Pracodawca, Zwolnienie lekarskie

Pieniądze czy urlop, co jest ważniejsze dla pracownika, a co dla pracodawcy? Zapewne nie ma jednej dobrej odpowiedzi na to pytanie i każdorazowo zależy to od okoliczności. Aby uniknąć dylematów z tym związanych, ustawodawca wprowadził jasne zasady.

Czy lepiej w ostatniej chwili postawić pracodawcę przed faktem dokonanym, czy uprzedzić z wyprzedzeniem o nieobecności i dać szansę na przygotowanie się? Zdrowy rozsądek i brzmienie przepisów nie pozostają w tym zakresie w zgodzie.

Czy urlop menstruacyjny to rozwiązanie, nad którym powinien pochylić się ustawodawca? Ma ono zarówno zwolenników, jak i przeciwników. Co istotne, w tej drugiej grupie nie brakuje kobiet. Choć nad powszechnym wprowadzeniem tego rozwiązania kiedyś już toczyły się prace, to jednak zostały przerwane i póki co mogą z niego korzystać wyłącznie kobiety zatrudnione w jednej instytucji państwowej, która we własnym zakresie podjęła decyzję o wdrożeniu tego rozwiązania.

Choć z założenia to pracownik jest słabszą stroną stosunku pracy, to w niektórych przypadkach to pracodawcom przydałaby się ochrona przed niezgodnymi z prawem działaniami zatrudnionych. To rozwiązanie z 2023 roku budzi kontrowersje. Nic jednak nie wskazuje na to, aby miało się zmienić.

Nie ma podstaw do tego, by pracownicy oczekiwali od pracodawców szczególnej opieki i dbałości o ich interesy. Trzeba pamiętać o tym, że choć czasami pracodawcy są wobec nich ustawowo obciążeni obowiązkiem informacyjnym, to nie zawsze tak jest. To pracownik musi dbać o swoje interesy i wykazywać się niezbędną aktywnością.

Czasami zwolnienie lekarskie nie wymaga leżenia chorego. Jeśli pacjent może chodzić, zastanawia czy może udać się na odpoczynek wyjazdowy. W związku z tym powstaje pytanie: czy można jechać na urlop w trakcie L4? Czy zwolnienie lekarskie wyklucza podróże?

Nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy to jedna z najważniejszych zmian w praktyce stosowania prawa pracy w ostatnich latach. Z perspektywy menedżerów HR nie jest to jedynie korekta przepisów, lecz zmiana podejścia organu kontrolnego, która wpłynie na sposób projektowania modeli zatrudnienia, zarządzania ryzykiem oraz relacje z osobami współpracującymi na podstawie umów cywilnoprawnych. Jak te zmiany przełożą się na codzienną praktykę działów HR i poziom ryzyka po stronie pracodawców?

Na opiekę nad chorym dzieckiem rodzic otrzymuje zwolnienie lekarskie. Ile dni w ciągu roku przysługuje? Ile płatne jest zwolnienie na dziecko? Do ilu lat dziecka jest wystawiane? Co w przypadku, gdy drugi rodzic nie pracuje?

Wczasy pod gruszą przysługują pracownikom zatrudnionym na umowę o pracę, których pracodawca utworzył Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych (ZFŚS). Warunkiem otrzymania świadczenia jest wykorzystanie co najmniej 10 kolejnych dni urlopu wypoczynkowego oraz złożenie wniosku wraz z oświadczeniem o sytuacji materialnej. Osoby pracujące na umowie zlecenie, o dzieło lub prowadzące własną działalność gospodarczą co do zasady nie są uprawnione do tego świadczenia.

Częste nieobecności w pracy nie mogą podstawą do pozbawiania pracownika podwyżek wynagrodzenia i odmowy wypłaty składników dodatkowych. Owszem, nieobecność ma związek z wydajnością, ale trzeba stosować sieć obiektywnych wzorców.

Czy termin raz zaplanowanego urlopu wypoczynkowego można zmienić? To zależy od kilku okoliczności. W jednych zakładach pracy nie ma z tym problemów, a w innych niezbędne jest spełnienie warunków wynikających z przepisów.

Pracodawca nie może obniżyć tego świadczenia, bo pracownik pracuje w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie powinno go też interesować to, czy dostał je już w innym zakładzie pracy. Tylko jedna rzecz jest ważna dla prawa do tych pieniędzy.

Zasady korzystania z narzędzi AI przez pracodawców i pracowników – czy AI Act wystarczy? Co zmieni planowana ustawa o systemach AI w Polsce dla firm i instytucji? Czy pracownik może odmówić wykonania polecenia wygenerowanego przez AI? Czy można zwolnić pracownika za potajemne korzystanie z narzędzi AI? W szczegółowym wywiadzie na nasze pytania odpowiada radca prawny Marietta Poźniak.

