżn. zm.); 
4) pobierania zasiłku dla bezrobotnych i stypendium (z wyłączeniem prawa do urlopu) - na podstawie art. 79 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r. poz. 475); 
5) udokumentowanego zatrudnienia, przebytego za granicą u pracodawcy zagranicznego- na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia 1instytucjach rynku pracy; 
6) prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie rolnym - na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. poz. 310); 
7) kształcenia się w szkole doktorskiej (dotyczy doktoranta, który uzyskał stopień doktora w wyniku ukończenia szkoły doktorskiej) na warunkach określonych przez art. 208 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm.); 
8) pobierania przez stypendystę sportowego stypendium sportowego - na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2023 r. poz. 2048); 
9) kształcenia się w Krajowej Szkole Administracji Publicznej im. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego (dotyczy absolwenta tej Szkoły) - na podstawie art. 6 ust. 5 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1991 r. o Krajowej Szkole Administracji Publicznej im. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1952, z późn. zm.); 
10) wykonywania przez skazanego odpłatnego zatrudnienia - na podstawie art. 128 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2024 r. poz. 706).

Natomiast w dotychczasowym stanie prawnym okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności, jak również wykonywania zlecenia lub świadczenia usług, wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z tymi osobami albo pozostawania przez osobę fizyczną członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej i spółdzielni kołek rolniczych nie są wliczane do okresu zatrudnienia w rozumieniu powszechnie obowiązujących przepisów prawa pracy.

Zdaniem MRPiPS utrudniało to dostęp do niektórych uprawnień pracowniczych oraz stanowisk, na których wymagane jest posiadanie określonego stażu pracy. Taka sytuacja jest oczywiście niekorzystna dla pracowników, którzy przed nawiązaniem stosunku pracy prowadzili działalność gospodarczą we wskazanych formach lub wykonywali pracę na podstawie wymienionych umów cywilnoprawnych, byli osobami współpracującymi czy członkami rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kołek rolniczych. 

 

Nowelizacja kodeksu pracy (ustawa z 26 września 2025 r.). Jakie zmiany w stażu pracy?

Omawiana nowelizacja wprowadziła następujące zmiany w Kodeksie pracy: 

Służby

Przepis art. 302 kodeksu pracy otrzymało nowe brzmienie, zgodnie z którym „Do okresu zatrudnienia wlicza się okres służby w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa, Służbie Więziennej, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej, Straży Marszałkowskiej i Służbie Celno-Skarbowej w zakresie i na zasadach przewidzianych odrębnymi przepisami.”. 

W art. 302 kodeksu pracy uzupełniono katalog w stosunku do aktualnego brzmienia przepisu o:
- okres służby funkcjonariusza Straży Marszałkowskiej - na podstawie Art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o Straży Marszałkowskiej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1729), 
- okres służby w Służbie Celno-Skarbowej - na podstawie art. 174 ust. 8 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.); 

Pozarolnicza działalność (nie tylko gospodarcza)

Został wprowadzony nowy przepis kodeksu pracy: art. 302¹ § 1, zgodnie z którym do okresu zatrudnienia wlicza się okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe, z zastrzeżeniem § 3. 

Pojęcie pozarolniczej działalności wynika z art. 8 ust. 6 ustawy z dnia z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497). 

Zgodnie ze wskazanym przepisem za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się: 
1) osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych; 
2) twórcę i artystę;
3) osobę prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu: 
a) w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, 
b) z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych; 
4) wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej; 
5) akcjonariusza prostej spółki akcyjnej wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług; 
6) komplementariusza w spółce komandytowo-akcyjnej; 
7) osobę prowadzącą publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737).

Ponadto na podstawie nowego art. 302¹ § 4 kodeksu pracy, do okresu zatrudnienia wlicza się okres:
1) o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, w którym osoba fizyczna podejmująca działalność gospodarczą nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym;
2) pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną wymienioną w pkt 1, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe.

Warto zacytować ww. art. 18 ust. 1 Prawa przedsiębiorców:
Art. 18. 1. Przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmuje ją ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia i nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej.

