Pracodawca, Zwolnienie lekarskie

Pracodawcy obawiają się zmian w zakresie przeciwdziałania mobbingowi. I słusznie, bo znowelizowane regulacje nie tylko przeniosą na nich ciężar dowodu, ale też istotnie podwyższą wartość minimalnego odszkodowania dla ofiary mobbingu.

Polacy chorują coraz częściej i coraz dłużej. Tak wynika z ostatnich danych opublikowanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Niepokoi zwłaszcza rosnąca liczba zwolnień lekarskich z powodu zaburzeń psychicznych (kody „F”). Jakie choroby oznaczamy takim symbolem? Co powinien wiedzieć pracownik?

W 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarejestrował 27,5 mln zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy. Przełożyło się to na 290,5 mln dni absencji – o 0,5 mln dni więcej niż rok wcześniej i o 8 mln dni więcej niż w 2021 r.

Czy każdy pracownik powinien przejść obowiązkowe szkolenie z zakresu pierwszej pomocy na koszt pracodawcy? Petycja w tej sprawie wpłynęła w marcu 2026 r. do resortu pracy. Jej autor argumentował, że pierwsza pomoc to kompetencja ponadczasowa, która powinien posiadać każdy, niezależnie od wieku i miejsca zamieszkania.

Umowy zlecenia budzą kontrowersje. Z założenia powinny być podstawą elastycznej współpracy, ale w praktyce zyskały przydomek śmieciowych. W ostatnim czasie stały się też przedmiotem zwiększonego zainteresowania rządzących i Państwowej Inspekcji Pracy. Dlaczego? Warto znać obowiązujące zasady, żeby uniknąć zbędnych komplikacji.

To już prawdziwa lawina L4 z kodem „C”. Co się kryje pod tym oznaczeniem? To niezdolność do pracy z powodu nadużycia alkoholu. Z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że w 2025 liczba tego typu L4 wyniosła 10 tysięcy. Niemal połowa z nich dotyczy osób między 35. a 49. rokiem życia. Specjaliści bija na alarm. To właśnie ta grupa wiekowa stanowi rdzeń rynku pracy.

Czy pracodawca znajdujący się w trudnej sytuacji może nie wpłacać na PPK? Finansowana przez pracodawcę wpłata podstawowa do PPK wynosi zawsze 1,5% wynagrodzenia uczestnika tego programu. W przepisach przewidziano sytuacje, gdy pracodawca nie finansuje wpłat do PPK. Kiedy ma to miejsce? Oto przykłady.

13 kwietnia 2026 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Od tego dnia zmieniły się przepisy dotyczące przesłanek utraty prawa do zasiłku przez osoby, które nieprawidłowo wykorzystują zwolnienia od pracy. Zmieniły się również przepisy w sprawie kontroli prawidłowości wykorzystywania takich zwolnień.

W styczniu 2026 r. zmieniły się zasady wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Od tego czasu kluczowy jest termin 10 dni. Czego dotyczy i kto musi o nim pamiętać? Zasady powinni znać zarówno pracodawcy, jak i pracownicy.

Czy pracodawca może zwolnić rodzica małego dziecka? To pytanie często pada, a jak się okazuje odpowiedź na nie wcale nie jest taka oczywista. Wszystko zależy od okoliczności, a w szczególności od tego czy rodzic małego dziecka korzysta z urlopu związanego z opieką nad dzieckiem. Wiele zależy też od zachowania rodzica-pracownika (i potencjalnych naruszeń z jego strony) ale i od sytuacji finansowej pracodawcy jak i związków zawodowych. Poniżej szczegóły zakresu ochrony rodziców-pracowników przed rozwiązaniem stosunku pracy, ale i przedstawienie wyjątków - sytuacji, kiedy do takiego rozwiązania dojść może.

Jeszcze kilka lat temu hejt w pracy traktowano jak „szum w tle”. Dziś ten sam „szum” coraz częściej staje się realnym problemem prawnym, dowodowym i wizerunkowym dla pracodawcy. Bo hejt to nie tylko emocje. To konkretne zachowania, które – jeśli są powtarzalne, publiczne albo tolerowane przez organizację – mogą prowadzić do dokładnie takich skutków jak mobbing. I coraz częściej to właśnie hejt jest pierwszym testem: czy pracodawca naprawdę dba o bezpieczne i godne warunki pracy, czy tylko deklaruje to w polityce HR.

Wraz z rozwojem technologii, rozwijają się też stosunki społeczno-gospodarcze. Cyfryzacja i tokenizacja dotarła i do stosunku pracy. Już wcale nie takie oczywiste jest to, że dodatkowe świadczenia pracownicze mogą mieć formę tylko pieniężną, benefitów czy deputatów. We współczesnych realiach prym mogą wieść tokeny. I tutaj z odpowiedzią na wiele prawno-pracowniczych wątpliwości przychodzi nam wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, III AUa 1247/24 - bardzo świeży i aktualny bo z 19 lutego 2025 r. Już da się słyszeć głosy, że to będzie przełom dla pracowników i pracodawców, tokeny w zamian za podwyżkę - to jest novum. Zaprezentowana przez sąd wykładnia daje ugruntowanie dla programów motywacyjnych dla pracowników opartych na technologii blockchain.

Już 13 kwietnia 2026 r. wejdą w życie przepisy, które zmieniają zasady utraty prawa do zasiłku chorobowego. Wtedy „wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem" zostanie zastąpione „aktywnością niezgodną z celem zwolnienia" - a w ustawie pojawi się też definicja. Czy to oznacza, że ZUS nie odbierze już zasiłku za wakacje na L4? Odpowiedź nie jest tak banalna, jak sugerują niektórzy.

