REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Potrącenie w postępowaniu cywilnym po zmianach w 2023 roku. Warunki, zasady, przepisy i wątpliwości

Potrącenie w postępowaniu cywilnym po zmianach w 2023 roku. Warunki, zasady, przepisy i wątpliwości
Potrącenie w postępowaniu cywilnym po zmianach w 2023 roku. Warunki, zasady, przepisy i wątpliwości
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Skuteczne złożenie zarzutu potrącenia w trakcie postępowania cywilnego, pomimo uregulowania tej kwestii przez ustawodawcę w kodeksie postępowania cywilnego nadal rodzi kontrowersje i rozbieżne rozstrzygnięcia sądu. Nowelizacja art. 203(1) kodeksu postępowania cywilnego wprowadzona od 1 lipca 2023 r. ustawą z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, zamiast powstałe rozbieżności usunąć, zrodziła nowe. 

Potrącenie w znaczeniu materialnoprawnym - czym jest

REKLAMA

Punktem wyjścia w zakresie omawianego tematu jest przybliżenie istoty instytucji potrącenia, jako środka prawnego uregulowanego w kodeksie cywilnym. 

Potrącenie (kompensata) jest jednym ze sposobów wywiązania się z zobowiązania, przy jednoczesnym zaoszczędzeniu czasu i środków finansowych. Skuteczne dokonanie potrącenia doprowadza do wygaszenia zobowiązania i skutkuje, zasadniczo, spełnieniem świadczenia

REKLAMA

Dokonanie skutecznego potrącenia, wymaga spełnienia następujących przesłanek: 
1) wierzytelności muszą być wzajemne, co oznacza, że każda ze stron jest wierzycielem drugiej i jednocześnie jej dłużnikiem, 
2) wierzytelności muszą być jednorodzajowe, 
3) wierzytelność strony korzystającej z instytucji potrącenia musi być wymagalna i zaskarżalna. 

Na gruncie materialnoprawnym, potrącenie skutkuje umorzeniem się wzajemnych wierzytelności, do wysokości wierzytelności o niższej wartości. 

Potrącenie w znaczeniu procesowym 

Na gruncie procesowym, zasady zgłoszenia zarzutu potrącenia są odmienne od tych wyżej wskazanych. Do skutecznego zgłoszenia zarzutu potrącenia w postępowaniu sądowym nie jest wystarczające spełnienie przesłanek wskazanych powyżej. Skuteczne dokonanie potrącenia na gruncie materialnoprawnym nie daje gwarancji, że sąd uzna taki zarzut za skuteczny w postępowaniu sądowym, co skutkować będzie wydaniem wyroku zasądzającego dochodzoną przez Powoda należność. 

Zgodnie z przepisami procedury cywilnej, podstawą zarzutu potrącenia może być wierzytelność pozwanego wynikające z tego samego stosunku prawnego co wierzytelności dochodzona przez Powoda, chyba że wierzytelność ta:
1) jest niesporna, 
2) została stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu, orzeczeniem sądu polubownego, ugodą zawartą przed sądem polubownym, zatwierdzoną przez sąd ugodą zawartą przed mediatorem, 
3) jest uprawdopodobniona dokumentem potwierdzającym jej uznanie przez powoda. 

Nowością, którą należy ocenić w pełni pozytywnie, jest wprowadzenie przez ustawodawcę regulacji, zgodnie z którą spełnienie powyższych przesłanek nie jest konieczne w sytuacji, w której podstawą zarzutu potrącenia jest wierzytelność o zwrot spełnionego świadczenia przysługująca jednemu z dłużników solidarnych wobec pozostałych współdłużników.

Regulacja ta bez wątpienia będzie miała istotne znaczenie praktyczne, szczególnie w sporach dotyczących rozliczenia robót budowlanych, w których inwestor w ramach ponoszenia solidarnej odpowiedzialności z generalnym wykonawcą rozliczył wynagrodzenie zgłoszonego podwykonawcy. 

Wyżej wskazane przesłanki nie są jednak jedynymi, które muszą zostać spełnione, aby móc skutecznie podnieść zarzut potrącenia. Ustawodawca, w celu ograniczenia możliwości przedłużania postępowania sądowego zgłaszaniem zarzutu potrącenia zadecydował, że koniecznym jest wprowadzenie ram czasowych na skuteczne zgłoszenie takiego zarzutu. 

