Trzynastka 2024. Ile zajmie komornik? [wyliczenia]

• Ile można potrącić z wynagrodzenia za pracę?
• Czy trzynastka podlega takiej samej ochronie przed potrąceniem, jak wynagrodzenie?

Ile można potrącić z wynagrodzenia za pracę?

Początek roku kalendarzowego to czas, w którym pracownicy jednostek sfery budżetowej oczekują wypłaty dodatkowego wynagrodzenia rocznego, czyli tzw. trzynastki. Jednak nie każdy z nich doczeka się wypłaty w takiej wysokości, w jakiej by sobie tego życzył. Dotyczy to nie tylko tych pracowników, których dodatkowe wynagrodzenie roczne zostało obniżone z uwagi na ich indywidualną sytuację, ale także tych, których wynagrodzenie podlega zajęciu komorniczemu. Wynagrodzenie za pracę podlega szczególnej ochronie. Jednym z jej przejawów jest ścisłe określenie w obowiązujących przepisach zasad dokonywania z niego potrąceń i egzekucji. Zasady te zobowiązują pracodawcę do dokonywania potrąceń w określonej kolejności, a także we wskazanych granicach i przy zastosowaniu kwot wolnych od potrąceń. 
Z wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat dokonywanych do pracowniczego planu kapitałowego podlegają potrąceniu należności wymienione w art. 87 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dalej: k.p.). Wśród nich znajdują się m.in. sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych i sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne.

Potrącenia mogą być dokonywane w następujących granicach:
1) w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych – do wysokości 3/5 wynagrodzenia;
2) w razie egzekucji innych należności lub potrącania zaliczek pieniężnych – do wysokości ½ wynagrodzenia.

W art. 87¹ k.p. ustawodawca wskazał także kwoty wolne od potrąceń, czyli minimum, które pracownik musi otrzymać. Jest ono obliczane w oparciu o wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę i ma wysokość:
1) minimalnego wynagrodzenia za pracę przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat dokonywanych do pracowniczego planu kapitałowego, jeżeli pracownik nie zrezygnował z ich dokonywania – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne;
2) 75% wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi;
3) 90% wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu kar pieniężnych przewidzianych w art. 108 k.p.

Czy trzynastka podlega takiej samej ochronie przed potrąceniem, jak wynagrodzenie?

Wynagrodzenie za pracę, o którym mowa w przepisach dotyczących potrąceń, to zbiorcze określenie dla wypłat dokonywanych przez pracodawcę na rzecz pracownika i obejmuje różne składniki wypłacane w związku z trwającym stosunkiem pracy. Należy do nich także tzw. trzynastka, czy dodatkowe wynagrodzenie roczne przysługujące pracownikom sfery budżetowej. Jak wskazał Główny Inspektorat Pracy, jeśli w tym samym miesiącu pracodawca dokonuje wypłat różnych świadczeń w ramach umowy o pracę (np. wynagrodzenia zasadniczego i trzynastki), to wówczas poszczególne świadczenia należy zsumować i od tak ustalonej sumy dokonać potrącenia, stosując jedną kwotę wolną (pismo Głównego Inspektoratu Pracy z 19 listopada 2012 r., nr GNP-364/306-072-43-1/12).

Podstawa prawna
art. 87, art. 87¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2023 r. poz. 1465 ze zm.)