Kategorie

Kontratyp eksperymentu medycznego w Kodeksie karnym

Sylwia Uścimiak
Prawnik, specjalizuje się w zagadnieniach z zakresu prawa i postępowania karnego
Problematyka eksperymentu medycznego została uregulowana w art. 27 Kodeksu karnego./Fot. Shutterstock
shutterstock
Eksperyment, w tym eksperyment medyczny stanowi jeden z kodeksowych kontratypów, czyli okoliczności wyłączających bezprawność czynu. Na czym polega niniejszy kontratyp i o czym należy pamiętać?

Podstawa prawna i komentarz

Problematyka eksperymentu medycznego została uregulowana w art. 27 Kodeksu karnego (dalej: k.k.), a następnie doprecyzowana w ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty (dalej: UstZLiLD). W myśl ogólnej definicji zawartej w art. 27 §1 k.k., osoba, która działa w celu przeprowadzenia eksperymentu poznawczego, medycznego, technicznego lub ekonomicznego, nie popełnia przestępstwa, jeżeli spodziewana korzyść ma istotne znaczenie poznawcze, medyczne lub gospodarcze, a oczekiwanie jej osiągnięcia, celowość oraz sposób przeprowadzenia eksperymentu są zasadne w świetle aktualnego stanu wiedzy. Zaś w myśl art. 22 UstZLiLD oprócz aktualnego stanu wiedzy, eksperyment medyczny musi być zgodny z zasadami etyki lekarskiej. Nadto eksperymentem medycznym kieruje lekarz posiadający odpowiednio wysokie kwalifikacje (art. 23 UstZLiLD).

Polecamy: Seria 5 książek. Poznaj swoje prawa!

Zgodnie z art. 21 ust. 2 i 3 UstZLiLD jako eksperyment leczniczy należy rozumieć wprowadzenie przez lekarza nowych lub tylko częściowo wypróbowanych metod diagnostycznych, leczniczych lub profilaktycznych w celu osiągnięcia bezpośredniej korzyści dla zdrowia osoby leczonej. Może on być przeprowadzony, jeżeli dotychczas stosowane metody medyczne nie są skuteczne lub jeżeli ich skuteczność nie jest wystarczająca. Z kolei celem eksperymentu badawczego jest przede wszystkim rozszerzenie wiedzy medycznej. Może być on przeprowadzany zarówno na osobach chorych, jak i zdrowych. Przeprowadzenie eksperymentu badawczego jest dopuszczalne wówczas, gdy uczestnictwo w nim nie jest związane z ryzykiem albo też ryzyko jest niewielkie i nie pozostaje w dysproporcji do możliwych pozytywnych rezultatów takiego eksperymentu.

Reklama

Oprócz aktualnego stanu wiedzy i zasad etyki lekarskiej, elementem przeprowadzenia eksperymentu jest zgoda uczestnika, na którym eksperyment jest przeprowadzany. Nadto ochotnik musi być należycie poinformowany o spodziewanych korzyściach i grożących mu ujemnych skutkach oraz prawdopodobieństwie ich powstania, jak również o możliwości odstąpienia od udziału w eksperymencie na każdym jego etapie (art. 27 § 2 k.k.). Aby uniknąć ewentualnych nieporozumień, zgodnie z art. 25 ust. 1. UstZLiLD, zgoda osoby biorącej udział w eksperymencie musi być zawarta na piśmie i taka zgoda powinna być odnotowana w dokumentacji lekarskiej. Z kolei udział małoletniego w eksperymencie medycznym jest dopuszczalny tylko za pisemną zgodą jego przedstawiciela ustawowego. Jeżeli małoletni ukończył 16 lat lub nie ukończył 16 lat i jest w stanie z rozeznaniem wypowiedzieć opinię w sprawie swego uczestnictwa w eksperymencie, konieczna jest także jego pisemna zgoda (art. 25 ust. 2 UstZLiLD). Zaś w przypadku osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej zgodę na udział tej osoby w eksperymencie leczniczym wyraża przedstawiciel ustawowy tej osoby (art. 25 ust. 4 UstZLiLD).

Od dnia 1 stycznia 2021 roku zabronione będzie przeprowadzanie eksperymentu badawczego na: dziecku poczętym, osobie ubezwłasnowolnionej, żołnierzu i innej osobie pozostającej w zależności hierarchicznej ograniczającej swobodę dobrowolnego wyrażania zgody oraz na osobie pozbawionej wolności albo poddanej detencji (art. 23a ust. 1 UstZLiLD). Nadto udział w eksperymencie badawczym uczestnika będącego osobą małoletnią będzie dozwolony po łącznym spełnieniu trzech warunków. Pierwszym warunkiem będą spodziewane korzyści mające bezpośrednie znaczenie dla zdrowia małoletniego poddanego eksperymentowi badawczemu lub innych małoletnich należących do tej samej grupy wiekowej, po drugie eksperyment badawczy przyniesie istotne rozszerzenie wiedzy medycznej i po trzecie nie istnieje możliwość przeprowadzenia takiego eksperymentu o porównywalnej efektywności z udziałem osoby pełnoletniej (art. 23a ust. 2 UstZLiLD).

Polecamy serwis: Prawo karne

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    7 maja 2021
    Zakres dat:

    Emerytury stażowe. Prezydent powołał Radę ds. Społecznych

    Wypracowanie propozycji tzw. emerytury stażowej ma być jednym z zadań Rady ds. Społecznych, którą powołał prezydent.

    Czy biuro podróży może wymagać od turysty szczepienia?

    Szczepień przeciw COVID-19 może wymagać organizujące wyjazd biuro podróży, przyjmujący turystę hotel czy przewoźnik. Czy jest to zgodne z prawem?

    Internet popularny w komunikacji z administracją publiczną

    Internet na Mazowszu ma coraz większe znaczenie jako kanał komunikacji z administracją publiczną. Jakie są statystyki?

    Rzecznik TSUE o polskim systemie odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów

    Według opinii rzecznika generalnego TSUE trybunał powinien orzec, iż polskie prawo w sprawie systemu odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów jest sprzeczne z prawem unijnym.

    Bezpieczne hasło - czyli jakie?

    Bezpieczne hasło jest pierwszą linią obrony przed cyberprzestępcami. Jak skutecznie tworzyć hasło i nie dać się hakerom?

    Szczepienia w zakładach karnych - projekt

    Szczepienia w zakładach karnych zakłada projekt rozporządzenia, który przygotowało Ministerstwo Zdrowia. To nie jedyne miejsce, o które zostanie rozszerzony katalog miejsc, w których będą wykonywane szczepienia.

    SMS-y z pytaniem o alimenty nękaniem? SN uchylił wyrok

    SMS-y z pytaniem o alimenty zostały przez męża uznane za nękanie. Zdaniem Sądu Najwyższego nie można bez wątpliwości uznać, iż doszło do popełnienia występku.

    Zadłużeni emeryci. Co mogą zrobić w ciężkiej sytuacji finansowej?

    Emeryci znajdują się w coraz gorszych sytuacjach finansowych. Według danych Krajowego Rejestru Długów, zadłużonych w tej grupie przybywa.

    Po roku większa liczba bezrobotnych – porównanie [TABELA]

    Liczba bezrobotnych w Polsce w 2021 r. wzrosła w porównaniu do roku ubiegłego. Jak wygląda porównanie w poszczególnych województwach?

    Z jakich wydatków zrezygnują konsumenci w II kwartale 2021 r.?

    Wydatki zakupowe planuje ograniczyć 40% Polaków. Z deklaracji konsumentów wynika, że głównym powodem ograniczeń są rosnące ceny.

    Rejestracja na szczepienie COVID - 4 sposoby

    Rejestracja na szczepienie COVID może odbyć się na 4 sposoby - infolinia, online, SMS i kontakt z konkretnym punktem szczepień. Jak zapisać się na szczepienie?

    Od osób starszych łatwiej wyłudzić dane osobowe

    Osoby po 45. roku życia są bardziej podatne na wyłudzenie danych osobowych. Tak wynika z raportu przeprowadzonego pod patronatem UODO.

    Karta EKUZ z dłuższym terminem ważności

    Karta EKUZ ma dłuższy termin ważności. Nowe zasady obowiązują od 28 kwietnia 2021 r. Co się zmieniło?

    Fałszywe e-sklepy w pandemii częstym problemem

    Na fałszywy e-sklep w pandemii nietrudno się natknąć. Czy potrafimy je rozpoznawać?

    Jak nocować w lesie w 2021 r.?

    Jak nocować w lesie? Od 1 maja 2021 r. można wybrać jedno z ponad czterystu nadleśnictw, realizujących program „Zanocuj w lesie”.

    Skrócenie izolacji dla chorych z COVID-19 – projekt zmian

    Skrócenie izolacji dla chorych z COVID-19 zakłada aktualnie rozpatrywany projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia. Co to może oznaczać dla pacjentów?

    Wyrok TSUE w sprawie kredytów frankowych

    TSUE wydał wyrok w sprawie kredytów we frankach szwajcarskich. Jakie stanowisko zajął trybunał?

    Majówka - czego unikać? [ranking szkód]

    Majówka wyróżnia się większą ilością zgłaszanych szkód. Co może się przytrafić podczas długiego weekendu?

    Na co emeryci wydadzą trzynastki?

    Z danych GUS wynika, że comiesięczne wydatki emeryta pochłaniają średnio ¾ dochodów. Na co warto przeznaczyć trzynastą emeryturę, by zadbać o swoje bezpieczeństwo finansowe?

    Zasady kwarantanny granicznej po majówce

    Zasady kwarantanny granicznej po majówce nie zmienią się . Nadal obejmowani nią będą wszyscy przekraczający granicę Polski - przybywający zarówno z państw Strefy Schengen, jak i pozostałych.

    Spis powszechny – loteria

    Spis powszechny i loteria? To możliwe w przypadku samospisu. Podpowiadamy co i jak można wygrać.

    Zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnych - co się zmieni?

    Zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnych ma być łatwiejsze do uzyskania. Czy nowe przepisy rozwieją dotychczasowe wątpliwości?

    Obostrzenia maj 2021

    Obostrzenia na maj 2021 r. zostały przedstawione podczas środowej konferencji prasowej. Które branże zostaną otwarte?

    Problematyka żołnierza OT na gruncie Kodeksu karnego

    Czy żołnierze OT są funkcjonariuszami publicznymi w rozumieniu ustawy karnej? Co ze szczególną ochroną przewidzianą dla służb mundurowych?

    Przetwarzanie danych biometrycznych w dowodach osobistych

    Kwestie przetwarzania danych biometrycznych w nowych dowodach osobistych ureguluje rozporządzenie Ministra Cyfryzacji, które zostało skierowane do opiniowania.