REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Świadek – prawa i obowiązki w procesie karnym

Ewelina Koryńska

REKLAMA

REKLAMA

Świadek jest podstawowym źródłem dowodowym w procesie karnym. Może być nim każdy. Ponieważ nie obowiązuje żadna granica wieku świadkiem może być zarówno małoletni, osoba ubezwłasnowolniona całkowicie lub częściowo jak i osoba z zaburzeniami psychicznymi (w tych przypadkach przesłuchanie odbędzie się z udziałem biegłego).

Pozycja świadka w świetle kodeksu karnego:

REKLAMA

Na gruncie Kodeksu Karnego pojęcie świadek występuje w dwóch znaczeniach:
• w znaczeniu faktycznym świadek oznacza osobę, która była obecna przy popełnieniu czynu zabronionego lub posiada wiedzę na ten temat
• w znaczeniu procesowym świadek oznacza osobę, która została wezwana do złożenia zeznań

Świadkiem więc będzie nie tylko osoba mająca styczność z popełnionym przestępstwem, lecz także osoba posiadająca informacje istotne dla danej sprawy. Dotyczy to m.in. specjalistów uczestniczących w oględzinach, osób przeprowadzających wywiad środowiskowy.

Zobacz: Kodeks Karny

Obowiązki świadka

Dalszy ciąg materiału pod wideo

REKLAMA

Podstawowym obowiązkiem świadka jest złożenie zeznań w danej sprawie. Świadek musi więc stawić się na rozprawie, chyba że pewne szczególne okoliczności mu to uniemożliwiają (np. choroba, kalectwo). W takim wypadku świadek może zostać przesłuchany w miejscu swojego pobytu przez sędziego wyznaczonego ze składu sądzącego lub przez sąd wezwany. 

Kolejny wyjątek od zasady uczestnictwa świadka w rozprawie wprowadza art. 333 k.p.k., który stanowi, że prokurator może wnieść o zaniechanie wezwania i odczytanie na rozprawie zeznań świadków przebywających za granicą lub mających stwierdzić okoliczności, którym oskarżony w wyjaśnieniach nie zaprzeczył, a okoliczności te nie są aż tak doniosłe dla sprawy żeby konieczne było bezpośrednie przesłuchanie świadków na rozprawie.

Jeżeli świadek nie stawi się na wezwanie sąd może nałożyć na niego grzywnę w wysokości do 3000 zł, a nawet zarządzić jego zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie.
K.p.k. przewiduje jednak szereg zakazów przesłuchiwania określonych osób w charakterze świadka. 

I tak bezwzględny zakaz przesłuchiwania (który nie może zostać uchylony) dotyczy :

• obrońców co do faktów, o których dowiedział się udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę
• duchownych co do faktów objętych tajemnicą spowiedzi
• osób, które w związku z postanowieniami ustawy o ochronie zdrowia psychicznego są zobowiązane do zachowania tajemnicy na okoliczność przyznania się osoby z zaburzeniami psychicznymi do popełnienia czynu zabronionego
• lekarza lub biegłego udzielającego jakiejkolwiek pomocy medycznej oskarżonemu na okoliczność przyznania się wobec nich do popełnienia zarzucanego mu czynu.

Zobacz: Umieszczenie nieletniego w zakładzie poprawczym

Względny zakaz przesłuchiwania (taki, który może zostać uchylony) obejmuje:

• osoby zobowiązane do zachowania tajemnicy zawodowej, państwowej i funkcyjnej
• osoby objęte tajemnica notarialną, radcowską, adwokacką, dziennikarska i lekarską
• osoby objęte immunitetem dyplomatycznym i konsularnym
• świadków, którzy na mocy przysługującego im prawa skorzystały z prawa do odmowy zeznań

Świadek ma obowiązek mówienia prawdy i niezatajania prawdy. Za składanie fałszywych zeznań grozi mu odpowiedzialność karna, nawet do 3 lat pozbawienia wolności. 

Co do zasady świadek może zostać poddany oględzinom lub innemu badaniu, tylko jeśli wyrazi na to zgodę. Jeżeli zachodzi poważna wątpliwość co do stanu zdrowia psychicznego świadka, jego rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania i komunikowania postrzeżeń świadek może zostać przesłuchany z udziałem biegłego lekarza lub psychologa.

Prawa świadka

REKLAMA


Podstawowym jest oczywiście prawo do odmowy zeznań (art. 182 k.p.k.). Z prawa tego może skorzystać osoba najbliższa dla oskarżonego (wstępni, zstępni, rodzeństwo, małżonek, osoba pozostająca z oskarżonym w stosunku przysposobienia lub we wspólnym pożyciu). Oświadczenie o odmowie składania zeznań musi zostać złożone przed rozpoczęciem pierwszego zeznania na rozprawie głównej. Sąd może zwolnić od zeznawania także osobę pozostającą z oskarżonym w szczególnie bliskim stosunku osobistym, jeżeli osoba ta wnosi o to oraz uprawdopodobni istnienie tego stosunku.

Niekiedy świadek może skorzystać także z prawa odmowy odpowiedzi na poszczególne pytanie. Dotyczy to sytuacji, gdy odpowiedź na pytanie mogłaby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność karną. 

K.p.k. przewiduje pewne ograniczenia w kwestii przesłuchiwania nieletnich. Mianowicie nieletni pokrzywdzony przestępstwem przeciwko wolności seksualnej i rodzinie może zostać przesłuchany tylko raz w toku całego postępowania, chyba że oskarżony w chwili przesłuchania nie miał jeszcze obrońcy i wnosi o ponowne przesłuchanie nieletniego.

Istnieją dwie instytucje służące ochronie świadka. Pierwszą jest instytucja tzw. świadka anonimowego. Polega ona na tym, że sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator może postanowić o zachowaniu w tajemnicy danych świadka pozwalających na ujawnienie jego tożsamości.

Zobacz: Jakie są obowiązki osoby skazanej

Drugą instytucją jest świadek koronny. W świetle ustawy o świadku koronnym jest nim osoba, która nie ponosi odpowiedzialności za popełnione przestępstwa w zamian za ujawnienie informacji mogących przyczynić się do wykrycia i ujęcia pozostałych współsprawców, wykrycia innych przestępstw lub zapobieżenia popełnianiu dalszych przestępstw. Świadek koronny musi spełniać określone w ustawie warunki.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/15
Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
od 1 stycznia i od 1 lipca
od 1 stycznia i od 1 czerwca
od 1 lutego i od 1 lipca
Następne
Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Co daje zastrzeżenie numeru PESEL

Od 1 czerwca 2024 r. wszystkie instytucje finansowe będą musiały sprawdzić Rejestr Zastrzeżeń Numerów PESEL, zanim udzielą komuś pożyczki czy podpiszą umowę. Zastrzeżenie numeru PESEL to najprostszy sposób na zabezpieczenie się przed oszustami.

1250 zł dofinansowania na osobę do wycieczki szkolnej! Może trwać od 2 do 5 dni. Rusza nowy program MEN. Decyduje kolejność zgłoszeń

Nawet 1250 zł dofinansowania na osobę do wycieczki szkolnej. Organizowanie wycieczek szkolnych jest obecnie trudniejsze niż przed laty. Odpowiedzią na powstałe na tym tle problemy ma być nowy program MEN – Podróż z klasą.

PESEL z ważnymi zmianami od 1 czerwca 2024 r.

Od 1 czerwca 2024 r. instytucje finansowe - zanim udzielą komuś pożyczki - będą musiały sprawdzić Rejestr Zastrzeżeń Numerów PESEL. Co to oznacza dla konsumentów i dla firm? Jak zastrzec PESEL?

Promocja bezrobotnych do 30 roku życia

Osoby bezrobotne, które nie ukończyły 30. roku życia, mogą liczyć na dodatkowe wsparcie z powiatowego urzędu pracy. Osoby te mogą uzyskać środki na aktywizację w postaci bonów: szkoleniowego, stażowego, na zatrudnienie i na zasiedlenie.

REKLAMA

Renta socjalna 2024 r. [ile wynosi, wniosek, od kiedy, dla kogo]

Ładowanie treści...

Zasiłki dla rodzin w 2024 r. Ile, dla kogo, wniosek

W 2024 r. rodzice mogą ubiegać się o szereg zasiłków i świadczeń. Jakie warunki trzeba spełnić, by je otrzymać? Gdzie składa się wniosek? Prezentujemy najważniejsze formy wsparcia.

Kiedy będzie wypłacana renta wdowia? Takie mają być zasady

Renta wdowia - na jakich zasadach na przysługiwać to świadczenie? Zaproponowano, aby owdowiała osoba mogła zachować swoje świadczenie i powiększyć je o 50 procent renty rodzinnej po zmarłym małżonku lub pobierać rentę rodzinną po zmarłym małżonku i 50 procent swojego świadczenia. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oszacowało, że roczne koszty wypłaty renty wdowiej to 8-10 mld zł.

Emerytura stażowa 2024 r. [dla kogo, od kiedy, w jakiej wysokości]

Emerytura stażowa będzie przysługiwać ubezpieczonym przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. Poselski projekt ustawy wprowadzającej emeryturę stażową znajduje się obecnie w sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny.

REKLAMA

Rodzic na wycieczce szkolnej musi mieć zaświadczenie z KRK o niekaralności?

Do naszej redakcji napisała zaniepokojona czytelniczka, że otrzymała wiadomość od dyrektorki szkoły, do której uczęszcza jej córka, że w sytuacji, gdy rodzic będzie chciał jechać na wycieczkę z dziećmi albo uczestniczyć w wyjściu do kina czy teatru, będzie musiał przedstawić zaświadczenie o niekaralności. "W poniedziałek mamy wyjście z okazji dnia dziecka, żaden rodzic nie ma takiego zaświadczenia, czy teraz wyjście się nie odbędzie?" - dopytuje czytelniczka. 

Będą podwyżki wynagrodzeń. Plany na resztę 2024 roku

Dane Polskiego Instytutu Ekonomicznego pokazują, że od stycznia do kwietnia 2024 r., 57% firm zdecydowało się na podniesienie wynagrodzeń. Z tych firm, 45% planuje dalsze podwyżki w tym roku. Dodatkowo, 24% firm, które jeszcze nie podniosły płac, zamierza to zrobić. Oznacza to, że łącznie 67% badanych firm podniesie pensje w tym roku.

REKLAMA