Postępowanie w sprawie o wykreślenie oraz wykluczenie członka spółdzielni

• Wystąpienie za wypowiedzeniem
• Wykluczenie lub wykreślenie członka ze spółdzielni
• Środki odwoławcze w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym i sądowym
• Skuteczność wykreślenia lub wykluczenia
• Postępowanie w sprawie członka zmarłego oraz osoby prawnej, której byt prawny ustał

Stosunek członkostwa w spółdzielni może ustać zgodnie z przepisami ustawy prawo spółdzielcze. Sytuacje mogące doprowadzić do wykreślenia tworzą zamkniętą listę przyczyn mogących wywołać taki skutek prawny. Zarząd spółdzielni na mocy art. 30 ustawy prowadzi rejestr jej członków. Po ustaniu członkostwa następuje wykreślenie z rejestru.

Wystąpienie za wypowiedzeniem

Członek spółdzielni może wystąpić z niej dokonując wypowiedzenia. Wypowiedzenie musi przyjąć  formę pisemną. Termin i okres wypowiedzenia określa statut spółdzielni. Za datę wystąpienia uważa się następny dzień po upływie okresu wypowiedzenia.

Zobacz serwis: Nieruchomości

Wykluczenie lub wykreślenie członka ze spółdzielni

Wykluczenie członka ze spółdzielni jest formą rozwiązania stosunku członkostwa. Następuje ono gdy z winy członka umyślnej, bądź rażącego niedbalstwa nie da się pogodzić dalszego pozostawania w spółdzielni z postawieniami statutu bądź dobrymi obyczajami. Przez rażące niedbalstwo należy rozumieć sytuacje w której członek dopuszcza się czynu, którego stopień naganności drastycznie odbiega od modelu zachowania się w danych warunkach. Wykreśleniu podlega także członek nie wykonujący obowiązków nałożonych na niego przez statut, nawet jeśli nie wykonuje tych obowiązków z przyczyn nie związanych z jego winą np. choroba, choroba psychiczna, nieobecność w kraju z powodu wyjazdu w delegację. Decyzję o wykreśleniu lub wykluczeniu podejmuje właściwy organ zgodnie z statutem spółdzielni. Przed wydaniem decyzji właściwy organ spółdzielni ma obowiązek wysłuchania zainteresowanej strony. Organem właściwym może być rada nadzorcza lub walne zgromadzenie członków spółdzielni w zależności od postanowień statutu. Decyzja organu ma formę uchwały, do której  powinno być dołączone uzasadnienie zawierające motywy, którymi kierował się organ przy podejmowaniu decyzji. Organ ma obowiązek powiadomienia zainteresowanej strony o podjęciu takiej decyzji w terminie dwóch tygodni poprzez przesłanie jej uchwały wraz z uzasadnieniem. Zawiadomienie zwrócone z powodu niezgłoszenia przez członka zmiany podanego przez niego adresu traktuje się na równi z doręczeniem.

Środki odwoławcze w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym i sądowym

1. Jeżeli właściwym organem jest rada nadzorcza, osoba zainteresowana ma prawo:

1. odwołać się od uchwały o wykluczeniu albo wykreśleniu do walnego zgromadzenia, w terminie określonym w statucie,
2. zaskarżyć uchwałę rady nadzorczej do sądu w terminie sześciu tygodni od dnia doręczenia członkowi uchwały z uzasadnieniem.

W wypadku bezskutecznego upływu terminu do wniesienia odwołania od decyzji rady nadzorczej termin zaskarżenia do sądu biegnie od dnia, w którym odwołanie do walnego zgromadzenia powinno być najpóźniej rozpoznane. Jeżeli skutecznie wniesiono odwołanie do walnego zgromadzenia spółdzielni, członek zainteresowany ma prawo być obecny przy rozpatrywaniu odwołania i popierać je. Do wniesienia odwołania i możliwości popierania go stosuje się przepisy statut o postępowaniu wewnątrzspółdzielczym. Jeżeli statut nie przewiduje postępowania wewnątrzspółdzielczego, termin do wniesienia odwołania wynosi miesiąc od dnia doręczenia zawiadomienia o wykluczeniu albo wykreśleniu wraz z uzasadnieniem. Odwołanie powinno być rozpatrzone na najbliższym walnym zgromadzeniu, nie później jednak niż w ciągu dwunastu miesięcy od dnia wniesienia odwołania. Odwołujący się członek spółdzielni powinien być zawiadomiony o terminie walnego zgromadzenia co najmniej trzy tygodnie przed tym terminem.

2. Jeżeli właściwym organem jest walne zgromadzenie osoba zainteresowana ma prawo zaskarżyć uchwałę do sądu na podstawie jej sprzeczności ze statutem, dobrymi obyczajami lub godzeniu w interesy członka spółdzielni albo też gdy uchwała ma na celu pokrzywdzenie członka spółdzielni. Powództwo może być wytoczone jedynie przez wykluczonego lub wykreślonego. Powództwo o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia powinno być wniesione w ciągu sześciu tygodni od dnia zawiadomienia zainteresowanego członka o tej uchwale. Sąd może jednak nie uwzględnić upływu terminu jeżeli utrzymanie uchwały walnego zgromadzenia w mocy wywołałoby dla członka szczególnie dotkliwe skutki, a opóźnienie w zaskarżeniu tej uchwały jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami i nie jest nadmierne. Orzeczenie sądu ma moc prawną, która wiąże organy spółdzielni i może ustalić nieważność lub nieistnienie uchwały.

Należy pamiętać, że właściwym sądem do wydania orzeczenia będzie sąd cywilny okręgowy na podstawie art. 17 ust. 4¹ Kodeksu Postępowania Cywilnego.

Zobacz: Postępowanie wewnątrzspółdzielcze

Skuteczność wykreślenia lub wykluczenia

Decyzja staje się skuteczna i wiążąca z chwilą:

1. bezskutecznego upływu terminu do zaskarżenia do sądu uchwały rady nadzorczej, chyba że członek przed upływem tego terminu wniósł odwołanie od uchwały rady do walnego zgromadzenia;
2. bezskutecznego upływu terminu do wniesienia do walnego zgromadzenia odwołania od uchwały rady nadzorczej, jeżeli termin ten jest dłuższy od terminu do zaskarżenia do sądu uchwały rady;
3. bezskutecznego upływu terminu do zaskarżenia do sądu uchwały walnego zgromadzenia;
4. prawomocnego oddalenia przez sąd powództwa o uchylenie uchwały rady nadzorczej albo walnego zgromadzenia.

Postępowanie w sprawie członka zmarłego oraz osoby prawnej, której byt prawny ustał

Członka zmarłego wykreśla się z rejestru członków, ze skutkiem od dnia w którym nastąpiła śmierć. Osoba prawna zostaje wykreślona z dniem jej ustania. Jeżeli zmarły członek pozostawił więcej niż jednego spadkobiercę, wówczas powinni oni ustanowić wspólnego pełnomocnika lub wskazać zarządcę ustanowionego przez sąd.