Czy trzeba złożyć wniosek, żeby dostać pieniądze z wczasów pod gruszą? Nie każdy musi robić. Dlaczego?

• Czy świadczenia socjalne przyznaje się na wniosek?
• Wniosek najczęściej jest konieczny
• Czasami jednak wystarczy oświadczenie

Czy świadczenia socjalne przyznaje się na wniosek?

Czy aby otrzymać świadczenie z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych trzeba złożyć wniosek? To pytanie zadaje sobie wielu pracowników. A może raczej, pracownicy właśnie nie zadają sobie tego pytania, choć powinni, a w efekcie są rozczarowani tym, że mieli możliwość uzyskania świadczenia, ale ją stracili. Zdarza się, że kierują w związku z tym do pracodawców pretensje i deklarują, że czują się oszukani. Jednak czy słusznie?

Zasady tworzenia przez pracodawców zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, a także zasady jego późniejszego funkcjonowania zostały określone w przepisach ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Są to jednak zasady ogólne, czy może raczej ramy, w których pracodawcy tworzący fundusz muszą się poruszać. Regulacje szczegółowe tworzą natomiast sami pracodawcy w regulaminach wewnątrzzakładowych i to właśnie tam należy poszukiwać odpowiedzi na pytanie, jak należy ubiegać się o przyznanie świadczenia z funduszu.

Wniosek najczęściej jest konieczny

Co do zasady, w odniesieniu do świadczeń, do których prawo jest uzależnione od kryterium socjalnego, pracodawcy zazwyczaj przewidują obowiązek złożenia wniosków o ich przyznanie. Przypomnijmy, że to art. 8 ustawy o ZFŚS wskazuje, że przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z ZFŚS uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z tego funduszu. Warto przy tym mieć świadomość, że korzystanie z funduszu, to prawo, a nie obowiązek osoby uprawnionej. I choć są to przypadki pozostające w zdecydowanej mniejszości, zdarza się, że osoby te świadomie rezygnują z ubiegania się o ulgowe usługi i świadczenia. Między innymi to dlatego świadczenia z ZFŚS nie trafiają do osób uprawnionych „z urzędu”, a rozpoczęcie procedury jest uzależnione od podjęcia określonej aktywności przez osobę uprawnioną – na czym powinna ona polegać i jakich terminów należy w związku z tym przestrzegać, należy wskazać w regulaminie.

Czasami jednak wystarczy oświadczenie

Warto zauważyć, że choć w większości przypadków pracodawcy wymagają od pracowników złożenia wniosku o przyznanie świadczenia z ZFŚS, możliwe jest również zastosowanie innego rozwiązania. Pracodawca może przewidzieć, że np. świadczenia na rzecz różnych form wypoczynku czy świadczenia okołoświąteczne będą przyznawane bez konieczności złożenia odrębnego wniosku. Należy jednak pamiętać, że również w takiej sytuacji pracodawca musi mieć możliwość zastosowania kryterium socjalnego i jednocześnie pozostawić osobie uprawnionej podjęcie decyzji, czy chce ubiegać się o dane świadczenie, czy też nie. W takim przypadku można zamieścić w regulaminie funduszu zapis, zgodnie z którym świadczenia będą przyznawane bez konieczności złożenia wniosku, ale jedynie pod warunkiem złożenia w określonym terminie, np. na początku roku kalendarzowego, niezbędnych dokumentów pozwalających na zweryfikowanie sytuacji rodzinnej, życiowej i majątkowej osoby uprawnionej. Takie działanie może być traktowane jako sygnał, że pracownik (inna osoba uprawniona) chce korzystać z funduszu, a jednocześnie pozwoli na przyznanie prawa do świadczeń z zastosowaniem kryterium socjalnego, a nie na zasadzie „po równo”. Ustalenie w regulaminie takiej procedury należy uznać za działanie prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami.