REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Ochrona sygnalistów - przepisy karne

mec. Krzysztof Kleszcz
Chałas i Wspólnicy
Kancelaria Prawna
Ochrona sygnalistów - przepisy karne
Ochrona sygnalistów - przepisy karne
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Celem wymuszenia prawidłowego stosowania tzw. ustawy o sygnalistach twórca projektu zdecydował się na wprowadzenie przepisów karnych. Jakich?
rozwiń >

Przepisy karne w projekcie ustawy o sygnalistach

Pomimo że Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii (Dz. U. UE. L. z 2019 r. Nr 305, str. 17 z późn. zm.; dalej jako Dyrektywa) nałożyła na państwa członkowskie Unii Europejskiej obowiązek wprowadzenia w terminie do dnia 17 grudnia 2021 r. odpowiednich regulacji dotyczących ułatwienia zgłaszania naruszeń prawa i zapewnienia odpowiedniej ochrony osobom zgłaszającym, to stosowne przepisy póki co nie weszły w życie.

REKLAMA

REKLAMA

Projekt tzw. ustawy o sygnalistach

7 lipca 2022 r. na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji pojawiła się już trzecia wersja projektu tzw. ustawy o sygnalistach. Nie ulega wątpliwości, że oprócz spełnienia formalnego obowiązku implementacji Dyrektywy, wprowadzenie odpowiednich przepisów może poprawić sytuację osób, które dostrzegą nieprawidłowości w miejscu pracy i w związku z tym odważą się podjąć odpowiednie działania. Choć oczywiście opóźnienie we wdrożeniu Dyrektywy do krajowego systemu prawnego należy ocenić negatywnie, to mając na uwadze obecny trend do błyskawicznego uchwalania nie zawsze do końca przemyślanych rozwiązań, trzeba docenić próbę dołożenia należytej staranności w procesie legislacyjnym.

Celem wymuszenia prawidłowego stosowania ustawy twórca projektu w rozdziale 6 zdecydował się na wprowadzenie przepisów karnych (art. 51-56 projektu). W uzasadnieniu projektu wskazano, że wymóg wprowadzenia sankcji za naruszenie zakazów lub niedopełnienie obowiązków w zakresie zgłaszania i ujawniania naruszeń prawa oraz podejmowania działań odwetowych wynika z art. 23 Dyrektywy.

Przepisy karne

Prawie wszystkie z projektowanych przepisów karnych mają na celu ochronę zgłaszających naruszenia prawa. Jedynie art. 54 przewiduje pociągnięcie do odpowiedzialności samych zgłaszających. Zgodnie z tym przepisem grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 3 podlega ten, kto świadomie dokonał zgłoszenia lub ujawnienia publicznego nieprawdziwych informacji lub pomógł w dokonaniu zgłoszenia nieprawdziwych informacji.

REKLAMA

W związku z tym, że opisany występek stanowi czyn umyślny i ustawa nie przewiduje odpowiedzialności za jego nieumyślne popełnienie, wprowadzenie przesłanki „świadomości” przy dokonywaniu zgłoszenia wydaje się zbędne. Skoro sprawca musi mieć zamiar popełnienia przestępstwa, czyli co najmniej przewidując możliwość dokonania zgłoszenia nieprawdziwych informacji godzić się na to, to oczywistym jest, że pociągnięcie go do odpowiedzialności możliwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy organy ścigania wykażą, że co najmniej przewidywał, że przekazane informacje były nieprawdziwe – co jest równoznaczne z tym, że miał tego świadomość. Takie brzmienie przepisu wynika jednak z dosłownego przeniesienia treści obowiązku z art. 23 ust. 2 Dyrektywy i może mieć na celu podkreślenie okoliczności, że wskazany występek może popełnić wyłącznie sprawca działający z zamiarem bezpośrednim popełnienia przestępstwa.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Utrudnianie dokonania zgłoszenia

Art. 51 sankcjonuje utrudnianie dokonania zgłoszenia, przewidując za to karę grzywny albo ograniczenia wolności. Dodatkowo kara pozbawienia wolności do lat dwóch została przewidziana za popełnienie typu kwalifikowanego wskazanego w § 2, polegającego na popełnieniu tego przestępstwa przy zastosowaniu przemocy, groźby lub podstępu. Taki wymiar kary, tj. w maksymalnej wysokości do dwóch lat pozbawienia wolności, jest systemowo niezrozumiały, ponieważ obecnie obowiązujący art. 191 § 1 Kodeksu karnego, zgodnie z którym karze podlega ten, kto stosuje przemoc wobec osoby lub groźbę bezprawną w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia, przewiduje karę pozbawienia wolności do lat 3. Może zatem często dochodzić do sytuacji zbiegu przepisów, tzn. sytuacji, w której ten sam czyn, polegający np. na użyciu groźby w celu zmuszenia zgłaszającego do zaniechania dokonania zgłoszenia, będzie realizował znamiona dwóch typów czynów zabronionych i trudno znaleźć uzasadnienie dla „uprzywilejowania” jednego typu względem drugiego. Oczywiście w takich sytuacjach sąd skaże za jedno przestępstwo na podstawie dwóch zbiegających się przepisów wymierzając karę na podstawie przepisu przewidującego karę surowszą.

Podejmowanie działań odwetowych

Projekt ustawy w art. 52 przewiduje grzywnę lub karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 za podejmowanie działań odwetowych wobec osoby, która dokonała zgłoszenia lub ujawnienia publicznego, lub osób, o których mowa w art. 21, czyli osoby pomagającej w dokonaniu zgłoszenia oraz osoby powiązanej ze zgłaszającym. Działaniem odwetowym jest bezpośrednie lub pośrednie działanie lub zaniechanie w kontekście związanym z pracą, które jest spowodowane zgłoszeniem lub ujawnieniem publicznym i które narusza lub może naruszyć prawa zgłaszającego lub wyrządza lub może wyrządzić nieuzasadnioną szkodę zgłaszającemu, w tym wszczynanie uciążliwych postępowań przeciwko zgłaszającemu. Otwarty katalog działań odwetowych podejmowanych w stosunku do osób, których praca była, jest lub ma być świadczona na podstawie stosunku pracy został wymieniony w art. 12 projektu, który jako takie działania wskazuje m. in. odmowe nawiązania stosunku pracy oraz wypowiedzenie lub rozwiązanie bez wypowiedzenia stosunku pracy.

Naruszenie obowiązku zaufania poufności

Projekt ustawy przewiduje również sankcje za naruszenie obowiązku zachowania poufności tożsamości osoby, która dokonała zgłoszenia (art. 53) oraz za brak ustanowienia lub nieprawidłowe ustanowienie procedury zgłoszeń wewnętrznych (art. 55), przy czym ten drugi czyn ma stanowić wykroczenie.

Jedną z funkcji prawa karnego jest prewencja generalna, czyli odstraszenie członków społeczeństwa od popełniania przestępstw poprzez ich uświadomienie, że grozi to poniesieniem określonej kary. Samo wprowadzenie określonych zakazów lub nakazów bez sankcji za ich nieprzestrzeganie nie zapewniłoby osiągnięcia celu ustawy, jakim jest zagwarantowanie skutecznej ochrony osobom dokonującym zgłoszeń naruszenia prawa. Ostateczny kształt przepisów karnych w ustawie o sygnalistach poznamy po zakończeniu procesu legislacyjnego. Jednak biorąc pod uwagę termin na implementację Dyrektywy, który już upłynął, powinno to nastąpić w nieodległej przyszłości.

Autor: mec. Krzysztof Kleszcz, Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Prawo
Znęcanie psychiczne i fizyczne w rodzinie – kiedy zachowanie współmałżonka jest przestępstwem i jakie dowody mają znaczenie w sprawie karnej i rozwodowej?

Przemoc w rodzinie nie zawsze pozostawia widoczne ślady na ciele. Niekiedy przybiera postać wielomiesięcznego poniżania, zastraszania, kontrolowania, wywoływania poczucia winy, izolowania od bliskich czy uporczywego ograniczania wolności drugiej osoby. Osoby doświadczające takich zachowań często przez długi czas nie zdają sobie sprawy, że mogą być ofiarami przestępstwa.

Czy Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej zastąpi mObywatela? Rząd przyjął projekt ustawy

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o Europejskim Portfelu Tożsamości Cyfrowej. Dzięki EPTC obywatele będą mogli korzystać z usług publicznych i prywatnych w innych państwach Unii Europejskiej. Trwają przygotowania techniczne do wdrożenia Europejskiego Portfela Tożsamości Cyfrowej.

Koniec z pogrzebami wyłącznie na cmentarzach – rozsypanie prochów zmarłego bliskiego poza cmentarzem zamiast finansowania nagrobka. Rząd wprowadza rewolucję w pochówkach i liberalizuje przestarzałe przepisy

Zamiast kosztownego nagrobka i pochówku zmarłej osoby bliskiej na cmentarzu – rozsypanie jej prochów poza cmentarzem, w miejscu wyznaczonym przez gminę lub na morzu. Rząd nowelizuje ustawę o z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych i wprowadza zupełnie nowe formy pochówku, które – mają odpowiadać „obecnym potrzebom obywateli” oraz „oczekiwaniom społecznym dotyczącym godnego pochówku i upamiętnienia osób zmarłych”.

Adopcja osób pełnoletnich – czy istnieje potrzeba zmiany przepisów?

Do Rzecznika Praw Obywatelskich kierowane są wnioski o zmianę przepisów dotyczących możliwości adopcji również osób pełnoletnich. Według obecnie obowiązujących uregulowań nie jest to możliwe. Jakie są powody postulowanych zmian?

REKLAMA

Rząd przyjął nową ustawę azbestową. Będą kary do 100 tys. zł, ale zniknie uciążliwy coroczny obowiązek

Rząd przyjęła już projekt ustawy o wyrobach zawierających azbest, który całkowicie przebudowuje zasady jego usuwania i ewidencjonowania w Polsce. Nowe prawo znosi uciążliwy obowiązek corocznego składania informacji przez właścicieli nieruchomości, ale jednocześnie wprowadza surowe kary administracyjne sięgające nawet 100 tys. zł oraz ścisły system zezwoleń dla firm wykonawczych.

Polacy przeciw podwyżkom podatków na cele socjalne. Jednoznaczny wynik badania

71 proc. Polaków sprzeciwia się podnoszeniu podatków na finansowanie dodatkowych świadczeń społecznych - wynika z sondażu opublikowanego w „Rz”. Za zwiększeniem wydatków socjalnych i finansowaniem ich nowymi podatkami opowiedziało się 25,5 proc. ankietowanych.

Nowe formy pochówku, zasady ekshumacji, działalność domów pogrzebowych, transport zwłok – rewolucja w przepisach o cmentarzach i chowaniu zmarłych

Czekają nas rewolucyjne zmiany na cmentarzach. Rząd przygotował projekt ustawy dopuszczającej m. in. rozsypywanie prochów zmarłych i chowanie w biournach. Zmienią się też zasady: funkcjonowania domów pogrzebowych, przeprowadzania ekshumacji i transportu zwłok.

Rekordowe tłumy na ulicach Pragi po decyzji parlamentu. Rządowy projekt likwidacji abonamentu RTV wywołał burzę

Nawet 450 tysięcy osób mogło wziąć udział w niedzielnej manifestacji na praskich błoniach Letná. Obywatele masowo sprzeciwili się rządowemu projektowi likwidacji abonamentu RTV, widząc w nim próbę politycznego przejęcia telewizji i radia. Tak potężnego zrywu społecznego niepodległe Czechy jeszcze nie widziały, a iskrą zapalną stało się nocne głosowanie w parlamencie.

REKLAMA

Najkrótszy dzień w roku. Kiedy wypada? Kiedy jest przesilenie zimowe?

Kiedy w tym roku wypada najkrótszy dzień w roku? Ile będzie trwałą najdłuższa noc? Kiedy wypada kalendarzowa i astronomiczna zima?

Sztuczna inteligencja w samochodach. Czy polskie i unijne prawo jest gotowe na motoryzacyjne AI bez chmury?

Przemysł motoryzacyjny coraz częściej sięga po wyspecjalizowane spółki z sektora sztucznej inteligencji, a funkcje AI przenoszone są z serwerów w chmurze do komputerów samego pojazdu. Trend ten najwyraźniej widać dziś na rynku amerykańskim. Z perspektywy polskiej, osadzonej w unijnym porządku prawnym, kluczowe jest pytanie, czy obowiązujące przepisy pozwalają komercyjnie wdrażać takie rozwiązania i czy sprzyjają współpracy producentów z akademickimi spin-outami. Odpowiedź jest twierdząca, ale lokalne przetwarzanie nie jest skrótem regulacyjnym: zmienia rozkład obowiązków, a nie ich istnienie.

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA