Rozprawa sądowa bardziej przyjazna dla uczestników procesu – mała a w praktyce odczuwalna zmiana

• Dotychczasowe przepisy związane z przesłuchaniem przed sądem
• Wprowadzone zmiany dotyczące rozprawy
• O czym jeszcze należy pamiętać

Dotychczasowe przepisy związane z przesłuchaniem przed sądem

Mimo coraz częstszego korzystania przez sądy z rozpraw zdalnych (on line ), gdzie - co do zasady - naturalna jest pozycja siedząca udział w rozprawach w budynku sądu określanych obecnie jako stacjonarne wiąże się czasem z przebywaniem przez świadków, biegłych oraz strony przez wiele godzin w pozycji stojącej. Stanowi to nie tylko czynnik dodatkowo stresujący przy składaniu wyjaśnień czy zeznań, ale może być obciążające fizycznie. Sąd może zezwolić z własnej inicjatywy z uwagi na wiek, niepełnosprawność ewentualnie wygląd danej osoby np. widoczna ciąża przesłuchanie w pozycji siedzącej. O taką możliwość mogła również poprosić dana osoba, ale wiązało się to z potrzebą niejako tłumaczenia się ze swojego stanu zdrowia czy innych szczególnych potrzeb przez wszystkimi obecnymi na sali co było krępujące. Dodatkowo samopoczucie osoby stojącej przed stołem sędziowskim mogło się pogorszyć z upływem czasu i mogła ona nie mieć śmiałości albo sposobności zapytać sąd, czy może kontynuować swoją wypowiedź w pozycji siedzącej.

Wprowadzone zmiany dotyczące rozprawy

Po zmianach będzie możliwe pozostawanie przez osobę przesłuchiwaną przez sąd w pozycji siedzącej o czym sąd będzie obowiązany poinformować przed rozpoczęciem każdej czynności z jej udziałem, chyba że szczególne wymagania będą narzucać inny sposób.

Nowy przepis ma na celu poprawę komfortu uczestników procesu sądowego, zmniejszenie stresu co w praktyce może się przełożyć na jakość i przydatność wypowiedzi. Przesłuchanie w pozycji siedzącej jest standardem w większości krajach Unii Europejskiej. Z sal rozpraw albo zupełnie znikną barierki znajdujące się naprzeciwko stołu sędziowskiego, za którymi stawały strony postępowania, świadkowie i biegli albo pozostaną jako dodatkowy element poza krzesłem.

O czym jeszcze należy pamiętać

W kontekście wprowadzonych zmian należy pamiętać o dwóch kwestiach. Świadek przed przesłuchaniem może składać przyrzeczenie. Na rozprawie cywilnej dzieje się po podaniu swoich danych co do zasady na wniosek choć jednej ze stron albo gdy jest nieobecna. Przyrzeczenie świadek składa w pozycji stojącej, stoją również w tym czasie wszystkie osoby obecne na sali rozpraw poza składem orzekającym.

Druga kwestia to możliwość pozostawania w pozycji siedzącej jedynie w toku przesłuchania – i taki sposób kontaktu z sądem dotyczy świadków i biegłych. Natomiast strona postępowania w szczególności kiedy nie jest przez nikogo reprezentowana może przedstawiać swoje stanowisko, składać oświadczenia, zadawać pytania innym stronom procesu (stronie przeciwnej, biegłym, świadkom). Czyni to zazwyczaj zajmując przypisane do swojej roli procesowej miejsce na sali rozpraw, z lewej albo prawej strony stołu sędziowskiego. W takim przypadku, jeśli zwraca się do sądu albo sąd kieruje swoją wypowiedź do osoby będącej stroną, tak osoba powinna stać.