To się zmieniło na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe. Stół, krzesło, klawiatura i oświetlenie - jakie warunki muszą spełniać?

• Postęp technologiczny i konieczność zmian
• Ergonomia na stanowiskach pracy
• Stół, krzesło, podnóżek i oświetlenie – przepisy regulują to szczegółowo

Postęp technologiczny i konieczność zmian

Szybki postęp technologiczny sprawił, że po wielu latach obowiązywania przepisów w niezmienionym brzmieniu, pojawiła się konieczność znowelizowania regulacji dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe. Choć zmiany weszły w życie pod koniec 2023 r., a czas na ich wdrożenie upłynął w maju 2024 r., niektórzy pracodawcy nadal mają problemy z ich stosowaniem, a znajdujące się w ich zakładach pracy stanowiska nie zostały odpowiednio dostosowane.

Jedną z wprowadzonych zmian była zmiana definicji stanowiska pracy. Obecnie należy przez nie rozumieć przestrzeń pracy wraz z:

1. wyposażeniem podstawowym, w tym monitorem ekranowym, klawiaturą, myszą lub innymi urządzeniami wejściowymi, oprogramowaniem z interfejsem dla użytkownika,
2. krzesłem i stołem,
3. opcjonalnym wyposażeniem dodatkowym, w tym stacją dysków, drukarką, skanerem, uchwytem na dokumenty, podnóżkiem.

Nie zmieniła się definicja monitora ekranowego, którym nadal jest urządzenie do wyświetlania informacji w trybie alfanumerycznym lub graficznym, niezależnie od metody uzyskiwania obrazu. Taka sama jest również definicja pracownika, którym w rozumieniu tych regulacji jest każda osoba zatrudniona przez pracodawcę, w tym praktykant i stażysta, użytkująca w czasie pracy monitor ekranowy co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy.

Ergonomia na stanowiskach pracy

Minimalne wymagania BHP oraz ergonomii, jakie powinny spełniać stanowiska pracy wyposażone w monitory ekranowe przewidują m.in., że:

• wyposażenie stanowiska pracy oraz sposób rozmieszczenia elementów jego wyposażenia nie może powodować podczas pracy nadmiernego obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego i (lub) wzroku oraz być źródłem zagrożeń dla pracownika;
• w przypadku stosowania systemów przenośnych przeznaczonych do użytkowania na danym stanowisku pracy co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy, stanowisko pracy powinno być wyposażone w stacjonarny monitor ekranowy lub podstawkę zapewniającą ustawienie ekranu tak, aby jego górna krawędź znajdowała się na wysokości oczu pracownika, oraz w dodatkową klawiaturę i mysz;
• regulacje ustawienia monitora powinny umożliwiać pochylenie ekranu, a jego górna krawędź powinna znajdować się na wysokości oczu pracownika. Obraz na ekranie powinien być wyraźny i czytelny, z możliwością ewentualnej zmiany jego koloru i kontrastu;
• klawiatura oraz mysz powinny stanowić osobne elementy wyposażenia podstawowego stanowiska pracy. Konstrukcja klawiatury powinna umożliwiać użytkownikowi przyjęcie pozycji, która nie powodowałaby zmęczenia mięśni kończyn górnych podczas pracy. Powierzchnia klawiatury powinna być matowa, a znaki na klawiaturze powinny być kontrastowe i czytelne.

Polecamy: BHP w firmie. Obowiązki pracodawców

Stół, krzesło, podnóżek i oświetlenie – przepisy regulują to szczegółowo

Z przepisów wynika również szereg wymagań dotyczących konstrukcji stołu, która powinna umożliwiać ergonomiczne ustawienie elementów wyposażenia stanowiska pracy, w tym zróżnicowaną wysokość ustawienia monitora ekranowego i klawiatury, w szczególności powinna zapewniać:

• wystarczającą powierzchnię, gwarantującą łatwe posługiwanie się elementami wyposażenia stanowiska pracy i wykonywanie czynności związanych z pracą,
• ustawienie klawiatury z zachowaniem takiej odległości od przedniej krawędzi stołu, która umożliwia podparcie dla rąk i przedramion z zachowaniem co najmniej kąta prostego między ramieniem i przedramieniem,
• ustawienie elementów wyposażenia w odpowiedniej odległości od pracownika, bez konieczności przyjmowania wymuszonych pozycji.

Z kolei krzesło stanowiące wyposażenie stanowiska pracy powinno posiadać:

• dostateczną stabilność przez wyposażenie go w podstawę co najmniej pięciopodporową z kółkami jezdnymi,
• regulację wysokości siedziska, regulację wysokości oparcia odcinka lędźwiowego kręgosłupa, regulację kąta pochylenia oparcia oraz odpowiednie wymiary oparcia i siedziska, zapewniające wygodną pozycję ciała i swobodę ruchów,
• wyprofilowanie siedziska i oparcia odpowiednie do naturalnego wygięcia kręgosłupa i ud,
• możliwość obrotu wokół osi pionowej o 360°,
• regulowane podłokietniki;
• mechanizmy regulacji wysokości siedziska i pochylenia oparcia powinny być łatwo dostępne i proste w obsłudze oraz tak usytuowane, aby regulację można było wykonywać w pozycji siedzącej;

Stanowisko pracy wyposaża się również w podnóżek, jednak należy zrobić to na życzenie pracownika. Szereg wymagań dotyczy oświetlenia, które powinno zapewniać komfort pracy wzrokowej, w szczególności:

• oświetlenie na poszczególnych stanowiskach pracy powinno być dostosowane do rodzaju wykonywanych prac,
• należy ograniczyć olśnienie bezpośrednie od opraw, okien, przezroczystych lub półprzezroczystych ścian albo jasnych płaszczyzn pomieszczenia oraz olśnienie odbiciowe od monitora ekranowego, w szczególności przez stosowanie odpowiednich opraw oświetleniowych, instalowanie urządzeń eliminujących nadmierne operowanie promieni słonecznych padających na stanowisko pracy.