REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.
Porada Infor.pl

Przemoc wobec głuchych dzieci

Pismo Niebieska Linia
Dwumiesięcznik poświęcony problematyce przemocy
Przemoc wobec dzieci/ Fot. Fotolia
Przemoc wobec dzieci/ Fot. Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Na przeżycia dziecka niesłyszącego doświadczającego przemocy nakładają się trudności komunikacyjne, które wynikają z braku skutecznego sposobu porozumiewania się z najbliższym otoczeniem - osobami słyszącymi. Z tego powodu dziecko nie może znaleźć wsparcia wśród innych osób poza domem, powiedzieć komuś o swojej sytuacji. Otoczenie nie zna języka migowego lub dziecko nie ma na tyle wykształconej mowy, aby mogło zwerbalizować swoją sytuację, poprosić o pomoc.

Szacuje się, że w Polsce jest około 2 mln osób niesłyszących i słabosłyszących. Zjawisko przemocy wobec tej grupy jest wszechobecne. Jest to problem złożony. Składa się na to wiele czynników, m.in. brak powszechnej świadomości dotyczącej tego problemu, brak dostępu do profesjonalnej pomocy i przede wszystkim bariery komunikacyjne.

REKLAMA

REKLAMA

Problem znajomości języka polskiego

Liczne i wieloletnie badania w różnych krajach potwierdzają fakt, że dzieci głuche przejawiają problemy w przyswajaniu w sposób naturalny języka pisanego, rozumieniu w sposób naturalny struktury gramatycznej języka fonicznego. Jaki jest tego powód? Foniczność języka słyszących. Język mówiony w sposób naturalny przyswajany jest drogą słuchową. U dzieci głuchych kanał słuchowy jest niedostępny - tą drogą nie mogą więc w sposób naturalny nauczyć się języka fonicznego wraz z całą jego gramatyką. W sytuacji, kiedy kanał słuchowy jest niedostępny, odbiór świata następuje drogą wizualną. Oznacza to, że język migowy odbierany kanałem wizualnym, rządzi się własnymi, innymi regułami gramatycznymi, logicznymi dla tego kanału. Stąd trudności u niesłyszących w nauce gramatyki języka polskiego. Pojawiają się kłopoty w sformułowaniu poprawnie komunikatu w języku polskim, który chce się przekazać, lub ze zrozumieniem jego treści. Natomiast w naturalnym języku migowym nie stanowi to dla nich problemu.

Na trudności ze znajomością języka polskiego nakładają się kłopoty związane z szukaniem pomocy, np. z nawiązaniem kontaktu z najbliższym otoczeniem, z instytucją pomagającą ofiarom przemocy, lub zgłoszeniem na policję czy do prokuratury.

Zobacz również serwis: Pokrzywdzony

REKLAMA

Dwa języki migowe: naturalny i sztuczny

Zarówno w Polsce, jak i w wielu krajach na świecie występują dwa języki migowe - naturalny i sztuczny - zwany miganym. Język migowy, którym posługuje się społeczność głuchych, jest językiem naturalnym, posiadającym własną gramatykę, inną niż gramatyka języka fonicznego (języka danego kraju). W Polsce głusi posługują się Polskim Językiem Migowym (PJM). Język polski (jako urzędowy) dla osób głuchych jest językiem obcym, takim jak dla nas Polaków język francuski czy inne. Natomiast migowy język sztuczny zwany Systemem Językowo-Migowym (SJM) jest wizualno-przestrzennym odpowiednikiem polszczyzny pisanej. Jest to język utworzony z połączenia elementów języka polskiego i znaków PJM; nie jest to język naturalny, jest to kod wizualny, subkod języka polskiego. W sytuacji, kiedy miga się do osoby głuchej w SJM (nie znającej gramatyki języka polskiego, co jest naturalnym zjawiskiem) - miga się w języku dla niej obcym. Miganie w SJM wygląda tak, jakby np. korzystało się z gramatyki języka angielskiego, łącząc ją z polskim słownikiem. Wtedy mimo znanych nam słów, mamy trudności ze zrozumieniem sensu całej wypowiedzi.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Głusi, którzy posługują się PJM i mają problemy z rozumieniem gramatyki języka polskiego, nie rozumieją komunikatów miganych do nich w SJM. Przyczyną są omówione rozbieżności w strukturze SJM i PJM.

Jaki to ma związek z przemocą? Ma pewien związek, wpływający np. na trwanie w przemocy z powodu braku dostępu do właściwej pomocy, na skutek bariery językowej, która występuje między niesłyszącą ofiarą a pomagającą osobą lub instytucją. Osoby niesłyszące często mówią, że nie pomyśleliby, aby zgłosić sprawę na policję czy też poprosić o pomoc np. sąsiadów. Bo jak? "Ani nie mówię, ani nie potrafię poprawnie pisać po polsku - nie dogadam się". Nie przychodzi im do głowy, że mogą poprosić o pomoc, bo w ich świadomości coś takiego nie istnieje. Na pytanie o udział i pomoc w tej sprawie tłumacza języka migowego - najczęstsza reakcja to: "Nie ma mowy". Dlaczego tak jest?

Tłumacz języka migowego

W Polsce ustawową instytucją reprezentującą społeczność głuchych jest Polski Związek Głuchych (PZG), z zarządem głównym i oddziałami na terenie kraju (w dużych miastach). Przez wiele lat Związek był jedynym miejscem, poza szkołą, gdzie głusi się zbierali, przychodzili na spotkania, spędzali wspólnie czas, załatwiali różne sprawy, mogli zwrócić się o pomoc. Aktualnie, w dobie rozwoju techniki, kiedy jest łatwy dostęp do telefonów komórkowych i internetu, spada liczba jego członków.
W Polsce jest taka sytuacja, że jeśli instytucje państwowe, np. urząd skarbowy, sąd, prokuratura, policja, służba zdrowia lub inne, mają do czynienia z osobą głuchą, to kontaktują się z PZG w celu uzyskania od niego pomocy, np. z prośbą o tłumacza języka migowego. 

Zobacz również serwis: Niepełnosprawni

PZG to formalna instytucja zatrudniająca przysięgłych tłumaczy. Osoby te najczęściej pracują w jednym miejscu przez kilkanaście lat, a czasami nawet przez całe życie zawodowe. Znają prawie wszystkich członków związku regionu, w którym pracują. Towarzyszą im w sądzie, u lekarza, w urzędzie i w wielu innych sytuacjach, które wymagają kontaktu urzędowego. Jeden tłumacz zajmuje się wieloma osobami. Z tego powodu głusi nie czują się bezpiecznie, nie mają zaufania, poczucia intymności, jeśli pojawia się ważna sprawa, jak problemy rodzinne, przemoc czy inne trudności. Tłumacze pracujący w PZG na etacie, to najczęściej dzieci słyszące rodziców głuchych (DSRG), czyli też wspólni znajomi głuchych.

Badania dotyczące jakości pracy tłumaczy migowych w Polsce wykazały, że głusi nie mają do nich zaufania, ponieważ doświadczyli lub są przekonani o tym, że nie utrzymują oni tajemnicy zawodowej, że przekazują informacje innym, plotkują lub wykorzystują je przeciwko nim. Sama niejednokrotnie słyszałam od osób głuchych, że w załatwieniu pewnych spraw nie chcą korzystać z tłumaczy z PZG, bo im nie ufają, gdyż oni plotkują.

Kiedyś byłam świadkiem w sądzie głuchej rodziny jako psycholog. Przed salą rozpraw czekał też tłumacz z PZG. Nie znaliśmy się wcześniej. Po wzajemnym przedstawieniu się, tłumacz od razu przeszedł do opowiadania mi różnych szczegółów z życia rodziny osoby, którą miał tłumaczyć na tej rozprawie. Towarzyszył temu negatywny stosunek do całej rodziny, tłumacz prezentował też swój punkt widzenia na temat sprawy, która się toczyła. W czasie rozprawy byłam świadkiem, jak człowiek ten przekazywał nieco inne treści, niż migała osoba głucha. Niestety, głusi nie wybierają sobie tłumacza. Jest on przysyłany przez PZG. Trudna jest przy tym sytuacja, kiedy osoba niesłysząca nie ma kontroli nad tym, co tłumacz przekazuje sądowi.

Warto nadmienić, że w PZG najczęściej są dwie grupy tłumaczy: dzieci słyszące rodziców głuchych lub tłumacze po kursach SJM. Ta druga grupa również stanowi problem, ponieważ, jak wcześniej wspomniałam, komunikaty w SJM nie są zrozumiałe dla głuchych lub odwrotnie, to, co miga osoba głucha w PJM, często nie jest zrozumiałe dla tłumacza.

Kiedy osoba niesłysząca doświadcza. przemocy,to do kogo ma się zwrócić? Pójść do PZG? Wszyscy się tam znają. Ludziom zgłaszającym się do Związku towarzyszy wstyd i upokorzenie. Brakuje im poczucia bezpieczeństwa i dyskrecji. W PZG brakuje specjalistów od przemocy, psychologów, terapeutów ze znajomością PJM.

