Kategorie

Najwyższa Izba Kontroli

Łukasz Matys
Najwyższa Izba Kontroli (NIK) to konstytucyjny organ, którego głównym zadaniem jest sprawowanie kontroli nad najważniejszymi instytucjami naszego kraju.
inforCMS
Najwyższa Izba Kontroli (NIK) to konstytucyjny organ, którego głównym zadaniem jest sprawowanie kontroli nad najważniejszymi instytucjami naszego kraju.

Najwyższa Izba Kontroli ma bardzo długą i bogatą tradycję. W Polskim systemie prawnym była obecna od czasów odzyskania przez Polskę niepodległości. Przetrwała ona przez prawie cały PRL oraz na trwałe zagościła w systemie prawnym III RP.

Początki

Początków Najwyższej Izby Kontroli można się dopatrzyć się już w Księstwie Warszawskim. Wtedy to dekretem króla Fryderyka Augusta powołano do życia Główną Izba Obrachunkowa. Następnie podobne instytucje funkcjonowały w Królestwie Polskim.

Zobacz również: Omówienie Konstytucji RP

II RP i PRL

Reklama

Najwyższa Izba Kontroli Państwowej została powołana do życia na mocy dekretu Naczelnika Państwa z lutego 1919 roku. Dlatego też jako datę powstania NIK uznaje się 8 lutego 1919 r. (ostatnio obchodziliśmy 90- lecie istnienia tej instytucji). Na czele NIKP w tym czasie stał Naczelnik Państwa – Józef Piłsudski.

Nazwa Najwyższa Izba Kontroli funkcjonuje od momentu wejścia w życie konstytucji marcowej. Ustawa z 3 czerwca 1921 roku o kontroli państwowej, ustanowiła Najwyższą Izbę Kontroli. Tym samym przestał funkcjonować NIKP.

NIK był instytucją niezależną od rządu, Sejmu i Senatu. Podlegała ona natomiast Prezydentowi RP. Kolejne zmiany w funkcjonowaniu spowodowała Konstytucja Kwietniowa (23 kwietnia 1935 r.) ustawa ta podporządkowała NIK jeszcze bardziej prezydentowi. Od tego momentu to on wybierał i odwoływał Prezesów NIK.

W czasie okupacji hitlerowskiej i sowieckiej podobnie jak wszystkie inne organy Państwa Polskiego funkcjonowała po za granicami naszego państwa.

Funkcjonowanie NIK na ziemiach polskich przywrócił dopiero Sejm Ustawodawczy. Miało to miejsce w roku 1949. Wtedy to NIK był instytucją niezależną od rządu. Natomiast Prezes Najwyższej Izby był wybierany przez Sejm. Z urzędu wchodził także w skład Rady Państwa.

W latach 1952-1957 NIK nie funkcjonował, w jego miejsce zostało utworzone ministerstwo Kontroli Państwowej.

NIK wszedł z powrotem do polskiego systemu prawnego na fali odwilży popaździernikowej. Aż do demokratycznych przemian losy Izby zmieniały się. Raz była ona częścią administracji rządowej innym razem podlegała Sejmowi.

W tym czasie funkcję Prezesa NIK pełniki między innymi:

  • Franciszek Jóźwiak-wcześniej Komendant Główny MO
  • Roman Zambrowski- działacz partyjny początkowego PRL
  • Mieczysław Moczar- odpowiedzialny za antysemicką nagonkę w Marcu`68

III RP

Od początku lat 90 Najwyższa Izba Kontroli podporządkowana była Parlamentowi. To Parlament wybiera Prezesa NIK. A ten przedstawia Sejmowi swoje sprawozdanie.

Pierwszym „demokratycznym” Prezesem NIK był Walerian Pańko. Śmierć tego polityków jest najbardziej tajemniczych śmierci w śród polityków po 1989 r. Prezesami Izby byli również Lech Kaczyńskie (obecny Prezydent RP), Janusz Wojciechowski (poseł do Parlamentu UE) oraz Mirosław Sekuła. Obecnie funkcję tę sprawuje Jacek Jezierski.

Zobacz również: Organy kontroli państwowej i ochrony prawa

Zadania NIK

Do zadań Najwyższej Izby Kontroli należy badanie pod kątem legalności, gospodarności, celowości i rzetelności organów administracji rządowej, Narodowego Banku Polskiego, państwowych osób prawnych i innych jednostek.

NIK kontroluje również organy samorządu terytorialnego.

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    17 maja 2021
    Zakres dat:

    Wakacje 2021 – ubezpieczenie, o co zadbać przed podróżą?

    Wakacje 2021 – ubezpieczenie. Czas urlopu i wspólnych rodzinnych wyjazdów to najbardziej wyczekiwany okres w roku. Mimo iż w 2020 r. pandemia zmieniła wiele wakacyjnych podróży (według badań CBOS ponad jedna trzecia badanych musiała w zeszłym roku zweryfikować swoje plany [1]), wielu z nas wybrało się na wymarzony urlop i planuje go również na zbliżające się lato. Niestety nie każdemu okres wakacji kojarzy się z rajskimi wspomnieniami i chwilami odpoczynku. Czasami wizji podróży towarzyszy ogromy stres. Co więc możemy zrobić, by przy następnym wyjeździe zmaksymalizować płynącą z niego przyjemność oraz ograniczyć ryzyko nieprzyjemnych niespodzianek?

