Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Odpowiedzialność cywilna i statut prawny robotów w Unii Europejskiej

Bartłomiej Ceglarski
Odpowiedzialność cywilna i statut prawny robotów w Unii Europejskiej/ fot. Fotolia
Odpowiedzialność cywilna i statut prawny robotów w Unii Europejskiej/ fot. Fotolia
Unia Europejska coraz mocniej interesuje się tematyką rozwoju sztucznej inteligencji i robotyki. W ciągu kilku najbliższych lat, Komisja Europejska opracować ma przepisy prawne dotyczące odpowiedzialności cywilnej i statutu prawnego robotów, według zaleceń Parlamentu Europejskiego. Jaki kurs obierze UE w zakresie rozwoju robotyki?

Postęp technologiczny pędzi w coraz to większym tempie. Następnym przystankiem na tej trasie wydaje się być rozwój sztucznej inteligencji, w tym robotyki. Statystki dowodzą, że w latach 2010–2014 średni wzrost sprzedaży robotów wynosił 17 % rocznie, a w 2014 r. sprzedaż wzrosła o 29 %, co stanowi najwyższy w historii wzrost sprzedaży z roku na rok[1]. Wzrost sprzedaży robotów wynika m.in. z faktu, że są one w stanie wykonywać coraz to bardziej skomplikowane zadanie, w tym te które dotychczas zarezerwowane były dla ludzi.

Dzięki rozwojowi pewnych cech autonomii i zdolności poznawczych u robotów, np. zdolności uczenia się poprzez doświadczenia i zdolności podejmowania quasi-niezależnych decyzji – zaczynają one przypominać coraz bardziej podmioty, które wchodzą w interakcje z otoczeniem i są zdolne do zmieniania go w sposób istotny (w tym i szkodliwy). W związku z tym kwestia odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez robota samoistnie nasuwa się na myśl, stając się centralnym punktem debaty na temat rozwoju robotyki.

W rezolucji z dnia 16 lutego 2017 r. Parlament Europejski opracował zalecenia dla Komisji Europejskiej w zakresie przepisów prawa cywilnego dotyczących robotyki. Tekst daje nam bardzo ogólne pojęcie co do kierunku jaki Unia Europejska zamierza obrać w zakresie rozwoju robotyki.

Autonomiczność robota czyli zdolność do podejmowania quasi-niezależnych decyzji

Autonomiczność robota można określić jako zdolność do podejmowania decyzji i do realizacji ich w świecie zewnętrznym, niezależnie od kontroli zewnętrznej lub wpływu z zewnątrz. W związku z tym można wnioskować, że im bardziej autonomiczne są roboty, tym w mniejszym stopniu można je traktować jako narzędzia w rękach innych podmiotów (np. producentów, operatorów, właścicieli, użytkowników itp.) co skutkuje problemami z określeniem odpowiedzialności za ich działalnie.

W obecnym stanie prawnym proste roboty nie mogą ponosić odpowiedzialności - jest nią obciążony człowiek, jednak dotyczy to sytuacji gdy:

  1. robot, w znacznym stopniu jest narzędziem w rękach człowieka, a więc sytuacji, w których przyczynę postępowania robota można prześledzić i przypisać konkretnemu podmiotowi, którym jest właśnie człowiek, a więc np. producent, operator, właściciel lub użytkownik,
  2. w/w podmiot ten mógł przewidzieć daną sytuację i zapobiec szkodliwemu działaniu robota

Do szkód wywołanych przez roboty lub sztuczną inteligencję obecnie zastosowanie mają również przepisy dotyczące odpowiedzialności za produkt oraz przepisy regulujące odpowiedzialność za działania szkodliwe.

Samodzielne maszyny - większy problem

Co jednak z robotami, które cechuje lub cechować będzie duża autonomia i zdolność uczenia się? Wydaje się, że zastosowanie wobec nich w/w przepisów jest i będzie niewystarczające np. z tego względu, że na ich podstawie nie będzie możliwe określenie strony odpowiedzialnej za zapewnienie odszkodowania oraz żądanie od niej naprawienia wyrządzonej szkody.

W zakresie odpowiedzialności tych robotów UE proponuje by odpowiedzialność była proporcjonalna do poziomu instrukcji, jakie wydano takiemu robotowi, i stopnia jego autonomii, a zatem im dany robot ma większą zdolność uczenia się lub większą autonomię i im dłużej trwało „szkolenie” robota, tym większa odpowiedzialność powinna spoczywać na osobie prowadzącej szkolenie.

Unia europejska proponuje również by problem ustalania odpowiedzialności za szkody spowodowane przez coraz bardziej autonomiczne roboty rozwiązać np. poprzez ubezpieczenia obowiązkowe, w których producenci lub właściciele robotów zobowiązani byliby wykupić ubezpieczenie od szkód wyrządzonych potencjalnie przez ich roboty. System ubezpieczeń mógłby zostać uzupełniony funduszem, aby można było naprawiać szkody w przypadkach, które nie są objęte ubezpieczeniem. Konieczne jednak będzie rozstrzygnięcie przez Komisję Europejską, takich kwestii jak to czy fundusz obejmował będzie wszystkie, czy wybrane kategorie robotów, czy składka będzie płacona jednorazowo w chwili wprowadzania robota do obrotu, czy też opłacana byłaby okresowo, przez cały czas funkcjonowania robota.

Roboty otrzymają statut elektronicznych osób?

Coraz większa autonomia robotów zmusza nas również do podjęcia rozważań na temat określenia miejsca androidów w obowiązujących kategoriach prawnych. Na dzień dzisiejszy roboty nie stanowią odrębnej kategorii prawnej. Musimy sobie odpowiedzieć na pytanie, czy konieczne jest więc stworzenie nowej, właściwej robotom kategorii prawnej uwzględniającej np. stopień ich autonomii. Zastosowanie tego rozwiązania będzie wymagało również zdefiniowania pojęcia robota.

Parlament Europejski, we wspomnianej rezolucji posługuje się pojęciem statusu osoby elektronicznej, który mógłby zostać przyznany najbardziej rozwiniętym robotom autonomicznym. Nadanie robotowi statusu osoby elektronicznej mogłoby umożliwić przypisanie odpowiedzialności za naprawianie wszelkich szkód wyrządzonych przez te roboty oraz ewentualne stosowanie osobowości elektronicznej w przypadkach podejmowania przez roboty autonomicznych decyzji lub ich niezależnych interakcji z osobami trzecimi.

Czy wskazane wyżej rozwiązania zostaną przyjęte przez UE? Nie wiadomo, jednak widzimy, że UE preferuje utworzenie nowej kategorii prawnej dla najbardziej rozwiniętych robotów, zamiast ich ,,wciskanie'' do istniejących już kategorii.

Więcej pytań niż odpowiedzi

Na chwilę obecną mamy więcej pytań niż odpowiedzi. Rezolucja parlamentu stanowi początek dyskusji na temat rozwoju i miejsca robotyki i sztucznej inteligencji we współczesnym świecie. Kluczowe jest poznanie zdolności i potencjału sztucznej inteligencji - tylko dzięki temu możliwe będzie opracowanie ram prawnych, w jakich będą funkcjonować roboty.  

[1] Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2017 r. zawierające zalecenia dla Komisji w sprawie przepisów prawa cywilnego dotyczących robotyki (2015/2103(INL))

