RPO, Instytucje

Legitymowanie obywateli przez Policję jest możliwe tylko wtedy, gdy istnieje ustawowa przyczyna uzasadniająca takie wkroczenie w autonomię informacyjną jednostki – taki pogląd wyraził rzecznik praw obywatelskich Marcin Wiącek w wystąpieniu skierowanym w styczniu do Komendy Głównej Policji. Policja nie zgadza się z tezą, że każde legitymowanie uczestników legalnie odbywającego się zgromadzenia, którzy nie popełnili przestępstwa lub wykroczenia, stanowi naruszenie konstytucyjnej wolności zgromadzeń i autonomii informacyjnej jednostki – wynika z odpowiedzi KGP na pismo rzecznika.

Czy dojdzie do wprowadzenia rejestru umów o pracę pracowników instytucji państwowych? Co z prawem do prywatności pracowników a z drugiej strony prawem obywateli do informacji publicznej? Czy będzie wprowadzony elektroniczny system do zawierania umów? Szykują się duże zmiany w roku 2024 i 2025.

Polskie prawo nie reguluje zasad przyjmowania do domów opieki osób niepełnosprawnych, przewlekle chorych lub starszych, które nie mogą świadomie wyrażać swojej woli, a nie są ubezwłasnowolnione. Osoby takie mogą wbrew swojej woli trafić do placówki opiekuńczej bądź w niej przebywać. Rzecznik praw obywatelskich interweniuje w tej sprawie w ministerstwie rodziny i polityki społecznej. Proponuje, żeby wprowadzić kontrolę sądową decyzji w takich sprawach.

Zasady wynagradzania sędziów w 2023 r. są niekonstytucyjne – z takim wnioskiem wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego rzecznik praw obywatelskich Marcin Wiącek. RPO przyłączył się do zainicjowanego przed TK wnioskami I prezes SN, prezesa NSA oraz Krajowej Rady Sądownictwa zaskarżenia ustawy okołobudżetowej na 2023 r. w sprawie zasad ustalania wynagrodzeń sędziów. 

Problem podwójnych postanowień spadkowych jest wciąż aktualny. Jego skala nie zmniejsza się, a zapowiadanych rok temu przez Ministerstwo Sprawiedliwości prac zmierzających do znalezienia rozwiązania legislacyjnego nadal nie podjęto. Resort rok temu zamówił opinię Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości. Ma ona odpowiedzieć, czy źródłem problemu jest praktyka sądowa, czy też konieczna jest nowelizacja przepisów.

Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają informacje o lekarzach, którzy dostają od Narodowego Funduszu Zdrowia wezwania do zapłaty, bo wystawiali recepty na nierefundowane mleko ratujące życie i zdrowie pacjenta. RPO zwrócił się do Narodowego Funduszu Zdrowia o stanowisko w tej sprawie.

Maturzyści chcący studiować na uczelniach w Danii mogą nie zdążyć w 2023 r. ze złożeniem dokumentów. Problem ten może dotyczyć także szkół wyższych w innych krajach. Rzecznik Praw Obywatelskich interweniuje w sprawie harmonogramu ogłaszania wyników egzaminów maturalnych w tym roku.

Recydywa wykroczeniowa polega na tym, że kiedy kierowca powtórnie popełni określone wykroczenie drogowe, zostanie ukarany mandatem o podwójnej wysokości. Jest to możliwe tylko w przypadku wykroczeń popełnionych po 17 września 2022 r., czyli po wejściu w życie nowych przepisów. Mimo to zdarzało się, że podwójnie karani byli kierowcy, którzy pierwsze wykroczenie popełnili przed tą datą. Ile było przypadków niewłaściwego stosowania przepisów?

Czy opłaca się jeszcze oszczędzać na Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego? Rzecznik praw obywatelskich zwraca uwagę na malejącą  opłacalność  oszczędzania w Indywidualnym Koncie Zabezpieczenia Emerytalnego po reformie „Polskiego Ładu” i „Niskich podatków”. 

Kradzież tożsamości to zjawisko, któremu mają zapobiegać przepisy ustawy, nad której projektem trwają w rządzie trwają prace legislacyjne. Jak rzecznik praw obywatelskich ocenia proponowane rozwiązania? Co budzi wątpliwości RPO?

Komitet Regionów to organ, który pełni funkcję doradczą w Unii Europejskiej. W skład Komitetu Regionów wchodzą przedstawiciele społeczności regionalnych i lokalnych, posiadający mandat wyborczy społeczności regionalnej lub lokalnej albo odpowiedzialni politycznie przed wybranym zgromadzeniem.

Pod pojęciem instytucji kredytowej należy rozumieć podmiot prowadzący działalność określoną w ustawie – Prawo bankowe oraz podmiot, o którym mowa w dyrektywie 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20.03.2000 r. odnoszącej się do podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe.

Mianem instytucji finansowej określamy podmiot, do którego głównych zadań należy obracanie środkami pieniężnymi (ich gromadzenie i dysponowanie nimi – wydatkowanie). Wśród instytucji finansowych należy wymienić banki, kasy oszczędnościowe, zakłady ubezpieczeń czy zakłady reasekuracyjne.

Członkami Europejskiego Banku Inwestycyjnego są państwa członkowskie Unii Europejskiej. Bank ten ma osobowość prawną. Europejski Bank Inwestycyjny pozyskuje środki finansowe na rynkach kapitałowych (nie z budżetu Unii) po czym udziela pożyczek (o niskiej stopie procentowej) państwom Unii oraz państwom sąsiedzkim. Głównym celem udzielanych pożyczek są projekty służące ochronie środowiska czy poprawie infrastruktury bądź dostaw energii.