Kto i kiedy nie może być świadkiem testamentu?

• Kto nie może być świadkiem testamentu?
• Kto nie może być świadkiem testamentu w konkretnych okolicznościach?

Niemożność bycia świadkiem testamentu można podzielić na dwie grupy przyczyn. Pierwsza z nich wyklucza możliwość bycia świadkiem każdego testamentu, a druga świadkiem testamentu konkretnej osoby.

Kto nie może być świadkiem testamentu?

Nie może być świadkiem żadnego testamentu osoba:

1. która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych – tj. dziecko do lat 18, osoba ubezwłasnowolniona częściowo lub całkowicie;
2. niewidoma, głucha lub nie posługująca się mową;
3. nie mogąca czytać i pisać;
4. nie władająca językiem, w którym spadkodawca sporządza ostatnią wolę;
5. skazana prawomocnie wyrokiem sądowym za fałszywe zeznania.

Ocena przesłanek z pkt od 2 do 4 należy do sądu. Powinien on zbadać dostępnymi środkami dowodowymi, czy dana osoba spełnia powyższe wymagania choćby poprzez rozmowę ze świadkiem. Rolą tych przepisów jest doprowadzenie do sytuacji, że świadkiem będzie jedynie osoba znająca język spadkodawcy, umiejąca samodzielnie odczytać zapisany tekst oraz mogąca sama go spisać. Dodatkowo ze świadkiem powinna być możliwość komunikacji oraz okazania mu dokumentu.

Kto nie może być świadkiem testamentu w konkretnych okolicznościach?

Nie może być świadkiem przy sporządzaniu konkretnego testamentu:

1. osoba dla której w ostatniej woli spadkodawcy została przewidziana jakakolwiek korzyść;
2. małżonek, krewny lub powinowaty pierwszego i drugiego stopnia osoby dla której przewidziana została w testamencie jakakolwiek korzyść;
3. osoba pozostająca w stosunku przysposobienia z osobą dla której została przewidziana jakakolwiek korzyść.

Przez krewnego należy rozumieć osobę z którą spadkodawcę łączą więzy krwi, natomiast powinowaty to osoba która staje się rodziną poprzez związek małżeński np. teściowa (matka żony/męża), teść (ojciec żony/męża), zięć (mąż córki/syna), szwagier (mąż siostry/brata, brat żony/męża).

Natomiast stopnie pokrewieństwa czy powinowactwa ustala się poprzez liczbę urodzeń tj. ile urodzeń, tyle stopni. W linii prostej tj. rodzice-dzieci stopnie liczy się bezpośrednio, natomiast w linii bocznej – rodzeństwo, dalsi kuzyni (cioteczni, wujeczni) przez wspólnego przodka. I tak rodzeństwo to krewny drugiego stopnia w linii bocznej. Powinowatym pierwszego stopnia jest teść, teściowa, zięć, synowa a drugiego stopnia brat lub siostra współmałżonka.

Jeżeli świadkiem testamentu spadkodawcy była jedna z osób spokrewnionych lub spowinowaconych z osobą która w testamencie uzyska konkretną korzyść nieważne jest tylko postanowienie, które daje uprawnienia tej osobie, jej małżonkowi, krewnym lub powinowatym pierwszego lub drugiego stopnia albo osobie pozostającej z nią w stosunku przysposobienia. Jeśli z treści testamentu lub okoliczności wynika, że bez nieważnego postanowienia spadkodawca nie sporządziłby testamentu danej treści, nieważna jest cała ostatnia wola.

Niespełnienia powyższych wymogów odnośnie świadków, czy każdego czy konkretnego testamentu powoduje nieważność tego oświadczenia woli.