Jednoznaczne stanowisko TSUE – bank może korzystać z potrącenia w sprawie frankowej

• TSUE: potrącenie stosowane przez bank nie ogranicza roszczeń konsumenta
• Zarzut potrącenia może być zgłoszony jako ewentualny
• Po unieważnieniu umowy kredytowej konsument musi rozliczyć się z bankiem
• Co z obciążeniem konsumenta kosztami postępowania?

TSUE: potrącenie stosowane przez bank nie ogranicza roszczeń konsumenta

TSUE potwierdził, że potrącenie nie niweczy ani w żaden sposób nie ogranicza roszczenia restytucyjnego konsumenta. W konsekwencji stosowanie potrącenia należy uznać za zgodne z zasadą skuteczności i pozwala na kompleksowe rozliczenie stron w jednym postępowaniu, ponieważ poprzez dokonanie potrącenia zostaje usunięta niepewność stron co do rozliczenia.

Zarzut potrącenia może być zgłoszony jako ewentualny

TSUE słusznie uznał, że zarzut potrącenia może zostać zgłoszony przez bank także w sposób ewentualny. Działanie takie jest procesowo efektywne, zgodne z zasadą ekonomii procesowej oraz interesem obu stron, przy jednoczesnym umożliwieniu bankowi prawa do obrony swoich praw w procesie. TSUE słusznie zwrócił uwagę, że gdyby bank nie mógł podnieść zarzutu potrącenia, to jego prawo do skutecznej ochrony sądowej zostałoby naruszone w sposób nieproporcjonalny.

Stanowisko TSUE w tym zakresie jest zgodne z dotychczasowym orzecznictwem krajowym. Dopuszczalność podniesienia tzw. ewentualnego zarzutu potrącenia została zaakceptowana w wielu orzeczeniach Sądu Najwyższego (np. wyrok Sądu Najwyższego z 14 czerwca 2013 r. w sprawie o sygn. akt V CSK 389/12, postanowienie Sądu Najwyższego z 9 sierpnia 2016 r., II CZ 83/16) i odpowiada dotychczasowej praktyce sądów powszechnych, które dopuszczały możliwość stosowania tego typu zarzutów.

Po unieważnieniu umowy kredytowej konsument musi rozliczyć się z bankiem

TSUE jednoznacznie wskazał, że potrącenie stanowi jedną z wielu form odzyskania przez bank kapitału, potwierdzając przy tym, że stwierdzenie nieważności umowy nakłada na konsumenta obowiązek rozliczenia się z bankiem.

Trybunał nie wypowiedział się jednoznacznie co do terminu, który powinien zostać wyznaczony konsumentowi na zwrot środków postępowania. Nie ma jednak żadnych podstaw, żeby stosować inne zasady wyznaczania terminów dla konsumenta, a inne dla przedsiębiorcy.

Co z obciążeniem konsumenta kosztami postępowania?

Trybunał nie zajął jednoznacznego stanowiska w zakresie obciążania konsumentów kosztami postępowania. TSUE zwrócił jednak uwagę, że sąd krajowy powinien ocenić wszystkie okoliczności sprawy w celu uwzględnienia, w stosownym przypadku, ewentualnej złej wiary konsumentów, którzy pomimo informacji otrzymanych od sądu, niesłusznie sprzeciwiają się potrąceniu wzajemnych wierzytelności. W ocenie TSUE zachowanie konsumenta może mieć szczególne znaczenie przy podjęciu decyzji co do kwestii rozdziału kosztów postępowania.

Wyrok ten stanowi ważny sygnał dla sądów i potwierdza, że stosowanie potrącenia realizuje cele wynikające z Dyrektywy 93/13.

Robert Wechman, radca prawny, partner, Dyrektor Departamentu Sporów Sądowych w Lawspective

Źródło: Wyrok TSUE z 22 stycznia 2026 r. w sprawie C-902/24 - Herchoski.