Jak rozliczyć umowy zlecenia i o dzieło

Podstawową kwestią w przypadku rozliczania umów zlecenia i o dzieło jest właściwe ustalenie zakresu obowiązku podatkowego oraz zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu.

W przypadku zawarcia umowy zlecenia lub umowy o dzieło z osobą fizyczną niemającą miejsca zamieszkania w Polsce, czyli podlegającą ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, przewidziane są dwie możliwości opodatkowania:

• podatek dochodowy od przychodów pobiera się w formie ryczałtu w wysokości 20 proc. przychodu (art. 29 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f.),

• w przypadku uzyskania od podatnika certyfikatu rezydencji (czyli zaświadczenia o jego miejscu zamieszkania lub siedzibie za granicą dla celów podatkowych, wydanego przez właściwą administrację podatkową kraju zamieszkania podatnika) płatnik ma prawo stosować przepisy umów w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu, których stroną jest Polska. Umowy te mogą bądź przewidywać odstąpienie od poboru podatku w Polsce bądź inne – zwykle niższe – stawki podatku (art. 29 ust. 2 u.p.d.o.f.).

W przypadku gdy cudzoziemiec dostarczy certyfikat rezydencji, należy w pierwszej kolejności sprawdzić, czy z państwem, na terenie którego zamieszkuje, została zawarta umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania. Jeżeli taka umowa przewiduje opodatkowanie przychodu obcokrajowca tylko w kraju jego miejsca zamieszkania, płatnik nie składa do urzędu skarbowego żadnych dokumentów.

Jedynym dokumentem uprawniającym do zastosowania przepisów umów o unikaniu podwójnego opodatkowania jest certyfikat rezydencji.

WAŻNE

Płatnicy dokonujący wypłaty z tytułu umowy zlecenia lub o dzieło osobom mającym miejsce zamieszkania w państwach, z którymi nie obowiązują umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, są obowiązani do obliczenia i pobrania zryczałtowanego podatku. Następnie kwotę zryczałtowanego podatku płatnik powinien przekazać w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano ten podatek na rachunek urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania płatnika, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności. W terminie tym płatnicy są również zobowiązani przesłać urzędowi skarbowemu zbiorczą deklarację zryczałtowanego podatku dochodowego PIT-8A. Natomiast w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym są obowiązani przesłać podatnikom oraz urzędom skarbowym właściwym w sprawach opodatkowania osób zagranicznych, imienne informacje o wysokości przychodu (IFT-1/IFT-1R).

Umowa o dzieło nie podlega ubezpieczeniom społecznym ani obowiązkowo, ani dobrowolnie. Naliczenie należnego cudzoziemcowi wynagrodzenia w związku z tym nie jest skomplikowane. Należy ustalić jedynie kwotę podatku do przekazania urzędowi skarbowemu. W takim przypadku podatek dochodowy pobiera się w formie ryczałtu w wysokości 20 proc. przychodu. Z racji takiej formy opodatkowania ustawodawca nie określił w tym przypadku żadnych składników zmniejszających przychód. Kryterium decydującym o wysokości podatku jest wyłącznie kwota otrzymanego przychodu i to o­na stanowi podstawę obliczenia podatku (przykład 1).

3 KROKI

Rozliczenie wynagrodzenia cudzoziemca zatrudnionego na umowę zlecenie przedstawia się odmiennie ze względu na istniejący obowiązek ubezpieczeń.

Zleceniobiorcy obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom społecznym. Obowiązek ten nie jest uzależniony od obywatelstwa osoby wykonującej pracę na podstawie tej umowy. Nie jest również istotne, czy cudzoziemiec przebywa w Polsce (czy ma tu stały pobyt, czy tylko czasowy) i jak długo.

Obcokrajowcy będący zleceniobiorcami podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu, gdy:

• posiadają obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego (UE/EOG) i zamieszkują na terytorium państwa członkowskiego UE/EOG,

• nie posiadają obywatelstwa państwa członkowskiego UE/EOG, ale przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy pobytowej w celu wykonywania pracy, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenia na osiedlenie się, zgody na pobyt tolerowany lub posiadające status uchodźcy nadany w Rzeczypospolitej Polskiej albo korzystające z ochrony czasowej na jej terytorium,

• nie posiadają obywatelstwa państwa członkowskiego UE/EOG, ale legalnie zamieszkują na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego UE/EOG.

W przypadku naliczania wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia zawartej z cudzoziemcem, która podlega ubezpieczeniom, w pierwszej kolejności ustalamy składki społeczne i składkę zdrowotną. Dopiero wtedy przystępujemy do obliczania podatku. Podatek dochodowy pobiera się w formie ryczałtu w wysokości 20 proc. przychodu. Jednakże, w przeciwieństwie do tradycyjnych umów zlecenia, w tym przypadku przychód przed opodatkowaniem nie podlega pomniejszeniu o składki na ubezpieczenia społeczne, a podatek o składki na ubezpieczenie zdrowotne. Płatnik jest zobowiązany pobrać zryczałtowany podatek od kwoty przychodu (przykład 2).

PRZYKŁAD 1

PRZYKŁAD 2

Dorota Twardo