L4 na dziecko i opiekę nad członkiem rodziny. Komu i kiedy przysługuje?

• L4 na opiekę 
• Kiedy lekarz wystawi zwolnienie lekarskie
• Kiedy i komu przysługuje zasiłek opiekuńczy
• Długość zwolnienia lekarskiego
• Jakie dokumenty są potrzebne do zasiłku opiekuńczego

L4 na opiekę 

Każda osoba posiadająca ubezpieczenie chorobowe, która wskutek nieprzewidzianych okoliczności musi zaopiekować się dzieckiem lub inną osobą bliską – może liczyć na wsparcie państwa. Ustawodawca przewidział możliwość wykorzystania tzw. zwolnienia lekarskiego na opiekę nad członkiem rodziny, kierując się faktem zdarzeń niezależnych od woli, których nie da się zaplanować. 

Kiedy lekarz wystawi zwolnienie lekarskie

L4 otrzymuje się w związku ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem lub innym chorym członkiem rodziny.

• W przypadku dziecka, ma do tego prawo oboje rodziców – nie mogą jednak sprawować opieki jednocześnie. Rodzic musi mieć ubezpieczenie chorobowe, wtedy jego nieobecność w pracy będzie usprawiedliwiona i będzie mu przysługiwało prawo do pobierania zasiłku opiekuńczego. Zwolnienie lekarskie może zostać wystawione nie tylko na dziecko własne, ale także przysposobione, przyjęte na wychowanie, na dziecko małżonka. 
• Ustawodawca określa pojęcie „członka rodziny” uprawnionego do opieki nad chorym, dotyczy ono: małżonka, rodziców, rodzica dziecka, ojczyma, macochy, teściów, dziadków, wnuków oraz rodzeństwa. Przesłanką, którą należy spełnić jest to, by osoba zamierzająca podjąć się opieki, pozostawała z chorym we wspólnym gospodarstwie domowym w czasie jej sprawowania. Wymóg odnosi się wyłącznie do okresu, w którym osoba opiekująca się chorym korzysta ze zwolnienia lekarskiego. 

Kiedy i komu przysługuje zasiłek opiekuńczy

Pracownikowi przebywającemu na zwolnieniu ze względu na opiekę nad osobą bliską, przysługuje pomoc finansowa od państwa za okres świadczonej opieki w postaci tzw. zasiłku opiekuńczego – znajduje się w świadczeniach zabezpieczających ryzyko chorobowe. Zasiłek opiekuńczy przysługuje w przypadku niezdolności do pracy, która dotyka innej osoby niż ta odprowadzająca składki na ubezpieczenie. 

Prawo do zasiłku opiekuńczego przysługuje osobom pracującym na umowę o pracę, umowę zlecenie oraz tym, które prowadzą własną działalność gospodarczą – mają obowiązek odprowadzać składki na ubezpieczenie chorobowe. Osoba pobierająca zasiłek musi posiadać ubezpieczenie chorobowe, ale nie ma znaczenia sposób ubezpieczenia, czyli jego dobrowolność bądź to, że wynika z mocy ustawy. Okres, od jakiego pracownik podlega ubezpieczeniu nie ma wpływu na uprawnienie – osoba zgłoszona do ubezpieczenia na kilka dni przed skorzystaniem ze zwolnienia na opiekę nad osobą bliską, jak i płacąca składki wiele lat – mają takie same uprawnienia.

Wysokość zasiłku opiekuńczego wynosi 80 proc. podstawy wymiaru zasiłku i przysługuje od pierwszego dnia podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. 

Długość zwolnienia lekarskiego

Okres pobierania zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem lub inną osobą bliską, uzależniony jest od osoby, nad którą jest sprawowana opieka.

• W przypadku dzieci, długość zwolnienia L4 uwarunkowana jest ich wiekiem.  Rodzice młodszych dzieci mają prawo do 60 dni zwolnienia w ciągu roku kalendarzowego, aż do ukończenia przez nie 14 lat. W przypadku starszych dzieci, rodzicom przysługuje 14 dni w roku. Rodzicom dzieci niepełnosprawnych, które mają więcej niż 14 lat, ale są niepełnoletnie – mogą pobierać zasiłek opiekuńczy przez 30 dni w ciągu roku kalendarzowego. 
• 14 dni zwolnienia w roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli opieka sprawowana jest nad innym członkiem rodziny.

Przepisy dotyczące wymiaru zasiłku opiekuńczego są stosowane niezależnie od liczby osób uprawnionych do zasiłku opiekuńczego, a także bez względu na liczbę dzieci i innych członków rodziny wymagających opieki.

Jakie dokumenty są potrzebne do zasiłku opiekuńczego

Chcąc skorzystać z zasiłku opiekuńczego, osoba ubezpieczona ma obowiązek złożyć odpowiedni druk ZUS Z-3 (a,b). Do wniosku należy dołączyć zwolnienie lekarskie i oświadczenie o braku innych osób zdolnych do podjęcia opieki nad osobą chorą. Następnie należy pismo przekazać do odpowiedniego oddziału ZUS ze względu na siedzibę płatnika składek bądź do pracodawcy. 

Pracownik składa wniosek do pracodawcy w przypadku, gdy ten zgłasza do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 pracowników. Pracownik do ZUS dostarcza wniosek, gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 20 pracowników, ubezpieczony prowadzi pozarolniczą działalność, ubezpieczony jest duchownym, osoba jest uprawniona do zasiłków za okres po ustaniu ubezpieczenia lub ubezpieczony podlega ubezpieczeniu chorobowemu w Polsce z tytułu zatrudnienia u pracodawcy zagranicznego.

Osoba, która chce uzyskać zasiłek opiekuńczy na opiekę nad osobą bliską ma obowiązek złożyć przedmiotowy wniosek w terminie 7 dni od dnia wystawienia zwolnienia lekarskiego.