Kobiety karmiące dziecko piersią wciąż mierzą się z wieloma wątpliwościami w zakresie przysługujących praw. Nie ma się co dziwić, w obliczu ciągłych zmian w prawie, można pogubić się w gąszczu przepisów. Najczęściej matki, będące pracownicami pytają: Ile krócej pracuje matka karmiąca? Czy pracodawca może odmówić połączenia przerw na karmienie?Czy pracodawca może zwolnić matkę karmiąca? Czy pracodawca wymaga zaświadczenia o karmieniu piersią? Przerwy na karmienie dziecka – ile przysługuje i czy są płatne? Czy przy pracy zdalnej przysługują przerwy na karmienie piersią? Jak długo można korzystać z przerw na karmienie piersią?

Jednym z zadań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest nadzór nad wydatkowaniem środków z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Działania te polegają m.in. na kontroli w zakresie zwolnień lekarskich. ZUS kontroluje, czy osoba, której wystawiono zwolnienie lekarskie rzeczywiście jest niezdolna do pracy oraz czy wystawione zaświadczenie lekarskie jest zasadne. ZUS kontroluje także prawidłowość wykorzystywania zwolnień lekarskich, czyli co faktycznie robi osoba na zwolnieniu lekarskim. Ale nie tylko ZUS ma prawo kontrolować zwolnienia lekarskie – również pracodawcy mają prawo sprawdzić, czy pracownik uczciwie korzysta z eZLA. Regionalni rzecznicy prasowi ZUS wyjaśniają te kwestie.

Pierwszy okres stosowania nowych czy znowelizowanych regulacji prawnych często wiąże się w praktyce z szeregiem wątpliwości, szczególnie tych związanych z odpowiednim postępowaniem w okresie przejściowym. Tak jest również w przypadku przepisów dotyczących stażu pracy. I choć MRPiPS wyjaśnia jak należy postępować, pracodawcy wciąż mają wątpliwości.

Zdaniem ekspertów w wielu aspektach starsi pracownicy powinni brać przykład z pokolenia Z. Tymczasem raport Hays Poland i Fundacji OFF school „Gen Boost 2025. Młodzi redefiniują pracę” pokazuje mocne dane - aż 45% pracowników pokolenia Z doświadczyło wypalenia zawodowego, a przecież są to młodzi ludzie. Co więcej, częściej biorą zwolnienia lekarskie z powodów psychicznych.

Kontrola zwolnienia lekarskiego od pracy może zostać przeprowadzona przez pracodawcę lub ZUS. Podczas kontroli sprawdza się, czy pracownik nie pracuje lub nie wykorzystuje zwolnienia niezgodnie z jego celem. Resort pracy przygotował nowe przepisy dotyczące przeprowadzania kontroli.

Wynagrodzenie to nie każde pieniądze, które należą się od szefa. Dla pracownika nie zawsze ma to istotne znaczenie. O tym, jak jest to ważne często przekonuje się dopiero wtedy, gdy środki zamiast do niego, trafiają do komornika.

Zatrudnianie pracowników wykonujących pracę z terytorium Polski przez zagraniczne firmy przestało być wyjątkiem. Polska jest jednym z krajów posiadających specjalistów wysokiej rangi z różnych sektorów, szczególnie w IT, programowaniu, analizie danych oraz inżynierii. Aby móc zatrudnić wykwalifikowanych specjalistów z Polski, wcale nie trzeba inwestować w kosztowną relokację pracownika do innego kraju. W praktyce coraz częściej to nie spółka wchodzi do Polski, lecz pracownik „wprowadza" do niej zagranicznego pracodawcę.

Rząd przyjął we wtorek projekt nowelizacji Kodeksu pracy zwiększający ochronę przed mobbingiem - poinformowała szefowa MRPiPS Agnieszka Dziemianowicz-Bąk. Minimalna wysokość zadośćuczynienia za mobbing wzrośnie do sześciokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Toczą się prace nad wprowadzeniem istotnych zmian w przepisach dotyczących mobbingu. Jednak wciąż pojawiają się nowe postulaty, których celem jest zaostrzenie obowiązujących regulacji. Czy jednorazowe incydenty przemocy w środowisku pracy będą uznawane za mobbing?

Dopłata do okularów lub soczewek kontaktowych przysługuje nie tylko od pracodawcy, ale również z NFZ. O dofinansowanie (a w określonych przypadkach – refundację całkowitego kosztu) zakupu szkieł okularowych lub soczewek kontaktowych mogą zatem ubiegać się nie tylko osoby zatrudnione w ramach stosunku pracy, ale wszystkie osoby uprawnione do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (czyli m.in. dzieci, emeryci czy renciści). Średni koszt dofinansowania od pracodawcy to nawet 450 zł (przy czym – zgodnie z najnowszym stanowiskiem MRPiPS – częstotliwość wsparcia nie powinna być limitowana), natomiast z NFZ – w przypadku okularów – nawet 350 zł, a w przypadku soczewek kontaktowych – nawet 600 zł.

Jak długo musi trwać choroba, by trzeba było skierować pracownika na badania kontrolne? Ich organizacja to obowiązek pracodawcy, a długie zwolnienie lekarskie może powodować konieczność wysłania pracownika na badania. Jednak jak długo musi trwać niezdolność do pracy, by powstał taki obowiązek?

Trwają prace nad reformą Państwowej Inspekcji Pracy. I choć projekt ustawy mającej umocnić jej pozycję istotnie się zmienił, to nadal szereg przewidzianych w nim rozwiązań budzi wątpliwości, a przedstawiciele pracodawców dostali mało czasu na wnikliwe przeanalizowanie zawartych w nim rozwiązań.