Kategorie

Niezdolność natury psychicznej do podjęcia obowiązków małżeńskich – zaburzenia psychoseksualne

dr Arletta Bolesta
Adwokat kościelny
Niezdolność natury psychicznej do podjęcia obowiązków małżeńskich – zaburzenia psychoseksualne /fot. fotolia
Zaburzenia psychoseksualne (dewiacje seksualne) to terminy, z którymi spotykamy się dosyć często, dlatego na wybranych przykładach warto ukazać je w kontekście przeszkody małżeńskiej w postaci impotencji, jak i w aspekcie wady konsensu małżeńskiego w formie niezdolności natury psychicznej do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich.

W ślad za artykułami, w których poruszona została tematykę schizofrenii oraz nerwicy, także i tym razem można powtórzyć, iż naszym centrum zainteresowań nie jest analiza tejże kwestii w aspekcie medycznym, psychiatrycznym czy psychologicznym, co w świetle prawa kanonicznego, w tym - kościelnego prawa małżeńskiego.

Reklama

Odnośnie impotencji, to w kan. 1084 §1 KPK czytamy: Niezdolność dokonania stosunku małżeńskiego uprzednia i trwała, czy to ze strony mężczyzny czy kobiety, czy to absolutna czy względna, czyni małżeństwo nieważnym z samej jego natury. Z kolei w kan. 1095 nr 3 KPK czytamy: Niezdolnymi do zawarcia małżeństwa są ci, którzy: z przyczyn natury psychicznej nie są zdolni podjąć istotnych obowiązków małżeńskich.

Na początku naszych rozważań trzeba zaznaczyć, iż impotencja to przeszkoda, zaś niezdolność natury psychicznej to defekt woli. Oznacza to, iż impotencja pozostaje poza obszarem woli w tym sensie, że wola jest jakby niczym „nieskażona”.

Porozmawiaj o tym na naszym FORUM!

Reklama

Po zacytowaniu kanonów wysuwają się na czoło dwie kwestie. Po pierwsze tak, jak przeszkoda impotencji jest określona przez Prawodawcę (uprzedniość, trwałość, absolutność, relatywność), to nie można tego samego powiedzieć o niezdolności natury psychicznej, tj. o tym, jaka ona winna być. Stąd należy odnieść się do wykładni prawa. Po drugie prawnego określenia impotencji nie można rozumieć w sensie medycznym: chodzi o rozumienie jej trwałości, które nie jest równoznaczne z jej niemożnością wyleczenia, jak i o rozumienie tej przeszkody w medycynie na szerszym polu. Bowiem właśnie na gruncie medycznym pojęcia zaburzenia potencji objęte są również przypadki niezdolności do podniecenia seksualnego czy niezdolności do osiągnięcia rozkoszy seksualnej (K. Imieliński, Medycyna i seks, Warszawa 1987), gdy z kolei oziębłość w prawie kanonicznym rozważana jest bardziej w kontekście niezdolności natury psychicznej. To tylko dwie uwagi, o których warto uczynić jedynie wzmiankę, aby uświadomić sobie niezależność wyroków, jakie zapadają w kościelnych procesach małżeńskich od opinii Ekspertów z danej dziedziny. Z drugiej zaś strony, aby jednak docenić ich wagę.

Została uczyniona wzmianka nt. oziębłości, warto więc wejść w głębię tego zagadnienia. Często można spotkać się z zapytaniem: czy małżeństwo jest nieważne, gdy nie następuje osiągnięcie satysfakcji seksualnej, bądź gdy partnerzy mają różne potrzeby (częstotliwość pożycia rozumiana w przyjętej normie). Nie powinno się odpowiadać natychmiast i wprost negatywnie na to pytanie bez wejścia w szczegóły bowiem, gdy dokonanie stosunku seksualnego jest możliwe,  wówczas temat należy drążyć z innych stron. O jednej z nich zostało powiedziane powyżej – oziębłość w aspekcie niezdolności natury psychicznej. Jest też kolejna strona, którą warto poruszyć, a mianowicie: winno postawić zapytanie: czy czasem osiągnięcie satysfakcji możliwe jest wyłącznie, bądź w większości wówczas, gdy pożyciu towarzyszą inne nieprawidłowe okoliczności? Tym sposobem dochodzimy do dewiacji seksualnych.


Przy tym od razu widać, iż impotencja może przenikać się z niezdolnością natury psychicznej. Weźmy prosty przykład w postaci braku reakcji genitalnych – gdy słyszymy o tym, to można postawić diagnozę o impotencji, ale warto także zapytać o przyczynę tegoż, gdyż ona może umiejscawiać się w psychice. Oznacza to, iż taką reakcję można zaobserwować, gdy zaistnieją jednak okoliczności nieprawidłowe, co stanowi o zaburzeniu psychoseksualnym, czyli o niezdolność natury psychicznej. Przy okazji już innych artykułów mowa była o jakby wzajemnym przeplataniu się różnych tytułów, gdy dochodzi do takich sytuacji, wówczas należy postąpić wedle takiej zasady, że przeszkody małżeńskie mają pierwszeństwo przed wadami zgody (Viladrich P.J., Konsens małżeński. Sposoby prawnej oceny i interpretacji w kanonicznych procesach o stwierdzenie nieważności małżeństwa (kanony 1095-1107 Kodeksu Prawa Kanonicznego), Warszawa 2002). Cały czas jednak pamiętając o istocie omawianej przeszkody, a nią jest niemożność pożycia intymnego. Czasami można spotkać się też z innym przykładem owego przenikania się tych przyczyn: gdy źródło niemożności pożycia leży w sferze psychicznej. Tu ewidentnie mowa jest o niemożności podjęcia współżycia, wówczas należy mówić o impotencji, stąd na początku użyte sformułowanie, iż w przypadku przeszkody wola jest „jakby” niczym nie skażona.

Niezdolność natury psychicznej do podjęcia obowiązków małżeńskich

Jeszcze innego rodzaju przenikanie widać na kolejnym przykładzie, tzw. Zespołu Jacobsa, chodzi o mężczyzn z dwoma chromosomami Y. Pod względem psychicznym mężczyźni ci mogą odznaczać się przykładowo: brakiem pełnej dojrzałości psychicznej, zmniejszonym panowaniem nad sferą emocji, zwiększoną pobudliwością emocjonalną, ale też (chociaż sporadycznie) na gruncie cielesnym może mieć miejsce niedorozwój zewnętrznych narządów płciowych (K. Boczkowski, Płeć człowieka, Warszawa 1987). Tu źródło ma charakter fizyczny, a determinuje zarówno sferę psychiczną, jak i fizyczną. To tylko wskazuje, iż warto wziąć pod uwagę nie tylko to, co wydaje się słuszne z punktu widzenia prawa kanonicznego (np. sposób zachowania, impotencja rozumiana w powszechnym słowa tego znaczeniu), ale i dodatkowo warto podejść do sprawy też z punktu widzenia medycznego, ułatwi to (nie chodzi o determinację) prowadzenie procesu.

Z kolei, gdy jest pewność, że związek nie został dopełniony, co może mieć miejsce, tak przy impotencji, jak i niezdolności natury psychicznej, to wówczas można prowadzić proces w kierunku jego rozwiązania. Aczkolwiek trzeba pamiętać, iż mowa jest wówczas o rozwiązaniu ważnie zawartego związku, nie zaś o orzeczeniu jego nieważności (na podstawie w tym przypadku przeszkody, wady) (T. Pawluk, Prawo kanoniczne według Kodeksu Jana Pawła II, T. III, Prawo małżeńskie, Olsztyn 1996).

Podany został przykład swoistego rodzaju przenikania się impotencji z niezdolnością, ale trzeba pamiętać też o zasadniczych różnicach pomiędzy nimi. Co prawda obie przyczyny mają istnieć przed wstąpieniem w związek małżeński, obie mogą dotyczyć obojga małżonków, ale już impotencja winna mieć charakter trwały. Niezdolność wystarczy, jeżeli jest czasowa. Z drugiej jednak strony, skoro trwałości impotencji nie należy rozumieć w sensie medycznym a prawnym, to w pewnym stopniu cecha ta aż tak nie różnicuje oba zjawiska od siebie. Następnie niezdolność winna mieć charakter absolutny, gdy tymczasem impotencja - absolutny bądź relatywny. Wydaje się, iż przy owej relatywności (względności) widać niezależność przeszkody o woli.

Na marginesie warto tylko wspomnieć o sytuacji, podczas której nie dochodzi do pożycia, ale nie z winy, czy to przeszkody, czy to niezdolności natury psychicznej, a z takiego samostanowienia (z własnej woli).

Nerwica jako niezdolność do podjęcia obowiązków małżeńskich


Czy w takiej sytuacji możliwe jest wszczęcie procesu?

Jak najbardziej, jednak już zupełnie z innej przyczyny, tj. z wykluczenia (symulacji) elementu właśnie w postaci pożycia. Przy okazji tej wady zgody nie powinno zatrzymywać się wyłącznie na prostym: „wstępując w związek małżeński dokonałam (dokonałem) wykluczenia tego elementu”, bądź „Strona przeciwna, wstępując w związek małżeński dokonała wykluczenia tego elementu”, ale po raz kolejny trzeba rozważyć to w kontekście przeszkody, jak i niezdolności. Nic nie stoi w opozycji, gdy jest jakaś wątpliwość, zaś z drugiej strony, gdy istnieje też ku temu uzasadnienie, co do innych przyczyn, aby prowadzić proces z kilku tytułów jednocześnie.

Zostało wspomniane o przenikaniu się przeszkody impotencji z niezdolnością w wymiarze psychicznym. Trudno mówić o przeplataniu się, ale można pokusić się o stwierdzenie, iż też inna przeszkoda spotyka się z omawianą wadą i to na gruncie życia seksualnego. Chodzi mianowicie o przeszkodę pokrewieństwa, zaś z drugiej strony o jedną z dewiacji w postaci kazirodztwa, rozumianego w ten sposób, iż satysfakcja seksualna pozostaje w ścisłym związku z tym, iż do pożycia, osiągnięcia satysfakcji dochodzi wyłącznie czy w przeważającej mierze z osobami spokrewnionymi (mówiąc jednak o przeszkodzie i tym zaburzeniu trzeba wziąć pod uwagę taki stopień pokrewieństwa, od którego nie istnieje możliwość udzielenia dyspensy).

Poruszyłam tą tematykę, bowiem nie należy ona aż tak do rzadkości w kościelnych procesach małżeńskich, a jak widać jest ona na tyle skomplikowana, iż wymaga głębszej analizy.

Jak interpretować akta sprawy w kościelnym procesie małżeńskim?

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    25 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Do którego sądu kościelnego należy złożyć apelację?

    Strona od wyroku sądu I instancji w sprawie o stwierdzenie nieważności małżeństwa ma prawo złożyć apelację. Jaki sąd kościelny będzie właściwy?

    Szczepienie a RODO. Nie można żądać informacji o zaszczepieniu

    Szczepienie a RODO. Urząd Ochrony Danych Osobowych informuje, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii nie uprawniają podmiotów zobowiązanych do przestrzegania określonego tymi przepisami limitu osób do żądania od nich udostępnienia informacji o zaszczepieniu przeciwko COVID-19. Ewentualne okazywanie dowodów potwierdzających fakt zaszczepienia może się odbywać z inicjatywy samej osoby zainteresowanej skorzystaniem z usług takiego podmiotu.

    Plany wakacyjne Polaków [BADANIE]

    Większość Polaków wyjedzie na urlop. Tak wynika z badania Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej. Gdzie chcemy spędzić wakacje?

    Wyzysk - zmiany w kodeksie cywilnym

    Główne zmiany kodeksu cywilnego, zatwierdzone przez Radę Ministrów, zakładają łatwiejsze podważenie nieuczciwych umów i trudniejsze przerwanie biegu przedawnienia przez wierzyciela.

    Kwarantanna dla osób przybywających spoza strefy Schengen - zmiany

    Zmienią się zasady 10-dniowej kwarantanny dla przyjeżdżających do Polski spoza strefy Schengen. Od kiedy?

    Rodzina wielodzietna – ile dzieci?

    Ile dzieci liczy rodzina wielodzietna? W jakich przepisach można znaleźć definicje i formy wsparcia rodzin wielodzietnych?

    Rosną długi Polaków wobec wymiaru sprawiedliwości

    Z danych BIG InfoMonitor wynika, iż długi wobec wymiaru sprawiedliwości najczęściej dotyczą grzywien i kosztów sądowych.

    Przedawnienie, wyzysk, odpowiedzialność najemców - zmiany w Kodeksie cywilnym

    Przedawnienie, wyzysk, odpowiedzialność najemców - zmiany w Kodeksie cywilnym. 22 czerwca 2021 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, przedłożony przez ministra sprawiedliwości. Celem tej nowelizacji jest usprawnienie i doprecyzowanie przepisów Kodeku cywilnego dotyczących przerwania i zawieszenia biegu przedawnienia oraz wymagania aktu notarialnego w przypadku gruntów rolnych, mających wchodzić w skład rolniczej spółdzielni produkcyjnej. Zmiany dotyczyć będą także przepisów zawiązanych z instytucją wyzysku oraz odpowiedzialnością pełnoletnich dzieci najemców za zobowiązania rodziców wynikające z tytułu umowy najmu.

    Wniosek o "Dobry start" - pomoc w wybranych placówkach

    Wniosek o "Dobry start" od 1 lipca 2021 r. będzie można złożyć tylko elektronicznie. Rodzice otrzymają pomoc w niektórych placówkach ZUS, KRUS i Poczty Polskiej.

    Ojciec na macierzyńskim to wciąż rzadkość [AUDIO]

    Przepisy dopuszczają, by część okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego przejmowali mężczyźni. Okazuje się, że ojcowie niechętnie korzystają z tej możliwości.

    Uznanie ojcostwa przed porodem w 2021 r.

    Uznanie ojcostwa przed porodem wywołuje ważne skutki dla rodziców i dziecka. Jakie zasady obowiązują w 2021 r.?