Co do zasady pracownik może ubiegać się o wypłatę świadczeń należnych mu od pracodawcy, o ile roszczenie nie uległo jeszcze przedawnieniu. Należy jednak pamiętać o tym, że w niektórych przypadkach musi w tym celu najpierw wywiązać się z ciążących na nim obowiązków.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych podał informacje dotyczące zwolnień lekarskich w 2025 roku. Okazuje się, że ZUS zarejestrował 27,5 mln zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy, które skutkowały w sumie 290,5 mln dniami absencji w pracy – o 0,5 mln dni więcej niż rok wcześniej i o 8 mln dni więcej niż w 2021 r. ZUS podał też najczęstsze choroby, które powodowały wystawienie zwolnień lekarskich.

Pracodawca, który w 2026 r. zatrudni emeryta zarejestrowanego w urzędzie pracy, może otrzymać nawet 2403 zł miesięcznej dopłaty do jego wynagrodzenia. Program obejmuje również osoby po 70. roku życia i pozwala ograniczyć koszty zatrudnienia o ponad 14 tys. zł rocznie. Dopłata nie trafia jednak do firmy co miesiąc, a w części przypadków urząd pracy może zażądać zwrotu otrzymanych środków.

W 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarejestrował 27,5 mln zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy. Przełożyło się to na 290,5 mln dni absencji – o 0,5 mln dni więcej niż rok wcześniej i o 8 mln dni więcej niż w 2021 r.

Czy pracodawca, który chce skontrolować pracownika korzystającego z L4 ma prawo wejść do jego mieszkania? To pytanie zadaje sobie wielu pracowników, którzy niekoniecznie dlatego, że mają coś do ukrycia, nie chcą dzielić się swoją prywatnością z szefem.

W polskiej kulturze biznesowej utarło się przekonanie, że pracownik przebywający na zwolnieniu lekarskim jest „nietykalny”. Dla przedsiębiorców moment, w którym nielojalny członek zespołu wyczuwając nadchodzące wypowiedzenie lub restrukturyzację nagle przedkłada zaświadczenie o niezdolności do pracy, bywa źródłem frustracji i poczucia bezradności.

Reforma PIP to nie tylko przekształcanie umów zlecenia w umowy o pracę. Już niedługo kary grzywny, którymi będą zagrożeni pracodawcy łamiący prawa pracowników będą dwukrotnie wyższe. Czy to przyczyni się do bardziej sumiennego przestrzegania przez nich obowiązujących zasad?

13 kwietnia 2026 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Od tego dnia zmieniły się przepisy dotyczące przesłanek utraty prawa do zasiłku przez osoby, które nieprawidłowo wykorzystują zwolnienia od pracy. Zmieniły się również przepisy w sprawie kontroli prawidłowości wykorzystywania takich zwolnień.

W styczniu 2026 r. zmieniły się zasady wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Od tego czasu kluczowy jest termin 10 dni. Czego dotyczy i kto musi o nim pamiętać? Zasady powinni znać zarówno pracodawcy, jak i pracownicy.

Czy pracodawca może zwolnić rodzica małego dziecka? To pytanie często pada, a jak się okazuje odpowiedź na nie wcale nie jest taka oczywista. Wszystko zależy od okoliczności, a w szczególności od tego czy rodzic małego dziecka korzysta z urlopu związanego z opieką nad dzieckiem. Wiele zależy też od zachowania rodzica-pracownika (i potencjalnych naruszeń z jego strony) ale i od sytuacji finansowej pracodawcy jak i związków zawodowych. Poniżej szczegóły zakresu ochrony rodziców-pracowników przed rozwiązaniem stosunku pracy, ale i przedstawienie wyjątków - sytuacji, kiedy do takiego rozwiązania dojść może.

Jeszcze kilka lat temu hejt w pracy traktowano jak „szum w tle”. Dziś ten sam „szum” coraz częściej staje się realnym problemem prawnym, dowodowym i wizerunkowym dla pracodawcy. Bo hejt to nie tylko emocje. To konkretne zachowania, które – jeśli są powtarzalne, publiczne albo tolerowane przez organizację – mogą prowadzić do dokładnie takich skutków jak mobbing. I coraz częściej to właśnie hejt jest pierwszym testem: czy pracodawca naprawdę dba o bezpieczne i godne warunki pracy, czy tylko deklaruje to w polityce HR.

Wraz z rozwojem technologii, rozwijają się też stosunki społeczno-gospodarcze. Cyfryzacja i tokenizacja dotarła i do stosunku pracy. Już wcale nie takie oczywiste jest to, że dodatkowe świadczenia pracownicze mogą mieć formę tylko pieniężną, benefitów czy deputatów. We współczesnych realiach prym mogą wieść tokeny. I tutaj z odpowiedzią na wiele prawno-pracowniczych wątpliwości przychodzi nam wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, III AUa 1247/24 - bardzo świeży i aktualny bo z 19 lutego 2025 r. Już da się słyszeć głosy, że to będzie przełom dla pracowników i pracodawców, tokeny w zamian za podwyżkę - to jest novum. Zaprezentowana przez sąd wykładnia daje ugruntowanie dla programów motywacyjnych dla pracowników opartych na technologii blockchain.