Nowy Prezes UODO. Sejm powołał Mirosława Wróblewskiego. Potrzebna jeszcze zgoda Senatu

Kandydaturę Mirosława Wróblewskiego, którą zgłosili posłowie Koalicji Obywatelskiej poparło w głosowaniu 240 posłów. Jego kontrkandydat Jakub Groszkowski, zgłoszony przez posłów Prawa i Sprawiedliwości zdobył 169 głosów. Wcześniej kandydatura Wróblewskiego uzyskała pozytywną opinię sejmowej komisji sprawiedliwości i praw człowieka; komisja kandydaturę Groszkowskiego zaopiniowała negatywnie. 

Stanowisko Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych od 2019 r. piastuje Jan Nowak, którego kadencja upłynęła 16 maja 2023 r. Sejm powołał Nowaka na drugą kadencję 26 maja 2023 r., ale Senat 22 czerwca nie wyraził zgody na jego powołanie. Wobec tego Jan Nowak wykonuje swoje obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez nowego Prezesa UODO. 

Jak powoływany jest Prezes UODO

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych to organ właściwy w sprawach ochrony danych osobowych, a także organ nadzorczy w rozumieniu unijnego rozporządzenia w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych (tzw. RODO). Prezes UODO powoływany jest przez Sejm. Do skutecznego powołania Prezesa UODO konieczne jest, by następnie zgodę na to powołanie wyraził Senat. 

Kadencja Prezesa UODO trwa cztery lata; liczy się ją od dnia złożenia przez niego ślubowania. Po upływie kadencji Prezes UODO wykonuje – jak obecnie Jak Nowak – swoje obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez nowego Prezesa. 

Przepisy przewidują, że ta sama osoba może być Prezesem UODO maksymalnie przez dwie kadencje. 

Prezes UODO – gwarancje niezależności

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych w zakresie wykonywania swoich zadań podlega tylko ustawie o ochronie danych osobowych. Jej przepisy przewidują szereg rozwiązań, które mają zagwarantować, że Prezes będzie swoje obowiązki wykonywał w sposób niezależny.

Dlatego też Prezes UODO nie może zajmować innego stanowiska, z wyjątkiem stanowiska dydaktycznego, naukowo-dydaktycznego lub naukowego w szkole wyższej, Polskiej Akademii Nauk, instytucie badawczym lub innej jednostce naukowej. Nie może ponadto wykonywać jakichkolwiek innych zajęć zarobkowych lub niezarobkowych sprzecznych z obowiązkami Prezesa Urzędu.

Prezes UODO ma także obowiązek zachować apolityczność. Ustawa zabrania osobie piastującej to stanowisko przynależności do partii politycznych oraz związków zawodowych. Wykluczone jest także, by Prezes UODO prowadził działalność publiczną, która nie daje pogodzić się z godnością jego urzędu.

Prezesowi UODO przysługuje ponadto immunitet. Prezes UODO może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej tylko za uprzednią zgodą Sejmu. Uprzedniej zgody Sejmu wymaga także pozbawienie wolności Prezesa UODO. Prezes Urzędu nie może być ponadto zatrzymany lub aresztowany. Jedynym wyjątkiem jest ujęcie go na gorącym uczynku przestępstwa, ale nawet w takim przypadku zatrzymanie jest możliwe tylko wtedy, gdy jest ono niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu niezwłocznie powiadamia się Marszałka Sejmu, który może nakazać natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego.