Mieszkanie senioralne. Przyszłość bez barier. Bezpieczeństwo, komfort, niezależność

• Gliwice przodownikiem?
• Na czym polega najem senioralny i jak zmieni życie starszych osób?
• Zasady programu są proste, a zarazem korzystne dla seniorów:
• Charakter programu.
• Nowe podejście do mieszkalnictwa senioralnego – od mieszkań współdzielonych po domy wielopokoleniowe
• Projekt mieszkań senioralnych.

W związku z powyższym, konieczne staje się poszukiwanie rozwiązań mieszkaniowych dostosowanych do osób starszych. Zmiany te potrzebne są nie tylko pod względem architektonicznym, ale również społecznym, zdrowotnym i funkcjonalnym. Mieszkania senioralne, będące pośrednim modelem między samodzielnym mieszkaniem a opieką instytucjonalną, zyskują na znaczeniu jako innowacyjna odpowiedź na zmieniające się potrzeby starzejącego się społeczeństwa.

„W mieście rozwijane będą wkrótce nowoczesne modele zamieszkania dla osób starszych, które mają przeciwdziałać samotności, wspierać samodzielność i tworzyć społeczności oparte na relacjach. Nie wyczerpuje to jednak skali działań samorządu, który cały czas poszukuje najlepszych form wsparcia seniorów w sferze mieszkalnictwa. Naprzeciw oczekiwaniom mieszkańców Gliwic wychodzi m.in. program tzw. najmu senioralnego, którego założenia przedstawiła 7 sierpnia Marzena Okła-Drewnowicz, sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, odpowiedzialna za politykę senioralną” - prezydent Katarzyna Kuczyńska-Budka.

W związku z tym, że żyjemy coraz dłużej, miasta stają przed nowymi wyzwaniami a mianowicie zapewnienie osobom starszym samodzielnego życia oraz godnych warunków mieszkaniowych.

Gliwice przodownikiem?

„Dla Gliwic – miasta, które intensywnie rozwija program budowy tysiąca mieszkań na wynajem komunalny i w systemie TBS, wykorzystując do tego dostępne formy dofinansowania z Banku Gospodarstwa Krajowego – niezwykle ważne jest, obok zaspokajania potrzeb osób młodych i rodzin, wpisanie się w rosnące potrzeby mieszkaniowe osób starzejących się i seniorów. Mamy już pierwsze doświadczenia w tym zakresie – zrealizowane osiedle przy ul. Warszawskiej 37, na którym Gliwice uczyły się, jak budować mieszkania adresowane do osób starszych. Niestety nie wszystkie elementy w tym projekcie doczekały się realizacji (a planowano m.in. przestrzenie wspólne), bo okazało się, że nie obejmowały ich koszty kwalifikowane. Przyszłe rozwiązania obecnego rządu w sferze poprawy warunków mieszkaniowych osób starszych są jednak tak obiecujące, że po ich wejściu w życie jako miasto na pewno z nich skorzystamy” – podkreśla prezydent Katarzyna Kuczyńska-Budka, która rozmawiała o mieszkalnictwie dla seniorów, a także najmie senioralnym z Marzeną Okłą-Drewnowicz

Na czym polega najem senioralny i jak zmieni życie starszych osób?

Projekt ustawy o najmie senioralnym znajduje się obecnie na zaawansowanym etapie prac legislacyjnych i – zgodnie z zapowiedziami rządu – może wejść w życie jeszcze przed końcem bieżącego roku. To innowacyjne rozwiązanie, które ma na celu poprawę jakości życia osób starszych, szczególnie tych, które zmagają się z ograniczoną mobilnością i barierami architektonicznymi w dotychczasowych miejscach zamieszkania.

Program skierowany jest przede wszystkim do seniorów będących właścicielami mieszkań, którzy – ze względu na stan zdrowia, wiek lub ograniczoną sprawność – mają trudności z codziennym funkcjonowaniem. Dotyczy to na przykład osób mieszkających na wyższych piętrach w budynkach pozbawionych windy, gdzie każde wyjście z domu stanowi poważne wyzwanie. Nowa forma wsparcia – tzw. najem senioralny – ma umożliwić tym osobom przeprowadzkę do mieszkań lepiej dostosowanych do ich potrzeb, bez konieczności rezygnowania z prawa własności dotychczasowego lokalu.

Zasady programu są proste, a zarazem korzystne dla seniorów:

• Senior zawiera dobrowolną umowę z gminą, na mocy której przekazuje jej w najem swoje mieszkanie własnościowe.
• W zamian otrzymuje lokal komunalny przystosowany do potrzeb osób starszych – zlokalizowany na parterze, w budynku z windą lub pozbawiony barier architektonicznych.
• Po zakończeniu umowy najmu – czy to z decyzji seniora, czy w wyniku jego śmierci – pierwotne mieszkanie wraca do właściciela lub staje się częścią spadku.

Co istotne, w przeciwieństwie do wielu innych programów mieszkaniowych, najem senioralny nie będzie obwarowany kryterium dochodowym. Oznacza to, że z rozwiązania skorzystać mogą również seniorzy, którzy formalnie nie kwalifikują się do pomocy społecznej, ale z przyczyn zdrowotnych lub funkcjonalnych nie są w stanie samodzielnie mieszkać w dotychczasowych warunkach. Głównym kryterium będzie więc nie sytuacja finansowa, lecz ograniczona samodzielność.

Charakter programu.

Program ma charakter całkowicie dobrowolny, a jego wdrożenie odbywać się będzie za pośrednictwem gmin. Samorządy mają pełnić funkcję gwaranta praw seniorów, oferując im nie tylko odpowiedni standard mieszkań, ale też transparentne zasady i bezpieczeństwo prawne wynikające z zawieranych umów. Kluczowym celem programu jest przeciwdziałanie zjawisku tzw. „więźniów czwartego piętra” – osób starszych uwięzionych w swoich mieszkaniach, które z powodu barier architektonicznych nie są w stanie swobodnie wychodzić z domu.

Nowe podejście do mieszkalnictwa senioralnego – od mieszkań współdzielonych po domy wielopokoleniowe

Podczas jednej z konferencji w Gliwicach, minister Agnieszka Okła-Drewnowicz podkreśliła, że współczesna polityka senioralna powinna opierać się na odpowiednio zaprojektowanej przestrzeni życiowej – bezpiecznej, dostępnej, funkcjonalnej i zintegrowanej z miejskim otoczeniem oraz systemem wsparcia społecznego.

Gliwice to jedno z miast, które już dziś wprowadzają nowatorskie rozwiązania w tym zakresie. Wspólnie z Fundacją Habitat for Humanity Poland miasto przygotowuje się do uruchomienia pilotażowego projektu mieszkania współdzielonego dla seniorów. W dwóch połączonych lokalach komunalnych na parterze budynku przy ul. Młyńskiej powstanie przestrzeń, w której zamieszka kilka samotnych seniorek. Miejsce to ma promować ideę wspólnoty, wzajemnego wsparcia i codziennego kontaktu, które pomagają przełamywać samotność i izolację starszych osób.

Projekt mieszkań senioralnych.

Jeśli projekt spotka się z pozytywnym odbiorem i zostanie dobrze oceniony, miasto planuje rozwijać koncepcję tzw. cohousingu senioralnego – sieci mieszkań współdzielonych przez osoby starsze, funkcjonujących na zasadach wspólnotowych. To podejście wpisuje się w szerszy europejski trend, w którym seniorzy wybierają model życia oparty na współzamieszkiwaniu, ale z zachowaniem prywatności i samodzielności.

W dalszych planach samorządu znajduje się również adaptacja dużego pustostanu na potrzeby domu wielopokoleniowego, który miałby oferować miejsce do życia zarówno seniorom, jak i młodzieży wychodzącej z pieczy zastępczej, czy rodzinom z dziećmi. To przedsięwzięcie, także realizowane we współpracy z Fundacją Habitat for Humanity, ma na celu budowanie solidarności międzypokoleniowej oraz tworzenie silnych, wspierających się wspólnot lokalnych.