Przemoc wobec głuchych dzieci

Na przeżycia dziecka niesłyszącego doświadczającego przemocy nakładają się trudności komunikacyjne, które wynikają z braku skutecznego sposobu porozumiewania się z najbliższym otoczeniem - osobami słyszącymi. Z tego powodu dziecko nie może znaleźć wsparcia wśród innych osób poza domem, powiedzieć komuś o swojej sytuacji. Otoczenie nie zna języka migowego lub dziecko nie ma na tyle wykształconej mowy, aby mogło zwerbalizować swoją sytuację, poprosić o pomoc. Nawet jeśli pomiędzy niesłyszącym dzieckiem a rodzicem bądź słyszącym rodzeństwem istnieje kontakt, to jest on najczęściej na poziomie prostych komunikatów, pojedynczych znaków migowych lub gestów. Na poziomie głębszych relacji jest on ograniczony. To stanowi dodatkowy czynnik nasilający problemy przemocy. Osoba stosująca przemoc, często zdaje sobie sprawę, że dziecko nikomu tego nie zgłosi, bo jak?

Trudna jest sytuacja dzieci głuchych rodziców słyszących. Powszechna jest sytuacja, że dorośli ci nie znają języka migowego i w konsekwencji nie mają kontaktu językowego z dziećmi. Z powodu niemożności porozumienia rodzic nie jest w stanie zakomunikować dziecku, że nie zawsze może natychmiast spełnić jego życzenie lub wytłumaczyć, czego od niego oczekuje. W konsekwencji doświadcza frustracji. Wychowanie często przebiega na zasadzie bodziec-reakcja. Różnego rodzaju kary fizyczne są jedynym sposobem zakomunikowania dziecku, aby zaprzestało jakiegoś zachowania lub coś wykonało.

Zobacz również: Czy dziecko może złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa?

Co może zrobić głuche dziecko, jeśli doświadcza w rodzinie przemocy? Zgłosić to komuś w szkole? Niestety, dorośli często słuchają tylko rodziców, oni prezentują się jako bardziej wiarygodni. Dziecko nie ma kontroli nad tym, co mówi dorosły, nie może się obronić. Nawet jeśli szkoła wie o problemie, to sytuacja dziecka wcale nie robi się łatwiejsza. W wyniku interwencji szkoły (nawet w dobrej wierze) może ono trafić do placówki opiekuńczo-wychowawczej, np. do domu dziecka. Jest to niezwykle stresująca sytuacja, bowiem dziecko znajduje się samo wśród osób słyszących, bez kontaktu językowego z nimi. Często więc dla "dobra dziecka" szkoła unika zgłoszenia instytucjom publicznym istniejącego problemu w rodzinie. To zawsze jest dylemat - co będzie dla dziecka lepsze?

Równie trudna jest sytuacja dziecka doświadczającego przemocy w szkole, czy to ze strony rówieśników, czy dorosłego. Ma trudności w opowiedzeniu tego np. swojej rodzinie, ponieważ nie ma pomiędzy nimi komunikacji, nie ma wspólnego narzędzia, czyli języka, dzięki któremu mogłoby w sposób jasny wyrazić swoje uczucia. Z przemocą dziecko pozostaje więc samo.

W krajach zachodnich istnieją oddzielne ośrodki dla osób niesłyszących, np. poradnie zdrowia psychicznego, poradnie psychologiczne, które zatrudniają zarówno niesłyszących, jak i słyszących specjalistów (np. psychologów, terapeutów) z biegłą znajomością naturalnego języka migowego. Dzięki temu ofiary mogą liczyć na udzielenie im profesjonalnej pomocy. W Polsce nie ma czegoś podobnego, nie ma nic, dlatego konieczne jest budowanie systemu przeciwdziałania przemocy dla niesłyszących ofiar dzieci i dorosłych.

Autor: Anna Gronowska, niesłysząca psycholog Instytut Głuchoniemych w Warszawie

Zobacz również serwis: Dziecko i prawo

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Prawo
Digital Fairness Act – Akt o Sprawiedliwości Cyfrowej i nowe prawo konsumenckie w erze AI

Digital Fairness Act, nazywany po polsku Aktem o Sprawiedliwości Cyfrowej, to jedna z najważniejszych planowanych zmian dla e-commerce, platform internetowych, influencerów i firm rozwijających usługi oparte na sztucznej inteligencji. Komisja Europejska chce dostosować prawo konsumenckie do realiów handlu online, automatyzacji zakupów, personalizacji ofert i rosnącej roli algorytmów. Dla konsumentów oznacza to większą przejrzystość i ochronę, a dla przedsiębiorców – nowe obowiązki związane z projektowaniem usług cyfrowych, komunikacją marketingową i obsługą klienta.

Uchwała trzech Izb Sądu Najwyższego z 18 listopada 2026 r. (III CZP 41/26) a stosowanie wyroku TK SK 140/20

18 listopada 2026 r. połączone trzy Izby Sądu Najwyższego podjęły uchwałę w sprawie III CZP 41/26. Rozstrzygnięcie dotyczy skutków prawnych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, które nie zostały opublikowane w Dzienniku Ustaw. Kwestia ta ma szczególne znaczenie dla emerytów zamierzających dochodzić swoich praw na podstawie wyroku TK z 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 140/20.