    Prawa autorskie - odpowiedzialność operatorów platform internetowych

    Prawa autorskie. W obecnym stanie prawa UE operatorzy platform internetowych, co do zasady, sami nie dokonują publicznego udostępniania treści chronionych prawem autorskim, bezprawnie zamieszczanych na tych platformach przez ich użytkowników. Niemniej jednak owi operatorzy dokonują tej czynności z naruszeniem prawa autorskiego, jeżeli przyczyniają się – w inny sposób niż samo udostępnienie tych platform – do publicznego udostępniania takich treści. Tak orzekł Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 22 czerwca 2021 r. w sprawach połączonych C-682/18, YouTube i C-683/18, Cyando.

    Nowelizacja procedur karnych w okresie pandemii

    22 czerwca 2021 r. weszła w życie nowelizacja dotycząca procedur karnych w okresie pandemii. Zmiany dotyczą m.in. liczebności składów orzekających.

    Spis powszechny 2021- wywiady bezpośrednie od 23 czerwca

    Wywiady bezpośrednie w spisie powszechnym rachmistrzowie rozpoczną 23 czerwca 2021 r. Jak można sprawdzić tożsamość rachmistrza?

    Podróże po Europie w wakacje 2021 r.

    Podróże po Europie w wakacje 2021 r. rodzą wiele pytań m.in. o testy czy świadectwa szczepień. Jakie są aktualne zasady w poszczególnych krajach?

    Uznanie ojcostwa w 2021 r. – jak i kiedy?

    Zasady dotyczące uznania ojcostwa w 2021 r. nie zmieniły się. Na czym polega uznanie ojcostwa i jak tego dokonać?

    Kto ponosi odpowiedzialność za wypadek na basenie?

    Czy i od kogo można żądać odszkodowania za wypadek na basenie? Kwestię odpowiedzialności należy wywodzić z Kodeksu cywilnego.

    26.07.2021 wojewodowie ogłoszą termin kwalifikacji wojskowej

    26.07.2021 ogłoszony zostanie termin drugiej w tym roku kwalifikacji wojskowej. Kwalifikacja potrwa do 19.11.2021 i przeprowadzona zostanie przez powiatowe komisje lekarskie. Za powołanie tych komisji odpowiedzialni są wojewodowie.

    Upadłość konsumencka - koszty

    Upadłość konsumencka wiąże się z kilkoma kosztami, które dłużnik zobowiązany jest pokryć. Jak przygotować się do złożenia wniosku?

    RDOŚ powoła nowe strefy ochronne

    Nowe strefy ochronne dla rzadkich gatunków ptaków. Leśnicy z Nadleśnictwa Połczyn (RDLP w Szczecinku) znaleźli aż trzy nowe stanowiska ptaków chronionych, które wymagają ustalenia stref ochrony. Dwa gniazda są zajęte przez bociana czarnego (Ciconia nigra), a jedno przez orlika krzykliwego (Clanga pomarina).

    Delegowanie funkcjonariuszy SW do ośrodka w Gostyninie

    20.06.2021 weszła w życie ustawa mająca zapewnić środki na stworzenie tymczasowej placówki dla pacjentów ośrodka w Gostyninie, w którym przebywają najgroźniejsi przestępcy już po odbyciu kary. Przepisy pozwolą też na czasowe delegowanie tam funkcjonariuszy Służby Więziennej.

    Loty przeciwpożarowe i gaśnicze 2021 r.

    W 2021 r. zmieniły się przepisy ustawy – Prawo lotnicze. Umożliwiono Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego wydanie – na wniosek zainteresowanego podmiotu – zezwolenia na wykonywanie zarobkowych operacji specjalistycznych wysokiego ryzyka statkami powietrznymi pozostającymi pod nadzorem krajowym, a także na wykonywanie zarobkowych operacji polegających na wykonywaniu lotów przeciwpożarowych i gaśniczych.

    500 plus – czerwiec 2021 r.

    Dla świadczeń „500 plus” czerwiec 2021 r. jest ważnym miesiącem. O jakim terminie warto pamiętać?

    Zmiany w zawiadamianiu wojskowych komendantów uzupełnień o osobach podlegających obowiązkowi czynnej służby wojskowej od 29.06.2021

    Od 29.06.2021 obowiązywać będą nowe wzory zawiadomień wojskowych komendantów uzupełnień o osobach podlegających obowiązkowi czynnej służby wojskowej oraz wydawania przez pracodawców, szkoły i inne jednostki organizacyjne zaświadczeń w sprawach powszechnego obowiązku obrony.

    Nowy formularz skierowania do komisji lekarskiej w Służbie Więziennej od 29.06.2021

    29.06.2021 r. w Służbie Więziennej obowiązywać będzie nowy formularz skierowania do komisji lekarskiej. Skierowane dotyczy kandydata, funkcjonariusza, funkcjonariusza zwolnionego, emeryta oraz rencisty.