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Regulaminy pracy w wybranych jednostkach samorządu terytorialnego (PDF)
Regulaminy pracy w wybranych jednostkach samorządu terytorialnego (PDF)
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Emerytura rolnicza a działalność gospodarcza - zmiany
    Rolnik na emeryturze nie będzie musiał zaprzestawać prowadzenia działalności rolniczej, by otrzymać świadczenie w pełnej wysokości. Takie zmiany zakłada nowelizacja ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
    Wypłaty czternastych emerytur ruszą w sierpniu
    Wypłaty czternastych emerytur ruszą w sierpniu, seniorzy nie będą musieli składać żadnych wniosków. Szacujemy, że uprawnionych do świadczenia jest około 9 mln osób – poinformowała we wtorek w Świerczach (woj. mazowieckie) minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg.
    Premier: rozważamy przedłużenie tarczy antyinflacyjnej 2.0. w całości lub części
    Premier zapowiada przedłużenie tarczy antyinflacyjnej 2.0. - rząd rozważa możliwość przedłużenia obowiązującej do końca lipca tego roku tarczy antyinflacyjnej w całości lub części - powiedział we wtorek podczas konferencji prasowej premier Mateusz Morawiecki.
    Oznaczenie treści reklamowych przez influencerów - UOKiK opracowuje zasady
    Oznaczenie treści reklamowych przez influencerów jest problemem związanym z intensywnie rozwijającym się rynkiem mediów społecznościowych i brakiem transparentnych zasad. Dlatego Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów kończy przygotowania nad zbiorem zasad związanych z treściami sponsorowanymi. Jakie to będą zasady?
    Wniosek o „żłobkowe” do 31 maja 2022 r. - czy warto złożyć?
    31 maja 2022 r. upływa ważny termin dla rodziców wnioskujących o tzw. świadczenie żłobkowe. Czy warto się spieszyć?
    Bilet z drugiej ręki - jak uniknąć problemów?
    O czym pamiętać kupując bilet z drugiej ręki? Na jakie przepisy dotyczące odsprzedaży biletów warto zwrócić uwagę?
    Kredyt sędziego a sprawa "frankowa" - uchwała SN
    Sędzia, który zawarł z bankiem będącym stroną postępowania umowę kredytu frankowego nie jest z tej przyczyny wyłączony z mocy ustawy ze sprawy dotyczącej roszczeń wynikających z umowy zawartej przez ten bank z innym podmiotem - wynika z uchwały Sądu Najwyższego.
    Koniec stanu epidemii w Polsce od poniedziałku 16 maja
    Koniec stanu epidemii w Polsce następuje z dniem 16 maja. Zostaje zastąpiony stanem zagrożenia epidemicznego - wynika z rozporządzenie ministra zdrowia w tej sprawie opublikowano w Dzienniku Ustaw. Co się zmienia?
    Krajowy Plan Odbudowy. Ustawa o SN wypełnia kamienie milowe uzgodnione z KE
    KPO dla Polski. Czekamy na formalną akceptację kolegium unijnych komisarzy, to jest kwestia kilku, kilkunastu dni - powiedział rzecznik rządu Piotr Müller pytany o Krajowy Plan Odbudowy. Podkreślił, że projekt dotyczący likwidacji Izby Dyscyplinarnej SN wypełnia kamienie milowe uzgodnione z KE.
    Zmiany w Polskim Ładzie od lipca 2022 - wątpliwości konstytucyjne wobec ustawy
    Zmiany w Polskim Ładzie. Koalicja Obywatelska wstrzymała się w Sejmie od głosu w głosowaniu nad nowelą ustawy, która obniża dolną stawkę PIT z 17 na 12 procent, bo nie zostały przyjęte poprawki zgłoszone przez nasz klub - mówi poseł Jarosław Urbaniak. Jak ponadto ocenił, nowela ustawa może być sprzeczna z konstytucją.
    MS: sądy znacznie przyspieszyły
    Średni czas postępowań w 2022 r. skrócił się o prawie dwa miesiące - informuje Ministerstwo Sprawiedliwości. Co wpływa na przyspieszenie pracy sądów?
    Dodatkowy termin na pierwsze przesłanie prądu z OZE do sieci [Sejm]
    Sejm uchwalił nowelizację ustawy Prawo ochrony środowiska z poprawką, która wydłuża do 16 lipca 2024 r. termin pierwszego wprowadzenia energii do sieci przez nowych wytwórców prądu z OZE.
    Frankowicze - SN uwzględnił skargi nadzwyczajne Prokuratora Generalnego
    Sąd Najwyższy uwzględnił 2 z 15 dotychczas skierowanych przez Prokuratora Generalnego skarg nadzwyczajnych w obronie frankowiczów i uchylił w całości zaskarżone nakazy zapłaty Sądu Okręgowego w Białymstoku oraz Sądu Okręgowego we Wrocławiu.