Sprawowanie opieki nad dzieckiem

A na podstawie nowego art. 302¹ § 5 kodeksu pracy, do okresu zatrudnienia wlicza się okres zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Ponadto w myśl nowego art. 302¹ § 6 kodeksu pracy, do okresu zatrudnienia wlicza się okres sprawowania przez osobę współpracującą osobistej opieki nad dzieckiem, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

Zlecenie, świadczenie usług, umowa agencyjna, członkostwo w spółdzielni rolniczej

Ponadto, na podstawie dodawanego art. 302¹ § 2 kodeksu pracy do okresu zatrudnienia wliczane są okresy: 
1) wykonywania przez osobę fizyczną zlecenia na podstawie umowy zlecenia, o której mowa w art. 734 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r. poz. 1610, z późn. zm.) lub świadczenia usług przez osobę fizyczną na podstawie umowy, o której mowa w art. 750 kodeksu cywilnego, 
2) wykonywania przez osobę fizyczną pracy na podstawie umowy agencyjnej, o której mowa w art. 758 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, 
3) pozostawania osobą współpracującą z osobą, o której mowa w pkt 1 i 2 , 
4) pozostawania przez osobę fizyczną członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej i spółdzielni kołek rolniczych 
- w których ta osoba fizyczna podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

MRPiPS wskazuje, że przepis art. 302¹ § 2 pkt 1 obejmuje również umowy uaktywniające dla niań sprawujących opiekę nad dziećmi na podstawie umów o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

  Od zakładowego stażu pracy uzależniona jest zgodnie z Kodeksem pracy m.in. długość okresu wypowiedzenia oraz wysokość odprawy w przypadku rozwiązania umowy o pracę. Także dodatkowe świadczenia przyznawane przez pracodawcę na mocy przepisów zakładowych zwykle uzależnione są od długości zatrudnienia u danego pracodawcy. Zatem na skutek przyjęcia omawianej nowelizacji osoba zatrudniona na umowę o pracę, która wcześniej świadczyła pracę na rzecz obecnego pracodawcy na podstawie, np. umowy zlecenia, z dniem wejścia w życie nowelizacji może uzyskać nie tylko uprawnienie do wyższego wymiaru urlopu, ale także zostanie objęta dłuższym okresem wypowiedzenia oraz będzie przysługiwać jej wyższa odprawa w przypadku rozwiązania umowy o pracę (czy też wyższy dodatek stażowy, jeżeli przepisy zakładowe przewidują taki składnik wynagrodzenia). 

Ważne jest również to, że na podstawie nowego art. 302¹ § 3 kodeksu pracy do okresu zatrudnienia wliczane są także ww. okresy działalności zawodowej określone w art. 302¹ § 1 i 2, w których osoba fizyczna nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie odrębnych przepisów. Są to okresy wykonywania pracy lub działalności co do zasady stanowiącej tytuł do ubezpieczeń społecznych. Jak wyjaśnia MRPiPS, może to być np. niepodleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w związku ze skorzystaniem przez przedsiębiorcę z uprawnienia ulgi na start, niepodlegania ubezpieczeniom społecznym przez uczniów szkół ponadpodstawowych lub studentów, do ukończenia 26 lat z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w ramach wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, czy zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność, które osiągnęły w danym roku kalendarzowym kwotę odpowiadającą trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy. 

Działalność zarobkowa za granicą inna niż zatrudnienie

Dodatkowo na podstawie nowego art. 302¹ § 7 kodeksu pracy, do okresu zatrudnienia wliczać się będzie także udokumentowany okres wykonywania pracy zarobkowej na innej podstawie niż stosunek pracy przebyty za granicą. 

Zdaniem Ministerstwa, wyżej wskazane nowe przepisy mają zrealizować cel, aby uprawnienia pracownicze, jak i dostęp do stanowisk wymagających potwierdzonego doświadczenia zawodowego były takie same niezależnie od prawnej i organizacyjnej formy wcześniejszej pracy. 

Zasady potwierdzania stażu pracy dot. nowych tytułów (okresów)

Na podstawie dodawanego art. 302¹ § 11-13: 
§ 11. Okresy, o których mowa w § 1, § 4 pkt 2, § 5 i 6, potwierdza zaświadczenie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o opłaceniu za dany okres składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe z danego tytułu.
§ 12. Okresy, o których mowa w § 2, potwierdza zaświadczenie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o podleganiu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
§ 13. Okresy, o których mowa w § 4 pkt 1, potwierdza zaświadczenie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego. 

Zgodnie z dodawanym art. 302¹ § 10 kodeksu pracy, w przypadku nakładania się okresów, o których mowa w § 1-7, lub nakładania się tych okresów na okres pozostawania w stosunku pracy do okresu zatrudnienia wlicza się okres najkorzystniejszy dla osoby, której okresy będą podlegały wliczeniu do okresu zatrudnienia. 

Wniosek o wydanie ww. zaświadczenia przez ZUS składa się w postaci elektronicznej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego ZUS (eZUS). Wniosek ten musi złożyć osoba fizyczna, której okresy będą podlegały wliczeniu do okresu zatrudnienia. ZUS informuje, że od 1 stycznia 2026 r. na eZUS będzie dostępny „Wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy” – USP. Zaświadczenie, decyzję oraz inne pisma w sprawie wydania zaświadczeń ZUS przygotuje i doręczy osobie, która złoży wniosek, wyłącznie w postaci elektronicznej na konto w eZUS. 

Wniosek o zaświadczenie (USP) – tylko w formie elektronicznej

Wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy (USP) jest dostępny od 1 stycznia 2026 r. na koncie w eZUS. Po zalogowaniu się do eZUS wniosek będzie można złożyć wyłącznie w formie elektronicznej. Zgodnie z obowiązującymi przepisami formularz nie będzie dostępny w wersji papierowej. Zaświadczenie, decyzję oraz inne pisma w tej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekaże wnioskodawcy wyłącznie elektronicznie - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.

Za jakie okresy ZUS wyda zaświadczenia

Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie wydawał zaświadczenia tylko za niektóre okresy wskazane w Kodeksie pracy. Chodzi o zatrudnienie, w których dana osoba była objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi albo opłacała składki na te ubezpieczenia lub na ubezpieczenie wypadkowe. Zaświadczenie może dotyczyć również okresów zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, jeśli osoba prowadząca działalność gospodarczą korzystała z tzw. ulgi na start.

ZUS nie wyda zaświadczenia za okresy, w których uczeń lub student wykonywał np. umowę zlecenia, ponieważ w takim przypadku nie podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Zaświadczenie będzie wydawane na podstawie danych zapisanych na koncie ubezpieczonego w ZUS. Jeżeli na koncie nie będzie informacji o zgłoszeniu do ubezpieczeń, ZUS wyda decyzję o odmowie wydania zaświadczenia. Po otrzymaniu takiej decyzji będzie można złożyć wniosek o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i dołączyć do niego dokumenty potwierdzające dane okresy. Wniosek o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego wraz z posiadanymi dokumentami będzie można złożyć:
• elektronicznie – za pośrednictwem konta w eZUS, z wykorzystaniem wniosku ogólnego POG,
• listownie – na adres najbliższej jednostki Zakład Ubezpieczeń Społecznych,
• osobiście – w dowolnej placówce ZUS-u.

Różne wnioski dla okresów sprzed i po 1 stycznia 1999 r.

Jeżeli wniosek o wydanie zaświadczenia dotyczy okresów sprzed 1 stycznia 1999 r., nadal należy korzystać z wniosku US-7. Okresy te nie są zapisane na indywidualnym koncie ubezpieczonego, dlatego nie można ich wskazać we wniosku USP.

Jeżeli okres ubezpieczenia rozpoczął się przed 1 stycznia 1999 r. i trwał po tej dacie, należy złożyć dwa oddzielne wnioski:
• US-7 – za okres ubezpieczenia sprzed 1 stycznia 1999 r.,
• USP – za okres ubezpieczenia od 1 stycznia 1999 r.
- wyjaśnia Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.

Obowiązki pracodawcy. Terminy zaliczenia udokumentowanych okresów do okresu zatrudnienia pracownika

Na podstawie art. 5 omawianej nowelizacji:
1. Jeżeli pracownik zatrudniony w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (1 stycznia 2026 r.) u pracodawcy innego niż określony w art. 9 (czyli innego niż jednostka sektora finansów publicznych) udokumentuje w ciągu 24 miesięcy od tego dnia okresy, o których mowa w art. 302¹ § 1-7 kodeksu pracy, pracodawca ten wlicza udokumentowane okresy do okresu zatrudnienia pracownika.
2. Jeżeli pracownik zatrudniony w dniu określonym w art. 9 (1 maja 2026 r.) u pracodawcy określonego w tym przepisie (czyli innego niż jednostka sektora finansów publicznych) udokumentuje w ciągu 24 miesięcy od tego dnia okresy, o których mowa w art. 302¹ § 1-7 kodeksu pracy, pracodawca ten wlicza udokumentowane okresy do okresu zatrudnienia pracownika.
3. Okresów nieudokumentowanych w terminach, o których mowa w ust. 1 i 2, pracodawca zatrudniający pracownika odpowiednio w dniu wejścia w życie ustawy albo w dniu określonym w art. 9 (1 maja 2026 r.) nie wlicza do okresu zatrudnienia tego pracownika.

Na podstawie art. 6 omawianej nowelizacji, uprawnienia pracownicze wynikające z wliczenia okresów, o których mowa w art. 302¹ § 1-7 kodeksu pracy, do okresu zatrudnienia przysługują od dnia nabycia prawa do tych uprawnień, ale nie wcześniej niż od dnia:
1) wejścia w życie nowelizacji ustawy (1 stycznia 2026 r.), w przypadku pracownika zatrudnionego u pracodawcy będącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm.) albo
2) określonego w art. 9 (1 maja2026 r.), w przypadku pracownika zatrudnionego u pracodawcy niebędącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

Okresy niewliczane do okresu pracy (stażu pracy)

Okresów, o których mowa w art. 302¹ § 1-7 kodeksu pracy, nie wlicza się do okresu pracy wymaganego od kandydatów na określone stanowiska w naborach na wolne stanowiska wszczętych i niezakończonych przed:
- dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (1 stycznia 2026 r.) u pracodawcy innego niż określony w art. 9 (czyli u pracodawcy będącego jednostką sektora finansów publicznych) albo
- przed dniem określonym w art. 9 (1 maja 2026 r.) u pracodawcy określonego w tym przepisie (czyli innego niż jednostka sektora finansów publicznych).

Ponadto okresów, o których mowa w art. 302¹ § 1-7 kodeksu pracy, nie wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego jest uzależniony okres wypowiedzenia umowy o pracę trwający:
- w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (1 stycznia 2026 r.) w przypadku pracownika zatrudnionego u pracodawcy innego niż określony w art. 9 (czyli u pracodawcy będącego jednostką sektora finansów publicznych) albo
- w dniu określonym w art. 9 (1 maja 2026 r.) w przypadku pracownika zatrudnionego u pracodawcy określonego w tym przepisie (czyli innego niż jednostka sektora finansów publicznych).

Dlaczego warto postarać się o zaświadczenie z ZUS by mieć dłuższy staż pracy

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wyjaśnia, że dodatkowe okresy wliczane do stażu pracy będą wpływać m.in. na:
- wyższy wymiar urlopu wypoczynkowego;
- wyższy dodatek stażowy;
- nabycie prawa do nagrody jubileuszowej lub nabycie prawa do kolejnego, wyższego jej poziomu;
- dostęp do większej liczby ofert pracy tam, gdzie wymagany jest konkretny staż pracy;
- dłuższy okres wypowiedzenia umowy o pracę;
- wyższą odprawę w przypadku rozwiązania umowy o pracę.

Te uprawnienia będą - co do zasady - obowiązywać we wszystkich zakładach pracy - tak w sektorze publicznym jak i w firmach prywatnych. Przy czym MRPiPS podkreśla, że uprawnienia takie jak dodatek stażowy czy nagroda jubileuszowa będą przysługiwały na podstawie przepisów obowiązujących u danego pracodawcy - o ile takowe w ogóle obowiązują u tego pracodawcy.

W szczególności staż pracy (długość zatrudnienia) wpływa na długość urlopu wypoczynkowego. Bowiem wymiar tego urlopu wynosi:
1) 20 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat;
2) 26 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Przykład: Pracownik ma wliczone do okresu zatrudnienia 4 lata z tytułu ukończenia średniej szkoły ogólnokształcącej, a następnie przepracował 4 lata - a zatem ma 20 dni urlopu. Jeżeli ten pracownik wcześniej przez dwa lata wykonywał umowę zlecenia i przedstawi pracodawcy niezbędne potwierdzające ten fakt zaświadczenie z ZUS, to z dniem wliczenia tych dwóch lat i osiągnięcia dziesięcioletniego okresu zatrudnienia, będzie miał prawo do 26 dni urlopu.
Gdy taki pracownik już w danym roku wykorzystał cały urlop wypoczynkowy za dany rok kalendarzowy, a potem w trakcie tego roku udokumentował ww. dwa lata zatrudnienia na zleceniu, to będzie mu przysługiwał urlop uzupełniający: 6 dni.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2025 r., poz. 1423.

Źródło: Projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy (z 4 lipca 2024 r.), opublikowany 11 lipca 2024 r. (UD59).