Zarzut ten może zostać złożony: 
1) nie później niż przy wdaniu się w spór co do istoty sprawy – najczęściej będzie to etap złożenia odpowiedzi na pozew, sprzeciwu lub zarzutów od nakazu zapłaty, sprzeciwu od wyroku zaocznego, albo 
2) w terminie dwóch tygodni od dnia, gdy wierzytelność przedstawiana do potrącenia stała się wymagalna. 

Skutecznie podniesienie zarzutu potrącenia wymaga jego złożenia w piśmie procesowym. Istotnym jest, że pismo to zasadniczo powinno spełniać wymagania formalne pozwu (za wyjątkiem przepisów o opłatach sądowych). Powyższe powoduje, że pismo, w którym podniesiono zarzut potrącenia powinno zawierać m.in.: 
1) dokładnie określoną wierzytelność, która jest przedstawiana do potrącenia, 
2) oznaczenie daty wymagalności wierzytelności, 
3) wskazanie faktów, które potwierdzać będą istnienie wierzytelności, jej wymagalność, możliwość skutecznego przedstawienia jej do potrącenia,
4) wskazanie dowodów na poparcie swoich twierdzeń, 
5) informację, czy strony podjęły próbę polubownego rozwiązania sporu. 

Biorąc pod uwagę to, że do pisma procesowego z zarzutem potrącenia należy w sposób odpowiedni stosować przepisy dotyczące pozwu, rodzi się pytanie czy pismo takie, w przypadku prowadzenia sporu sądowego, w którym każda ze stron reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika powinno podlegać bezpośredniemu doręczeniu pomiędzy pełnomocnikami, czy też powinno zostać złożone wraz z odpisem. 

Z jednej strony oczywistym jest, że pozew składa się wraz z odpisem dla drugiej strony. Sąd Najwyższy przesądził także, że pismo zawierające rozszerzenie powództwa wymaga złożenia go z odpisem dla strony przeciwnej. Podyktowane jest to tym, że sąd musi dokonać formalnej weryfikacji pozwu (czy też rozszerzenia powództwa), a szczególnie zbadać, czy opłata od pozwu została dokonana w prawidłowej wysokości. 

Biorąc pod uwagę fakt, że pismo procesowe zawierające zarzut potrącenia nie podlega opłacie, a jego sformułowanie w sposób odbiegający od warunków formalnych pozwu, spowoduje wyłącznie to, że zarzut takie nie będzie mógł zostać uwzględniony przez sąd, to w ocenie autora nie ma potrzeb aby pismo to było składane z odpisem (w sytuacji, w której strony reprezentowane są przez profesjonalnych pełnomocników). Pismo takie, zdaniem autora podlega bezpośrednim doręczeniom pomiędzy profesjonalnymi pełnomocnikami. 

W celu uniknięcia negatywnych skutków procesowych przez stronę podnoszącą zarzut potrącenia warto rozważyć złożenie pisma w sposób, który uwzględniać będzie obydwie instytucje, tj. złożenie go zarówno z odpisem dla strony przeciwnej, jak i dokonanie jego bezpośredniego doręczenia. Problem ten powinien jednak zostać rozstrzygnięty przez orzecznictwo lub przez ustawodawcę. 

Nie można zapomnieć o tym, że postawienie w piśmie procesowym samego zarzutu potrącenia, bez złożenia oświadczenia o potrąceniu, nie może wywołać skutków ani materialnym ani procesowych. Oznacza to, że przed lub wraz z podniesieniem zarzutu przedawnienia, strona podnosząca ten zarzut powinna złożyć stronie przeciwnej oświadczenie o potrąceniu. 

Powyższe zasadniczo nie budzi wątpliwości. Zwrócić jednak należy na problem powołania się w postępowaniu cywilnym na potrącenie, które zostało dokonane jeszcze przed doręczeniem odpisu pozwu pozwanemu, tj. przed zawisłością sporu. 