    KE proponuje nowe przepisy chroniące dzieci przed wykorzystaniem seksualnym
    Komisja Europejska uważa, że obecny system oparty na dobrowolnym wykrywaniu i zgłaszaniu takich przypadków przez przedsiębiorstwa okazał się niewystarczający, aby zapewnić dzieciom dostateczną ochronę.
    Pandemia już nie chroni przed eksmisją - powrót eksmisji lokatorów
    Od kiedy obowiązuje zniesienie zakazu eksmisji? Co to oznacza dla właścicieli i lokatorów? Jakie są najczęstsze powody postępowania eksmisyjnego?
    Wadliwie zwołane zebranie wspólnoty mieszkaniowej. Czy uchwała jest ważna?
    Orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że błędy w zakresie zwołania i przeprowadzenia zebrania wspólnoty mieszkaniowej są istotne, jeśli miały one wpływ na wynik głosowania oraz przyjęte uchwały. Osoba zainteresowana podważeniem uchwał powinna np. wykazać, że wadliwe zwołanie zebrania wspólnoty miało związek z wynikiem późniejszego głosowania. Trzeba pamiętać, że oprócz uchylenia uchwały na podstawie art. 25 ustawy o własności lokali, możliwe jest też złożenie pozwu o stwierdzenie nieważności uchwały (z wykorzystaniem art. 189 kodeksu postępowania cywilnego).
    Makijaż permanentny lub tatuaż z odpowiednim tuszem - radzi GIS
    Główny Inspektorat Sanitarny przypomina, iż wymagania dla tuszy do tatuażu i makijażu permanentnego zostały określone w rozporządzeniu Komisji Europejskiej.
    Kiedy 14. emerytura w 2022 r.?
    Kiedy zostanie wypłacona 14. emerytura w 2022 r.? Kto otrzyma świadczenie? Zasady dotyczące przyznawania czternastek emerytom i rencistom zawiera projekt wpisany do wykazu prac legislacyjnych rządu.
    Kiedy obywatel Ukrainy powinien zgłosić w ZUS wyjazd z Polski?
    Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina o ważnych zasadach dotyczących obywateli Ukrainy, którzy otrzymają wsparcie w ramach programów 500+ i rodzinnego kapitału opiekuńczego.
    Taksa notarialna
    Taksa notarialna to opłata pieniężna, którą notariusz pobiera za dokonanie czynności notarialnej.
    Skala podatkowa
    Skala podatkowa w ogólnym znaczeniu, to rodzaj zapisanego w przepisach podatkowych wzoru matematycznego, który wskazuje sposób obliczenia podatku. Ze skalą podatkową w przepisach podatkowych mamy do czynienia z reguły wtedy, gdy różne stawki podatku dotyczą określonych przedziałów wartości podstawy opodatkowania (np. dochodu). Ze skalą podatkową nierozerwalnie wiąże się też pojęcie „progów podatkowych”, a także pojęcie "kwoty wolnej (od podatku)". W polskich przepisach podatkowych mamy skalę podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych (skala podatkowa PIT) oraz skale podatkowe w podatku od spadków i darowizn.
    Spadek po osobie żyjącej - czy to możliwe?
    Ministerstwo sprawiedliwości proponuje uchylenie jednego z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Czy u notariusza będzie można złożyć oświadczenie o przyjęciu spadku po osobie żyjącej?
    Wcześniejsza spłata lub nadpłata kredytu hipotecznego - postępowania UOKiK
    Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszczął postępowania wyjaśniające wobec 17 banków w sprawie spłat kredytów hipotecznych. Co sprawdza urząd?
    Konflikt z kontrolerami nie został całkiem zażegnany
    Wznowienie protestu kontrolerów ruchu lotniczego mogłoby uderzyć w całą branżę turystyczną. Do kiedy obowiązuje porozumienie? Co z lotami w wakacje?
    UE: embargo na ropę z Rosji. Trudne negocjacje, trwa szukanie kompromisu
    Od kilku dni UE bezskutecznie próbuje uzgodnić szósty pakiet sankcji wobec Rosji za inwazję na Ukrainę, który zakłada unijne embargo na rosyjską ropę. Część krajów UE jest krytyczna wobec tej propozycji. „To rozbijanie solidarności unijnej” – powiedział PAP unijny dyplomata. Przyjęcie sankcji wymaga jednomyślności państw Wspólnoty, tymczasem na razie na całkowite embargo na rosyjską ropę gotowych jest zgodzić się tylko około 20 krajów członkowskich