Osoby niepełnosprawne wygrywają w sądach z Wytycznymi. Bo "pozaprawne obniżanie świadczeń". Dotyczy setek tysięcy osób

• Osoby niepełnosprawne wygrywają w sądach z Wytycznymi. Bo "pozaprawne obniżanie świadczeń". Dotyczy setek tysięcy osób
• Jakich argumentów użył sąd, aby podważyć Wytyczne Pełnomocnika Rządu ds Osób Niepełnosprawnych?
• Wytyczne z grudnia 2024 r. - obniżono świadczenie wspierające dla tysięcy osób niepełnosprawnych
• Statystyki dla świadczenia wspierającego na koniec 2025 r.
• Świadczenie wspierające - podstawowe informacje:

Osoby niepełnosprawne wygrywają w sądach z Wytycznymi. Bo "pozaprawne obniżanie świadczeń". Dotyczy setek tysięcy osób

Poniżej fragment wyroku, który uznał Wytyczne rządu za bez znaczenia prawnego dla przyznawania świadczenia wspierającego:

„Odnosząc się do sposobu ustalania poziomu potrzeby wsparcia, wskazać należy, że podstawą rozstrzygnięcia tej kwestii są przepisy powszechnie obowiązującego prawa, w szczególności ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej, zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 roku w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia. W niniejszej sprawie nie zostały uwzględnione tzw. wytyczne Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych dotyczące ustalania poziomu potrzeby wsparcia, w tym w odniesieniu do osób powyżej 75 roku życia kierowane do wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności. Dokumenty te mają charakter instrukcyjny, a ich adresatem są podległe jednostki administracji. Nie stanowią one źródła powszechnie obowiązującego prawa. Wytyczne Pełnomocnika Rządu nie mogą prowadzić do ograniczenia praw osoby z niepełnosprawnością (w tym powyżej 75 roku życia) ani do zaniżania punktacji poprzez wprowadzanie dodatkowych interpretacji, które nie wynikają bezpośrednio z przepisów rozporządzenia. Zgodnie z zasadą hierarchii źródeł prawa, przy wydawaniu rozstrzygnięcia organ zobowiązany jest stosować przepisy prawa powszechnie obowiązującego. W związku z powyższym ewentualne wytyczne o charakterze wewnętrznym nie mogą stanowić samodzielnej podstawy ustalania punktacji ani wpływać na ocenę poziomu potrzeby wsparcia w sposób odbiegający od kryteriów określonych w rozporządzeniu. W konsekwencji ustalenie poziomu potrzeby wsparcia w niniejszej sprawie zostało dokonane w oparciu o przesłanki wskazane w obowiązujących przepisach ww. ustawy oraz rozporządzenia, z uwzględnieniem faktycznego zakresu ograniczeń w funkcjonowaniu odwołującej oraz zgromadzonej dokumentacji medycznej. Wytyczne o charakterze wewnętrznym nie mogły stanowić podstawy do odmiennej oceny tych okoliczności.”

Polecamy: Pomoc społeczna. Komentarz do ustawy

Jakich argumentów użył sąd, aby podważyć Wytyczne Pełnomocnika Rządu ds Osób Niepełnosprawnych?

To może okazać się przełomowy wyrok dla osób z niepełnosprawnościami walczących o wyższy poziom potrzeby wsparcia i wyższe świadczenie wspierające. Sąd wprost zakwestionował praktykę opierania decyzji na tzw. Wytycznych Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych i jednoznacznie wskazał, że nie są one źródłem prawa. To jeden z najmocniejszych dotąd sygnałów, że administracja nie może obniżać punktacji na podstawie wewnętrznych instrukcji.

Sąd podkreślił, że jedyną podstawą ustalania poziomu potrzeby wsparcia są przepisy powszechnie obowiązującego prawa — ustawa o rehabilitacji oraz rozporządzenie dotyczące ustalania poziomu potrzeby wsparcia. Oznacza to, że wojewódzkie zespoły orzekające nie mogą zastępować przepisów dodatkowymi interpretacjami zawartymi w wytycznych rozsyłanych przez administrację rządową.

To szczególnie ważne dla osób starszych, w tym po 75. roku życia. W uzasadnieniu sąd wyraźnie zaznaczył, że wewnętrzne wytyczne nie mogą prowadzić do ograniczania praw osób z niepełnosprawnościami ani do zaniżania punktacji poprzez kryteria niewynikające wprost z rozporządzenia. Tym samym sąd podważył mechanizm, który według wielu odwołujących się osób prowadził do sztucznego obniżania liczby punktów i utraty prawa do wyższego świadczenia wspierającego.

Wyrok ma znaczenie precedensowe, ponieważ sąd odwołał się do konstytucyjnej zasady hierarchii źródeł prawa. W praktyce oznacza to, że organ administracji musi stosować ustawę i rozporządzenie, a nie wewnętrzne instrukcje ministerialne. Sąd jednoznacznie stwierdził, że wytyczne nie mogą samodzielnie wpływać na ocenę poziomu potrzeby wsparcia ani zmieniać zasad określonych w obowiązujących przepisach.

Spodziewam się, że wyrok otworzyć drogę do kolejnych odwołań i podważania decyzji wydanych na podstawie instrukcji niemających mocy prawnej. Dla wielu osób z niepełnosprawnościami to pierwszy tak wyraźny sygnał ze strony sądu, że państwo nie może ograniczać prawa do wsparcia poprzez dokumenty wewnętrzne stojące ponad rozporządzeniem.

Wytyczne z grudnia 2024 r. - obniżono świadczenie wspierające dla tysięcy osób niepełnosprawnych

Wytyczne te nakazują specjalistom WZON obniżyć o około 10–11 punktów poziom potrzeby wsparcia z uwagi na wiek osób niepełnosprawnych. Poszkodowane są osoby niepełnosprawne 75+. Przedstawiciele rządu zalecili, aby wobec osób niepełnosprawnych stosować zasadę, że niepełnosprawność wynikająca ze starości nie może być premiowana świadczeniem wspierającym. Po odebraniu punktów spadają w dół według poniższych wyliczeń:

(Wszystkie poniższe kwoty są miesięczne)

Statystyki dla świadczenia wspierającego na koniec 2025 r.

Na początku 2026 r. Ministerstwo Rodziny upubliczniło statystyki o świadczeniu wspierającym za okres 2024 r. – 2025 r. Są one następujące:

1) wydano w sprawie świadczenia wspierającego 630  000 decyzji a

2) około 450  000 decyzji otrzymały osoby w wieku (60+) - to przeszło 70% osób starających się o świadczenie wspierającego

Statystyki w punkcie 2 nie pokazują udziału w złożonych wnioskach osób w wieku 75+. Ale pokazują to inne dane. Np. 80 000 osób otrzymało prawo do najwyższego kwotowo świadczenia wspierającego (przedział 95 a 100). W tej liczbie 19 400 osób ma wiek 81–90 lat.

Uszczegółówmy te dane w tabeli:

Świadczenie wspierające przy 95-100 punktów na koniec 2025 r. (od 1 marca 2026 r. kwota 4353 zł)	Wiek beneficjentów świadczenia
Łącznie	80  000 osób
wiek 81–90 lat	19  400 osób
wiek 71 do 80 lat	15 400 osób
Wiek 61-70 lat	11 300 osób

 Dla tych osób świadczenie wspierające wynosi 4353 zł miesięcznie (tyle przysługuje za 95-100 punktów).

Świadczenie wspierające - podstawowe informacje:

Wynosi od:

1) 40% renty socjalnej (poziom potrzeby wsparcia między 70 a 74 punktów) do

2) 220% renty socjalnej (od 95 do 100 punktów).