Pacjent może chodzić, ale niekoniecznie składać wyjaśnienia organowi podatkowemu. Ważny wyrok NSA

• Co wolno pacjentowi na L4?
• Pacjent może chodzić, czyli co dokładnie robić?
• Chory podatnik nie musi składać wyjaśnienia organowi podatkowemu

Co wolno pacjentowi na L4?

Co wolno pacjentowi korzystającemu ze zwolnienia lekarskiego? Dyskusje na ten temat nie ustają, a oczekiwane w tym zakresie zmiany, choć zostały już uchwalone, to jednak nie weszły jeszcze w życie. Mowa o przepisach ustawy z 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i niektórych innych ustaw, którą w pierwszych dniach stycznia podpisał Prezydent RP, a która wprowadza m.in. zmiany zasad kontroli zwolnień lekarskich i zmiany samych zasad korzystania ze zwolnienia lekarskiego. Ze znowelizowanych przepisów będzie wynikało wprost, że aktywnością niezgodną z celem zwolnienia od pracy są wszelkie działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia lub rekonwalescencję, z wyłączeniem zwykłych czynności dnia codziennego lub czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Pojęcie to zostało zdefiniowane zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą w tym zakresie, a wprowadzenie go powinno rozwiązać wiele problemów powstających na tym tle.

Tymczasem jeszcze w odniesieniu do stanu prawnego sprzed nowelizacji, Naczelny Sąd Administracyjny wydał 12 grudnia 2025 r. ważny wyrok (sygn. akt III FSK 1299/24).

Polecamy: Podstawa wymiaru składek ZUS. Praktyczne rozliczenia

Pacjent może chodzić, czyli co dokładnie robić?

Sprawa dotyczyła podatnika, którego burmistrz wezwał do złożenia wyjaśnień w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Organ pouczył wezwanego, że w razie niezastosowania się do niego, może zostać na niego nałożona kara porządkowa w wysokości do 3000 zł. W odpowiedzi na wezwanie podatnik przedłożył zaświadczenie ZUS ZLA poświadczające niezdolność do pracy, jednak mimo tego burmistrz ukarał go karą porządkową, bo na zwolnieniu znajdowała się adnotacja „pacjent może chodzić”, co w jego opinii oznaczało, że miał możliwość wywiązania się z obowiązków nałożonych na niego przez organ. Z takim działaniem zgodziło się zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy. Inaczej na sprawę spojrzał jednak Naczelny Sąd Administracyjny.

Chory podatnik nie musi składać wyjaśnienia organowi podatkowemu

W uzasadnieniu wydanego wyroku wskazał on, że w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsca bezzasadna odmowa złożenia wyjaśnień. Skarżący przedłożył bowiem kserokopię zwolnienia lekarskiego obejmującego odpowiedni okres niezdolności do pracy. Zdaniem NSA sąd I instancji trafnie zauważył, że określenie „pacjent może chodzić” nie determinuje dokładnie, jakich dokładnie czynności pacjent nie może wykonywać. Oczywiste jest przy tym, że pacjent nie powinien podejmować takich czynności, które nie sprzyjają leczeniu, utrudniają powrót do zdrowia i przedłużają okres rekonwalescencji. Stwierdzenie „pacjent może chodzić” zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą pozwala jedynie na wykonywanie zwykłych czynności życia codziennego (zakupy, wizyty lekarskie, spacery, rehabilitacja), które nie przeszkadzają w rekonwalescencji, ale nie usprawiedliwia podejmowania pracy zarobkowej. Wykonywanie pracy na L4 grozi przy tym utratą zasiłku, z wyjątkiem sytuacji, gdy za zgodą lekarza lub ZUS można wykonywać tylko niezbędne czynności. Sąd potwierdził, że choć pacjent w takiej sytuacji może załatwiać sprawy urzędowe, to jednak kluczowe jest to, aby aktywności te nie były zbyt wyczerpujące, nie obciążały organizmu i były zgodne z zaleceniami lekarza. Sama adnotacja „pacjent może chodzić” nie zawsze daje możliwość reagowania stronie (pacjentowi) na wezwanie organów administracji. Co więcej, na gruncie obowiązujących przepisów organ podatkowy ma obowiązek dołożyć starań, aby zadośćuczynienie wezwaniu nie było uciążliwe (art. 155 § 1a Ordynacji podatkowej). Brak tego rodzaju aktywności (zgody) skarżącego jako pacjenta uniemożliwia przeprowadzenie tego rodzaju dowodu, a równocześnie wobec skarżącego nie powinny była zostać zastosowana kara porządkowa.