    Emerytura bez podatku - od kiedy?

    Emerytura bez podatku to jedno z rozwiązań "Polskiego Ładu". Od kiedy miałyby obowiązywać nowe zasady?

    Dowód osobisty dla seniora ważny bezterminowo?

    Dowód osobisty dla seniorów, którzy ukończyli 70. rok życia ma być ważny bezterminowo. Taką poprawkę wprowadził Senat do nowelizacji ustawy o dowodach osobistych.

    Odsetki ustawowe za opóźnienie w 2021 r.

    Ile wynoszą odsetki ustawowe za opóźnienie w 2021 r.? Jaka jest aktualna wysokość maksymalnych odsetek za opóźnienie?

    500 plus nadal bez kryterium dochodu

    Świadczenie 500 plus przysługuje bez kryterium dochodowego. Minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg zapewnia, iż to się nie zmieni.

    Krajowy Rejestr Zadłużonych - termin może być przesunięty

    Termin uruchomienia Krajowego Rejestru Zadłużonych może ponownie zostać przesunięty. Jakie dane będzie zawierał rejestr?

    500 plus dla seniora - czy wlicza się do dochodu?

    „500 plus dla seniora" wlicza się do dochodu przy niektórych świadczeniach z pomocy społecznej. Czy te przepisy się zmienią?

    Nowy standard telewizji naziemnej w 2022 r. - co oznacza?

    Nowy standard naziemnej telewizji cyfrowej w 2022 r. rodzi wiele pytań. Czy będzie trzeba wymienić telewizor?

    Alimenty na dziecko – do kiedy [ZMIANY]

    Alimenty na dziecko. Do kiedy rodzice mają płacić świadczenia alimentacyjne? Zmiany przygotowało Ministerstwo Sprawiedliwości.

    Testament notarialny – cena, zmiana, wskazówki [WYWIAD]

    Testament notarialny pomaga uniknąć problemów związanych z jego zaginięciem– przekonują notariusze Maciej Celichowski i Joanna Zawrotniak.

    Bezpłatne leki dla kobiet w połogu?

    Bezpłatne leki dla kobiet w połogu? Nad takim rozwiązaniem pracuje Senat. Obecnie uprawnienie to przysługuje kobietom w ciąży.

    Alimenty natychmiastowe. Ministerstwo Sprawiedliwości o reformie

    Alimenty natychmiastowe zdaniem Ministerstwa Sprawiedliwości mają poprawić sytuację dzieci. Ile będą wynosiły takie alimenty?

    Od kiedy bez maseczek na powietrzu?

    Od kiedy bez maseczek na powietrzu? To pytanie pojawia się często w związku z wejściem w życie nowego rozporządzenia dotyczącego obostrzeń.

    Jak radzić sobie z komornikiem?

    Jak radzić sobie z komornikiem? Co w chwili, kiedy dłużnik stał się kompletnie niewypłacalny?

    Bon turystyczny - czy termin ważności zostanie wydłużony?

    Bon turystyczny z dłuższym terminem ważności? Analizy dotyczące wprowadzenia takiego rozwiązania prowadzi resort rozwoju.

    Fundusz kompensacyjny - co z projektem ustawy?

    Co z ustawą, która wprowadza fundusz kompensacyjny? Kiedy projekt trafi do Sejmu? Kto będzie mógł uzyskać rekompensatę?

    Ile może zająć komornik z emerytury w 2021 r.?

    Ile może zająć komornik z emerytury w 2021 r.? Jakie są aktualne kwoty świadczeń wolnych od egzekucji i potrąceń?

    Dzieciobójstwo w polskim prawie karnym

    Dzieciobójstwo w praktyce stanowi uprzywilejowany typ zabójstwa. Kto może być sprawcą dzieciobójstwa i co za nie grozi?

    Świadek koronny, czyli jaki?

    „Świadek koronny” jest pojęciem dość znanym. Zazwyczaj ludziom kojarzy się, że przysługują mu „jakieś korzyści”.

    Kiedy Boże Ciało w 2021 r.?

    Kiedy wypada Boże Ciało w 2021 r.? Czy jest to dzień wolny od pracy? Co z długim weekendem i zakupami?

    W pandemii konsumenci częściej zgłaszają problemy

    W pandemii konsumenci częściej zgłaszają się o pomoc w rozwiązywaniu transgranicznych problemów. Czego dotychczas dotyczyły skargi?

    ETPCz o wyborze polskiego TK

    Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPCz) uznał, iż wybór polskiego Trybunału Konstytucyjnego był nieprawidłowy, co spowodowało niezgodność z prawem składu orzekającego.

    Bon turystyczny. Czym jest Certyfikat Dobrych Praktyk?

    Podmiot realizujący bon turystyczny może otrzymać Certyfikat Dobrych Praktyk. Co to oznacza dla turysty?

    Maseczki na świeżym powietrzu? Zmiany od 15 maja 2021 r.

    Maseczki na świeżym powietrzu nie będą obowiązkowe od 15 maja 2021 r. pod warunkiem zachowania odpowiedniego dystansu.

    Emerytury stażowe. Prezydent powołał Radę ds. Społecznych

    Wypracowanie propozycji tzw. emerytury stażowej ma być jednym z zadań Rady ds. Społecznych, którą powołał prezydent.