Kategorie

Zmiany w Kodeksie pracy 2019 - dyskryminacja i nierówne traktowanie

Emilia Panufnik
Zmiany w Kodeksie pracy - dyskryminacja i nierówne traktowanie. / fot. Shutterstock
Zmiany w Kodeksie pracy - dyskryminacja i nierówne traktowanie. / fot. Shutterstock
Prezydent podpisał kolejne zmiany w Kodeksie pracy. Dotyczą dyskryminacji i nierównego traktowania pracowników. Nowelizacja otwiera katalog kryteriów uzasadniających dyskryminację w zatrudnieniu. Nowe przepisy wejdą w życie jeszcze w 2019 r.

Zmiany w Kodeksie pracy 2019

Wyróżnia się aż 9 zmian w Kodeksie pracy. Pierwszą z nich jest stworzenie otwartego katalogu przesłanek uzasadniających dyskryminację.

Dyskryminacja w zatrudnieniu

W świetle art. 113 Kodeksu pracy:

 Jakakolwiek dyskryminacja w zatrudnieniu, bezpośrednia lub pośrednia, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy - jest niedopuszczalna.

Brzmienie powyższego przepisu zmienia się na:

Jakakolwiek dyskryminacja w zatrudnieniu, bezpośrednia lub pośrednia, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony, zatrudnienie w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy – jest niedopuszczalna.

Polecamy: Kodeks pracy 2019. Praktyczny komentarz z przykładami + PDF.

Pominięto więc frazę: "a także ze względu na", która powodowała rozdzielenie kryteriów dyskryminacji na dwie grupy: cechy osobiste danej osoby i związane z pracą. Osobiste zawierały się w katalogu otwartym, na co wskazuje użycie frazy: "w szczególności ze względu na", natomiast związane z pracą rozumiane były jako wyliczenie enumeratywne. Oznacza to, że kryteria dyskryminujące związane z pracą to wyłącznie różnicowanie traktowania pracowników ze względu na rodzaj umowy i wymiar czasu pracy (zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony, zatrudnienie w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy). Tymczasem dąży się do tego, aby każde nieuzasadnione obiektywnymi przyczynami nierówne traktowanie pracowników uznawało się za dyskryminację.

Dyskryminacja a nierówne traktowanie w zatrudnieniu

Do tej pory dyskryminacją było gorsze traktowanie pracownika ze względu na jego osobistą cechę lub inną właściwość niezwiązaną z pracą, które są przykładowo wymienione w art. 183a § 1 Kodeksu pracy lub ze względu na zatrudnienie na czas określony czy nieokreślony bądź w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy. Dyskryminacją nie było więc nierówne traktowanie pracowników z przyczyn innych niż dyskryminujące (zawarte w art. 113 Kodeksu pracy).

Sprawiało to, że sytuacja prawna osób, wobec których pracodawca naruszył zakaz równego traktowania w zatrudnieniu, nie była jednakowa. W przypadku naruszenia zakazu dyskryminacji pracownik musi podać okoliczności faktyczne uprawdopodobniające gorsze traktowanie oraz fakt, że było ono spowodowane niedozwoloną przyczyną z art. 183a § 1 Kodeksu pracy. Następnie pracodawca ma obowiązek udowodnić, że nierówne traktowanie było obiektywnie usprawiedliwione i nie wynikało z przyczyn dyskryminacyjnych. Co więcej, jeśli przyczyna nierównego traktowania jest inna niż wymieniona w art. 183a Kodeksu pracy, nie przysługuje roszczenie odszkodowawcze z art. 183d Kodeksu pracy.

Zgodnie z uzasadnieniem nowelizacji każde nieuzasadnione obiektywnymi przyczynami nierówne traktowanie pracowników powinno być uznawane za dyskryminację. Nie ma żadnych podstaw, aby różnicować prawnie dyskryminację i nierówne traktowanie.

W świetle dotychczasowego art. 183a § 1 Kodeksu pracy:

Pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w szczególności bez względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także bez względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Art. 183a § 2 Kodeksu pracy:

Równe traktowanie w zatrudnieniu oznacza niedyskryminowanie w jakikolwiek sposób, bezpośrednio lub pośrednio, z przyczyn określonych w § 1.

Nowe brzmienie art. 183a § 1 Kodeksu pracy:

Pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w szczególności bez względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony, zatrudnienie w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W przypadku tego przepisu projektodawca również zrezygnował z frazy: "a także bez względu na", która dzieli kryteria na osobiste i związane z pracą. Powoduje to otwarcie katalogu kryteriów dyskryminujących. Zarówno kryteria osobiste jak i związane z pracą podane są na zasadzie przykładu.

Wejście w życie

Omawiana ustawa ma wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia jej ogłoszenia.

Ustawa z dnia 16 maja 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw

Prezydent podpisał 3 czerwca 2019 r. ustawę, której projekt powstał z jego inicjatywy. Projekt ustawy wpłynął do Sejmu dnia 2 czerwca 2017 r. Ustawa wprowadza rozwiązania mające na celu ułatwienie pracownikom realizację przysługujących im uprawnień, a także wzmacniających ochronę pracowników. Zgodnie bowiem z uzasadnieniem do projektu państwo powinno wspomagać pracownika tam, gdzie jego pozycja w stosunku do pracodawcy jest słabsza. Powołano się na art. 24 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym: "Praca znajduje się pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej. Państwo sprawuje nadzór nad warunkami wykonywania pracy." oraz na art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.".

W związku z brakiem stosownych przepisów i  nieodpowiednim brzmieniem niektórych z nich zdarzają się przypadki nieprawidłowości i nadużyć skutkujących pokrzywdzeniem pracownika. Konsekwencją takiego stanu rzeczy są liczne wnioski pracowników o pomoc prawną kierowane do Kancelarii Prezydenta RP.  W odpowiedzi na te sytuacje Prezydent RP podjął inicjatywę ustawodawczą. W myśl idei wsparcia pozycji pracownika nowa ustawa zmienia przepisy następujących aktów prawnych:

  1. ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy;
  2. ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego;
  3. ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych;
  4. ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
Komplet Premium: AML dla biur rachunkowych
Komplet Premium: AML dla biur rachunkowych
Tylko teraz
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Prawo
    1 sty 2000
    21 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Świadczenie pielęgnacyjne a śmierć dziecka

    Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w przypadku śmierci dziecka z niepełnosprawnością. Czy przepisy ulegną zmianie?

    1000 plus – dla kogo?

    1000 plus. Dla kogo przewidziano wsparcie w ramach rodzinnego kapitału opiekuńczego? Prezentujemy najważniejsze założenia.

    Zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnej - nowe przepisy

    Przepisy dotyczące zadośćuczynienia za naruszenie więzi rodzinnej weszły w życie. Jakie sytuacje obejmują?

    Zmiany w "500 plus" - nowelizacja uchwalona

    Zmiany w "500 plus" mają dotyczyć przejęcia przez ZUS obsługi programu. Wniosek złożymy tylko elektronicznie. Nowelizacja została uchwalona przez Sejm.

    Punkty spisowe w placówkach ZUS

    Punkty spisowe w placówkach ZUS powstaną w całej Polsce. Jaką pomoc będzie można w nich uzyskać?

    Opieka nad seniorem w miejscu zamieszkania

    Opieka nad seniorami ma być świadczona w miejscu zamieszkania. Rząd planuje zmiany w funkcjonowaniu domów pomocy społecznej.

    Przepisy antylichwiarskie na stałe?

    Przepisy antylichwiarskie zostały uwzględnione w tzw. ustawach covidowych. Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad nową stałą regulacją.

    ZUS przejmie obsługę 500 plus [WYWIAD]

    ZUS ma przejąć obsługę programu "500 plus"? Czy jest na to gotowy? O szczegółach mówił PAP wiceprezes ZUS Włodzimierz Owczarczyk.

    PE o wolności mediów i praworządności w Polsce

    Parlament Europejski przyjął w rezolucję zatytułowaną "Wolność mediów i dalsze pogarszanie się praworządności w Polsce".

    Nowelizacja KPA a odszkodowania

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie. Czy właściciele nieruchomości będą dochodzić odszkodowań przed ETPC?

    Czas pracy - od kiedy?

    Czas pracy budzi szereg wątpliwości. Od kiedy się liczy? Co z tzw. czynnościami przygotowawczymi?

    Brak alimentów a dodatkowe zajęcia pozalekcyjne [BADANIE]

    W wielu przypadkach rodziców opiekujących się dziećmi, które nie otrzymują alimentów, nie stać na sfinansowanie jakichkolwiek zajęć pozalekcyjnych.

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych i inne zmiany

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych powiązane z płacą minimalną zakłada projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

    Cmentarze i chowanie zmarłych – planowane zmiany

    Nowa ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych ma w sposób kompleksowy regulować problematykę tzw. prawa pośmiertnego. Oto założenia projektu.

    Świadczenie usług cyfrowych - duże zmiany od 2022 roku

    Usługi cyfrowe. 1 stycznia 2022 r. mija termin implementacji przez państwa członkowskie UE dyrektywy 2019/770 z 20 maja 2019 r. w sprawie niektórych aspektów umów o dostarczanie treści i usług cyfrowych. Co się zmieni po wejściu w życie tych przepisów? Jakie nowe zasady wprowadza ta dyrektywa? Co powinni wiedzieć konsumenci?

    "Małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie - rezolucja PE

    Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której postuluje, by "małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie były uznawane w całej Unii .

    Straż Graniczna przypomina grzybiarzom o stanie wyjątkowym

    Straż Graniczna zaleca, by grzybiarze, zanim wybiorą się do lasów, sprawdzili jak przebiega strefa stanu wyjątkowego.

    Wnioski o "Dobry start" złożone przez większość uprawnionych

    Wnioski o "Dobry start" złożyła już wnioski o "Dobry start". Z danych ZUS wynika, iż rodzice najczęściej wybierali bankowość elektroniczną.

    Święta Wielkanocne w 2022 r.

    Święta Wielkanocne w 2022 r. to data oczekiwana przez wielu pracowników. Kiedy jest Wielkanoc? Czy jest to dzień wolny od pracy?

    Spis powszechny do 30 września 2021 r.

    Spis powszechny potrwa do 30 września. Jak można wziąć udział w Narodowym Spisie Powszechnym Ludności i Mieszkań w 2021 r.?

    Zakup akcji lub obligacji - UOKiK radzi

    Na co zwracać uwagę przy najbardziej popularnych instrumentach finansowych, czyli akcjach i obligacjach?

    Wydziedziczenie – na czym polega?

    Wydziedziczenie jest możliwe tylko po spełnieniu określonych warunków. Na czym w rzeczywistości polega?

    Alienacja rodzicielska - co robić?

    Alienacja rodzicielska, czyli utrudnianie kontaktów z dzieckiem przez rodzica to ważny problem. Co można zrobić w takiej sytuacji?

    Osoby niepełnosprawne - powstanie nowa ustawa?

    Ustawa o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami ma umożliwić pełne wdrożenie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.

    Stwierdzenie nieważności decyzji (KPA)

    Stwierdzenie nieważności decyzji to instytucja z Kodeksie postępowania administracyjnego, która stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych.