Symbole przyczyn niepełnosprawności w 2025 r.

• Naruszenie sprawności organizmu a orzekanie o stopniu niepełnosprawności
• Symbol przyczyny niepełnosprawności w 2025 r.
• Zmiany

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o stopniu niepełnosprawności, każda grupa schorzeń ma przypisany odpowiedni symbol. Przypisanie symbolu do konkretnej choroby lub grupy chorób ma na celu ujednolicenie procesu orzekania o stopniu niepełnosprawności

Naruszenie sprawności organizmu a orzekanie o stopniu niepełnosprawności

Zgodnie z tym samym rozporządzeniem, przy kwalifikowaniu do znacznego, umiarkowanego oraz lekkiego stopnia niepełnosprawności bierze się pod uwagę zakres naruszenia sprawności organizmu spowodowany przez:

1. upośledzenie umysłowe począwszy od upośledzenia w stopniu umiarkowanym;
2. choroby psychiczne, w tym:
3. 1. zaburzenia psychotyczne,
   2. zaburzenia nastroju począwszy od zaburzeń o umiarkowanym stopniu nasilenia,
   3. utrwalone zaburzenia lękowe o znacznym stopniu nasilenia,
   4. zespoły otępienne;
3. zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu, w tym:
4. 1. trwałe uszkodzenie czynności ruchowej jednego lub obu fałdów głosowych,
   2. częściowa lub całkowita utrata krtani z różnych przyczyn,
   3. zaburzenia mowy spowodowane uszkodzeniem mózgu - wyższych ośrodków mowy,
   4. głuchoniemota, głuchota lub obustronne upośledzenie słuchu niepoprawiające się w wystarczającym stopniu po zastosowaniu aparatu słuchowego lub implantu ślimakowego;
4. choroby narządu wzroku, w tym wrodzone lub nabyte wady narządu wzroku powodujące ograniczenie jego sprawności, prowadzące do obniżenia ostrości wzroku w oku lepszym do 0,3 według Snellena po wyrównaniu wady wzroku szkłami korekcyjnymi lub ograniczenie pola widzenia do przestrzeni zawartej w granicach 30 stopni;
5. upośledzenia narządu ruchu, w tym:
6. 1. wady wrodzone i rozwojowe narządu ruchu,
   2. układowe choroby tkanki łącznej w zależności od okresu choroby i stopnia wydolności czynnościowej,
   3. zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem stawów kręgosłupa w zależności od stopnia wydolności czynnościowej,
   4. choroby zwyrodnieniowe stawów w zależności od stopnia uszkodzenia stawu,
   5. choroby kości i chrząstek z upośledzeniem wydolności czynnościowej,
   6. nowotwory narządu ruchu,
   7. zmiany pourazowe w zależności od stopnia uszkodzenia i możliwości kompensacyjnych;
6. epilepsja w postaci nawracających napadów padaczkowych spowodowanych różnymi czynnikami etiologicznymi lub wyraźnymi następstwami psychoneurologicznymi;
7. choroby układu oddechowego i krążenia, w tym:
8. 1. przewlekłe obturacyjne i ograniczające, zakaźne choroby płuc prowadzące do niewydolności oddechowej,
   2. nowotwory płuc i opłucnej, prowadzące do niewydolności oddechowej,
   3. wrodzone i nabyte wady serca, choroba niedokrwienna serca, kardiomiopatie, zaburzenia rytmu serca z zaburzeniami hemodynamicznymi kwalifikującymi co najmniej do II stopnia niewydolności serca według Klasyfikacji NYHA,
   4. nadciśnienie tętnicze z powikłaniami narządowymi,
   5. miażdżycę zarostową tętnic kończyn dolnych począwszy od II stopnia niedokrwienia kończyn według Klasyfikacji Fontaine'a,
   6. niewydolność żył głębokich z powikłaniami pod postacią zapaleń i długotrwałych owrzodzeń;
8. choroby układu pokarmowego, w tym:
9. 1. choroby przełyku powodujące długotrwałe zaburzenia jego funkcji,
   2. stany po resekcji żołądka z różnych przyczyn z licznymi powikłaniami,
   3. przewlekłe choroby jelit o różnej etiologii, powikłane zespołem złego wchłaniania,
   4. przewlekłe choroby wątroby o różnej etiologii w okresie niewydolności wątroby,
   5. przewlekłe zapalenie trzustki wymagające długotrwałej farmakoterapii,
   6. nowotwory układu pokarmowego;
9. choroby układu moczowo-płciowego, w tym:
10. 1. zaburzenia czynności dróg moczowych prowadzące do niewydolności nerek,
    2. choroby nerek o różnej etiologii prowadzące do ostrej lub przewlekłej mocznicy,
    3. wielotorbielowate zwyrodnienie nerek typu dorosłych,
    4. nowotwory złośliwe układu moczowego i narządów płciowych;
10. choroby neurologiczne, w tym:
11. 1. naczyniopochodny udar mózgu przemijający, odwracalny, dokonany, prowadzący do okresowych lub trwałych deficytów neurologicznych o różnym stopniu nasilenia,
    2. guzy centralnego układu nerwowego w zależności od typu, stopnia złośliwości, lokalizacji i powstałych deficytów neurologicznych,
    3. pourazowa cerebrastenia i encefalopatia,
    4. choroby zapalne ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego prowadzące do trwałych deficytów neurologicznych,
    5. choroby układu pozapiramidowego w zależności od stwierdzanych objawów neurologicznych,
    6. choroby rdzenia kręgowego,
    7. uszkodzenia nerwów czaszkowych i obwodowych o różnej etiologii;
11. inne, w tym:
12. 1. choroby narządów wydzielania wewnętrznego o różnej etiologii, wywołane nadmiernym wydzielaniem lub niedoborem hormonów w zależności od stopnia wyrównania lub obecności powikłań narządowych, pomimo optymalnego leczenia,
    2. choroby zakaźne lub zespoły nabytego upośledzenia odporności w zależności od fazy zakażenia,
    3. przewlekłe wielonarządowe choroby odzwierzęce w II i III okresie choroby zależnie od zmian narządowych,
    4. choroby układu krwiotwórczego o różnej etiologii w zależności od patologicznych zmian linii komórkowych szpiku w procesie hemopoezy,
    5. znacznego stopnia zeszpecenia powodujące stałe ograniczenia w kontaktach międzyludzkich, jak i pracy zawodowej;
12. całościowe zaburzenia rozwojowe, powstałe przed 16 rokiem życia, z utrwalonymi zaburzeniami interakcji społecznych lub komunikacji werbalnej oraz stereotypiami zachowań, zainteresowań i aktywności o co najmniej umiarkowanym stopniu nasilenia

Symbol przyczyny niepełnosprawności w 2025 r.

Symbol przyczyny niepełnosprawności podany w orzeczeniu odzwierciedla rozpoznanie uszkodzenia lub choroby, która niezależnie od przyczyny jej powstania powoduje zaburzenia funkcji organizmu oraz ograniczenia w wykonywaniu czynności życiowych i aktywności społecznej osoby zainteresowanej lub dziecka. Jak już wcześniej zostało wspomniane, orzeczenie może zawierać więcej niż jeden symbol przyczyny niepełnosprawności, ale nie więcej niż trzy symbole schorzeń, które w porównywalnym stopniu wpływają na zaburzenie funkcji organizmu.

Symbole przyczyny niepełnosprawności podane w orzeczeniu o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności:

• 01-U – Upośledzenie umysłowe (obejmuje osoby z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, umiarkowanym, znacznym lub głębokim)
• 02-P – Choroby psychiczne (zaburzenia psychiczne jak np. schizofrenia, depresja, choroba afektywna dwubiegunowa, zaburzenia lękowe).
• 03-L – Zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu ( trwałe wady wymowy, niedosłuch lub głuchota)
• 04-O – Choroby narządu wzroku (dotyczy osób niewidomych lub słabowidzących)
• 05-R – Upośledzenie narządu ruchu (obejmuje schorzenia kończyn, kręgosłupa, mózgowe porażenie dziecięce, amputacje itp.)
• 06-E – Epilepsja (symbol ten przyznawany osobom z rozpoznaną padaczką, niezależnie od jej typu)
• 07-S – Choroby układu oddechowego i krążenia (np. astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze w ciężkim przebiegu).
• 08-T – Choroby układu pokarmowego (np. choroba Leśniowskiego-Crohna, zespół krótkiego jelita, przetok jelitowych)
• 09-M – Choroby układu moczowo-płciowego (np. niewydolność nerek, przebyta transplantacja nerki, przewlekłe infekcje dróg moczowych)
• 10-N – Choroby neurologiczne (np. stwardnienie rozsiane (SM), chorobę Parkinsona, udary mózgu z trwałymi skutkami, dystrofie mięśniowe.
• 11-I – Inne choroby, w tym choroby metaboliczne i endokrynologiczne (np. cukrzyca, choroby autoimmunologiczne, zaburzenia hormonalne, zespół Downa - jeżeli nie zalicza się do 01-U).
• 12-C – Całościowe zaburzenia rozwojowe (np. spektrum autyzmu, zespołu Aspergera)

Zmiany

21 lutego 2025 r. resort rodziny poinformował, że Komitet Monitorujący Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS) zatwierdził projekt „Przebudowa modelu orzekania o niepełnosprawności oraz form wsparcia”. Projekt ten ma na celu m.in. opracowanie oraz wdrożenie nowoczesnych i zintegrowanych procedur orzeczniczych, które będą wspierane przez narzędzia informatyczne.