Prawna bomba na 2025! Nowe opłaty, e-Doręczenia i reorganizacja sądów – pełen przegląd zmian

• Wyższe opłaty za czynności adwokatów i radców prawnych z wyboru i z urzędu w 11 kategoriach spraw
• System e-Doręczeń dla m.in. adwokatów, radców prawnych, notariuszy
• Zmiany w obszarze właściwości sądów od stycznia 2025 roku
• Nowe regulacje w zakresie działalności prokuratury

Co się zmienia w prawie od 2025 roku? Poniżej szczegółowe zmiany dotyczące organizacji sądownictwa i prokuratury, a także pracy przedstawicieli zawodów prawniczych. Podajemy je za komunikatem Ministerstwa Sprawiedliwości.

Wyższe opłaty za czynności adwokatów i radców prawnych z wyboru i z urzędu w 11 kategoriach spraw

Już w przeddzień 2025 roku, weszły w życie cztery rozporządzenia w sprawie opłat za niektóre usługi adwokatów i radców prawnych. Nowe rozwiązania poprawiają funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości, ponieważ więcej adwokatów będzie zainteresowanych sprawami z urzędu. Nowelizacje są również odpowiedzią na postulaty środowiska prawniczego.

Rozporządzenia podwyższają opłaty za czynności adwokatów i radców prawnych z wyboru i z urzędu w 11 kategoriach spraw. Podwyżki opłat adwokackich nie podniosą jednak kosztów usług prawnych. Oznacza to, że nie odczują ich obywatele. Regulacja stawek będzie korzystna zarówno dla prawników, jak i dla ich klientów, ponieważ więcej adwokatów będzie zainteresowanych sprawami z urzędu.

Niezmiennie honorarium dla prawnika ustalane jest z klientem według cen rynkowych w umowie o prowadzenie sprawy. Stawki z rozporządzenia mają natomiast znaczenie, gdy sąd ustala jaki zwrot kosztów poniesionych na pełnomocnika należy się osobie, która wygrywa sprawę. Im wyższe minimum, tym wyższa kwota zwrotu, bardziej zbliżona do faktycznie poniesionych kosztów.

Stawki minimalne dla pełnomocników z wyboru są tożsame z tzw. urzędówkami, czyli należnościami dla pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnikom występującym w sprawach z urzędu płaci albo Skarb Państwa albo strona przegrywająca postępowanie. A więc również w tym przypadku obywatele nie są dodatkowo obciążani finansowo.

Podwyższenie tzw. urzędówek spełnia natomiast wyrażany od dawna postulat prawników. Powinni być oni odpowiednio wynagradzani również za sprawy prowadzone z urzędu. Dodatkowo dobiegają końca prace nad rozporządzeniem dotyczącym kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu. W styczniu 2025 r. rozporządzenie ma być ogłoszone w Dzienniku Ustaw.

System e-Doręczeń dla m.in. adwokatów, radców prawnych, notariuszy

Od 1 stycznia 2025 r. adwokaci, radcy prawni, notariusze, doradcy restrukturyzacyjni, doradcy podatkowi i rzecznicy patentowi mają obowiązek posiadania adresu do e-Doręczeń wpisanego do bazy adresów elektronicznych (BAE) i aktywacji e-skrzynek. Będą poprzez nie komunikować się nawzajem oraz przesyłać pisma do tych urzędów, które wdrożyły już e-Doręczenia. W przypadku sądów, trybunałów, komorników, prokuratury, organów ścigania i Służba Więziennej będzie to możliwe od 1 października 2029 r.

e-Doręczenia to elektroniczny odpowiednik listu poleconego za potwierdzeniem odbioru. Dzięki tej usłudze podmioty publiczne, obywatele i firmy będą mogli korzystać z wygodnych i bezpiecznych doręczeń elektronicznych. Są one równoważne prawnie tradycyjnej przesyłce poleconej za potwierdzeniem odbioru. System wdrażany jest etapowo.

Zmiany w obszarze właściwości sądów od stycznia 2025 roku

1 stycznia 2025 weszła w życie nowelizacja rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ustalenia siedzib i obszarów właściwości sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych oraz zakresu rozpoznawanych przez nie spraw. Nowa regulacja usprawni organizację sądów powszechnych.

Nowe regulacje w zakresie działalności prokuratury

Na styczeń 2025 roku planowane jest wejście w życie dwóch nowelizacji rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości:

• regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury;
• rozporządzenia w sprawie sposobu realizacji zadań związanych ze współpracą prokuratury z organizacjami międzynarodowymi lub ponadnarodowymi działającymi na podstawie umów międzynarodowych.

Ponadto przygotowywana jest nowelizacja rozporządzenia w sprawie należności przysługujących prokuratorom delegowanym do pełnienia obowiązków lub funkcji poza granicami państwa. Nowe przepisy jeszcze w styczniu 2025 mogą zostać ogłoszone w Dzienniku Ustaw.