System kaucyjny w 2027 roku. Wyższa opłata znacznie zwiększy ceny napojów

System kaucyjny w Polsce coraz bardziej się rozwija i osiąga rekordowe wyniki. Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje włączyć do systemu małe butelki po alkoholu, tzw. małpki. W przyszłym roku wzrośnie też opłata produktowa, co spowoduje wzrost ceny napojów.

Trzy Izby SN troszeczkę pomogły 120 000 emerytom. ZUS uzna uchwałę? Przeliczy sam z siebie emerytury?

Teoretycznie najnowsza uchwała SN pomaga 120 000 emerytom, którzy od dwóch lat szukają możliwości przeliczenia emerytur na podstawie wyroku TK z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20). Problem dotyczy około 120 000 osób. Sędziowie SN uznali bowiem, że wyrok TK ma moc powszechnie obowiązującą niezależnie od jego publikacji w Dzienniku Ustaw. Uważam jednak, że ZUS stwierdzi, iż uchwała SN go nie dotyczy - nie jest jej adresatem. Tak więc 18 listopada 2026 r. zapadła uchwała trzech izb Sądu Najwyższego (III CZP 41/26) dotycząca m.in. stosowania wyroków TK, które nie zostały opublikowane. Okazuje się, że publikacja nie jest potrzebna, aby wyrok miał moc powszechnie obowiązującą. ZUS prawdopodobnie uzna, że uchwała SN nie jest adresowana do niego, a np. tylko do sądów cywilnych. Czy ta hipoteza się potwierdzi przekonamy się w ciągu kilku dni.

REKLAMA

Podświetlenie budynków na czerwono – Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Przemocy Wobec Dzieci

Dziś o godzinie 17 budynki zostaną podświetlone na czerwono w Międzynarodowym Dniu Przeciwdziałania Przemocy Wobec Dzieci, na zakończenie trzeciej edycji kampanii Dzieciństwo bez Przemocy, która rozpoczęła się 5 października 2026 roku. Jej tematem przewodnim była przemoc psychiczna.

Pierwszy dzień zimy. Kiedy wypada astronomiczna i kalendarzowa zima w 2026 r.?

Zima 2026. Kiedy przypada pierwszy dzień kalendarzowej i astronomicznej zimy? Kiedy jest najkrótszy dzień w roku? Czym jest zima meteorologiczna?  

Asystent osobisty na 2027 r. Ruszyły nabory w miastach, a prezydent właśnie podpisał nową ustawę

Z asystentem można dotrzeć do lekarza, załatwić sprawę w urzędzie albo wyjść na spotkanie. Ruszyły zapisy na bezpłatną pomoc w 2027 r. Od miejsca zamieszkania zależy, do kiedy można się zgłosić i jakie orzeczenie trzeba przedstawić.

Polski nie stać na jednorazowe budynki. Architekci ostrzegają przed kosztowną przyszłością miast

Szkoły, szpitale, urzędy czy osiedla, które powstają dzisiaj, będą służyć nam przez kolejne dziesięciolecia. Tylko czy sprostają potrzebom przyszłych pokoleń? Polska się starzeje, rodzi się coraz mniej dzieci, a sposób, w jaki mieszkamy i korzystamy z przestrzeni, nieustannie się zmienia. Tymczasem decyzje inwestycyjne podejmowane dziś mogą mieć konsekwencje dla naszych portfeli przez wiele lat. To, co na etapie budowy wydaje się oszczędnością, w przyszłości może oznaczać miliony złotych wydane na kosztowne remonty, przebudowy czy utrzymanie obiektów, które przestały odpowiadać potrzebom mieszkańców.

REKLAMA

Jakie dodatki przysługują emerytom w 2026 roku? Najważniejsze przykłady

Niektóre osoby, pobierające emeryturę, mają prawo do dodatków. Jednak, aby je otrzymać, trzeba spełniać określone wymagania. Jakie to kryteria? Ile wynoszą dodatki do emerytur w 2026 roku? Czy trzeba składać wniosek do ZUS? Oto ważne informacje!

MOPS z zasiłku 124 zł zabrać 124 zł. To gorzej niż u komornika

Komornik nie może zabrać pracownikowi całego wynagrodzenia. Przy zwykłych długach obowiązuje limit 50% pensji, a przy alimentach 60%. Jest też kwota MINIMALNA odpowiadająca minimalnemu wynagrodzeniu netto. Tymczasem MOPS lub GOPS może potrącić nawet 100% bieżącego świadczenia rodzinnego na poczet wcześniej nienależnie pobranych pieniędzy. Co więcej MOPS może domagać się zajęcia na rzecz swoich świadczeń nienależnych 800+, które z zasady wyłączone jest z egzekucji. 

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA