Pracownik może wybrać pieniądze, zamiast urlopu. To jest wyjątek od zasady wykorzystania urlopu w naturze

• Urlop wypoczynkowy trzeba wykorzystać w naturze
• Pieniądze zamiast wypoczynku tylko w jednym przypadku
• Pracownik może wybrać pieniądze, zamiast urlopu

Urlop wypoczynkowy trzeba wykorzystać w naturze

Zasadą jest, że urlop wypoczynkowy należy wykorzystywać w naturze. Jest to jedna z reguł wprowadzonych przez ustawodawcę będących wyrazem dbałości o zachowanie równowagi między pracą a wypoczynkiem pracowników. W ustawie z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy znajdziemy ich jeszcze co najmniej kilka. Podstawowa jest taka, że pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego, a prawa tego nie można się zrzec. Pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym uzyskał on do niego prawo, a na wniosek pracownika urlop może być podzielony na części. W takim jednak przypadku co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. Urlopu niewykorzystanego w tym terminie należy pracownikowi udzielić najpóźniej do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Aby zapobiec wymianie wypoczynku na pieniądze ustawodawca wprost wskazał, że wypłata ekwiwalentu pieniężnego za urlop jest możliwa tylko w jednym przypadku - niewykorzystania przysługującego urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. Innymi słowy, gdy drogi pracodawcy i pracownika się rozchodzą i wiadomo już, że w ramach łączącego ich stosunku pracy nie będzie możliwe zrealizowanie uprawnień przysługujących na podstawie obowiązujących przepisów, aby dokonać ostatecznego „rozliczenia” między stronami, można pracownikowi wypłacić pieniądze.

Pieniądze zamiast wypoczynku tylko w jednym przypadku

Warto jednak zwrócić uwagę na to, że rozwiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy nie zawsze musi oznaczać, że drogi stron się rozchodzą. Jak bowiem wiadomo, umowa o pracę rozwiązuje się:
1) na mocy porozumienia stron;
2) przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem);
3) przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia);
4) z upływem czasu, na który była zawarta.
W praktyce rozwiązanie umowy z upływem czasu, na który była zawarta często nie jest wcale równoznaczne z tym, że współpraca pracodawcy i pracownika się kończy, a wręcz przeciwnie – jeśli są zadowoleni z przebiegu współpracy, często decydują się po prostu na zawarcie kolejnej umowy o pracę, czy to na czas określony (jeśli przepisy na to pozwalają), czy na nieokreślony. Można by więc się spodziewać, że aby zapewnić w tego rodzaju przypadkach możliwość wykorzystania przez pracownika urlopu w naturze, ustawodawca powinien postanowić, że wypłata ekwiwalentu nie jest w tego rodzaju sytuacjach dopuszczalna. Tak się jednak nie stało.

Pracownik może wybrać pieniądze, zamiast urlopu

Co prawda z art. 171 § 3 Kodeksu pracy wynika, że pracodawca nie ma obowiązku wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego w przypadku, gdy strony postanowią o wykorzystaniu urlopu w czasie pozostawania pracownika w stosunku pracy na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą, jednak należy zwrócić uwagę na to, że dla zastosowania tego rozwiązania potrzebna jest zgoda obu stron stosunku pracy. Oznacza to, że z jednej strony pracodawca może łatwo „pozbawić” pracownika możliwości wykorzystania urlopu wypoczynkowego w naturze, z drugiej zaś, również pracownik może bez większych trudności przedłożyć pieniądze nad wypoczynek. W praktyce sprawia to, że pracownicy zatrudniani na podstawie umów o pracę na czas określony często bywają zaskakiwani wypłatą pieniędzy i tym, że tracą prawo do wykorzystania większej puli urlopu w okresie dalszego zatrudnienia. Bywa jednak i tak, że to pracodawcy są zaskakiwani finansowymi żądaniami pracowników, których planując kontynuowanie zatrudnienia nie brali pod uwagę.