Umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania

Konwencja Modelowa OECD

Konwencja Modelowa OECD w sprawie podatku od dochodu i od majątku jest wzorem wykorzystywanym przez państwa w trakcie negocjacji umów dwustronnych dotyczących unikania podwójnego opodatkowania. Konwencja Modelowa ma charakter elastyczny, ze względu na konieczność jej bieżącego aktualizowania. Konieczność ta wynika z zachodzących zmian ekonomicznych oraz powstających problemów związanych ze stosowaniem przepisów prawa podatkowego. Konwencja Modelowa jest wykorzystywana zarówno przez przedstawicieli państw negocjujących dwustronne umowy, jak i przez prawników i księgowych, dokonujących wykładni tych umów dla klientów.

Konwencja Modelowa OECD stanowi wzór dla zawieranych umów dwustronnych, w związku z czym rozwiązania zawarte w poszczególnych umowach nie są identyczne. Pojawiające się różnice wynikają w dużej mierze z faktu, że Modelowa Konwencja OECD w niektórych przypadkach proponuje alternatywne rozwiązania. Wybór konkretnego rozwiązania obowiązującego w relacji między państwami, jest dokonywany w trakcie negocjacji między władzami państw zawierających umowę. Możliwe jest również wprowadzenie rozwiązania nieprzewidzianego przez Konwencję Modelową OECD. Należy także zauważyć, że Konwencja Modelowa OECD podlega, co pewien czas zmianom.

Polecamy: Kodeks pracy 2018. Praktyczny komentarz z przykładami PREMIUM

Obowiązek podatkowy

Warto w tym miejscu wyjaśnić, czym jest obowiązek podatkowy. Definicja obowiązku podatkowego znajduje się w art. 4 Ordynacji podatkowej. Obowiązkiem podatkowym jest wynikająca wyłącznie z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach.

Każda ustawa podatkowa odrębnie reguluje, właściwie dla podatku, które zdarzenie lub zdarzenia, powodują powstanie obowiązku podatkowego. Konkretyzacja obowiązku podatkowego występuje w zobowiązaniu podatkowym, którego jest źródłem. Zobowiązanie podatkowe jest to bowiem konkretne zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonym w przepisach prawa podatkowego.

Nieograniczony czy ograniczony obowiązek podatkowy

Zastosowanie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania ma miejsce wówczas, gdy dochodzi do zetknięcia nieograniczonego ograniczonego obowiązku podatkowego. Z nieograniczonym obowiązkiem podatkowym mamy do w przypadku, gdy osoby fizyczne mają miejsce zamieszkania na terytorium Polski – są polskimi rezydentami. Wówczas podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów.

Dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Polski (polskiego rezydenta) uważa się osobę, która:

- posiada na terytorium Polski centrum interesów osobistych lub gospodarczych, czyli ośrodek interesów życiowych lub

- przebywa na terytorium Polski dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Z kolei ograniczony obowiązek podatkowy ma zastosowanie wobec osób fizycznych, które nie mają na terytorium Polski miejsca zamieszkania. Osoby te podlegają obowiązkowi podatkowemu jedynie od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Certyfikat rezydencji

Obowiązkiem podatnika jest udowodnienie położenia miejsca zamieszkania w konkretnym państwie. Pomocny w tym jest certyfikat rezydencji, czyli dokument, w którym stwierdzone zostaje, że podatnik jest rezydentem tego państwa, którego certyfikat posiada, co oznacza, że wobec tego państwa podatnik ma nieograniczony obowiązek podatkowy.

Certyfikat rezydencji stanowi zatem wyłączny środek dowodowy posiadania rezydencji podatkowej w określonym kraju. Pozwala to płatnikowi na zastosowanie postanowień stosownej umowy w sprawie zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu. Certyfikat rezydencji jest to zaświadczenie o miejscu zamieszkania podatnika dla celów podatkowych, które zostało wydane przez właściwy organ administracji podatkowej państwa miejsca zamieszkania podatnika. Dokument ten powinien spełniać przynajmniej następujące warunki:

– zostać wydany przez właściwą administrację podatkową,

– określać miejsce rezydencji – tj. miejsce zamieszkania bądź siedziby podatnika dla celów podatkowych,

– zawierać datę wydania certyfikatu i/lub datę, na którą potwierdzana jest rezydencja podatkowa.

Metody unikania podwójnego opodatkowania

W zależności od umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, do dochodów uzyskanych za granicą stosowane są dwie metody obliczenia podatków, pozwalające na uniknięcie podwójnego opodatkowania. Są to:

- metoda wyłączenia z progresją – zgodnie z tą metodą w kraju rezydencji wyłącza się z podstawy opodatkowania dochód osiągnięty za granicą, jednak dla ustalenia stawki podatku, od dochodu osiągniętego w kraju rezydencji, stosuje się stawkę podatku właściwą dla całego dochodu, czyli łącznego dochodu osiągniętego w kraju rezydencji z dochodem osiągniętym za granicą. Metoda ta jest stosowana głównie w odniesieniu do dochodów osiągniętych z nieruchomości, z zysków przedsiębiorstw oraz do dochodów z pracy najemnej;

- metoda proporcjonalnego odliczenia (kredytu podatkowego) – według tej metody, dochód osiągany za granicą jest opodatkowany w państwie rezydencji, przy czym od należnego podatku odlicza się podatek zapłacony za granicą. Odliczenia tego można dokonać jedynie do wysokości podatku proporcjonalnie przypadającego na dochód uzyskany w obcym państwie. Metoda ta jest stosowana przede wszystkim do dochodów z dywidend, odsetek i należności licencyjnych oraz do dochodów osiągniętych z pracy najemnej.

Polecamy serwis: Działalność gospodarcza