W ocenie autora, jeżeli oświadczenie o potrąceniu (pozaprocesowe) zostało złożone powodowi przez pozwanego przed doręczeniem pozwanemu odpisu pozwu, pozwany może udowadniać skuteczność złożonego oświadczenia o potrąceniu wszelkimi środkami dowodowymi przewidzianymi w KPC, a jeżeli nastąpiło to już po tym fakcie, ograniczenie przewidziane w art. 2031 § 1 KPC będzie miało zastosowanie nie tylko do zarzutu potrącenia, ale również do zarzutu wygaśnięcia zobowiązania w wyniku złożenia pozaprocesowego oświadczenia o potrąceniu

Inaczej rzecz ujmując, potrącenie dokonane przed zawisłością sporu powinno prowadzić do podniesienia zarzutu wygaśnięcia wierzytelności dochodzonej przez powoda z uwagi na wcześniej dokonane potrącenie. W takiej sytuacji sąd rozpoznający sprawę, nie powinien stosować ograniczeń wynikających z przepisów o zarzucie potrącenia. Orzecznictwo w tym zakresie nadal pozostaje niejednolite.

Zarzut potrącenia. Podsumowanie

Ustawodawca, decydując się na uregulowanie w procedurze zarzutu potrącenia, zwracał uwagę na fakt, iż zarzut ten w większości przypadków stanowił wyłącznie element strategii procesowej, zmierzającej do przedłużania postępowań. 

Samą ideę wprowadzenia regulacji ograniczającej nadużywanie powoływania zarzutu potrącenia należy ocenić pozytywnie. Wprowadzone przepisy, z uwagi na ich konstrukcje i ograniczenia powodują często nawet wśród doświadczonych praktyków problemy interpretacyjne, które z kolei prowadzą do błędnego stosowania tych przepisów. 

Mateusz Nowakowski, radca prawny z Kancelarii Chmura i Partnerzy Radcowie Prawni sp. p.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Podstawa prawna: ustawa z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. 2023 poz. 614 - weszła w życie 1 lipca 2023 r.

***

Kontakt do autora znajdziesz tu: chmuralegal.pl
Kancelaria Chmura i Partnerzy zapewnia wszechstronną obsługę prawną dla przedsiębiorców, w tym w szczególności z branży budowlanej, nieruchomości. Działalność kancelarii koncentruje się na zapewnieniu klientom kompleksowego wsparcia w zakresie rozwiązywania ich problemów prawnych oraz pomocy w rozwijaniu działalności gospodarczej.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/15
    Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
    od 1 stycznia i od 1 lipca
    od 1 stycznia i od 1 czerwca
    od 1 lutego i od 1 lipca
    Następne
    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Kolejne podwyżki 30% dla nauczycieli dopiero za dwa lata? Dyplomowany nie będzie miał w 2025 r. 7500 zł brutto zasadniczej?

    „Barbara Nowacka nie zamierza składać nauczycielom wielkich deklaracji finansowych, ponieważ – jak podkreśliła – finansowo jest znacznie gorzej niż się wydaje.” Taką PAP podał informację. 

    14 marca 2024 r. o godz. 16 upływa termin na zgłaszanie kandydatów na wójtów, burmistrzów i prezydentów miast

    Już 14 marca 2024 r. o godz. 16 upływa termin na zgłaszanie kandydatów na wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Kandydat musi mieszkać na terenie województwa, powiatu, gminy, miasta czy dzielnicy, w których chce zdobyć mandat.

    MIĘDZYNARODOWY PRZEGLĄD PRASY INFOR.PL: Trump z Bidenem walczą o głosy pracowników

    Zapraszamy na Międzynarodowy Przegląd Prasy

    Nowe rozporządzenie. Sygnały alarmowe i komunikaty ostrzegawcze w razie zagrożenia skażeniami lub wystąpienia skażeń

    W przypadku wykrycia zagrożenia skażeniami lub stwierdzenia wystąpienia skażeń wprowadza się lub ogłasza sygnały alarmowe lub komunikaty ostrzegawcze. Obowiązują one na terytorium Polski i dotyczą wszystkich osób przebywających na jej obszarze. Rozporządzenie w tej sprawie obowiązuje od 2 marca 2024 r.

    REKLAMA

    Ogólnounijny portfel cyfrowy. Parlament Europejski akceptuje rozporządzenie

    Parlament Europejski w dniu 29 lutego 2024 r wyraził zgodę na nowe rozporządzenie wprowadzające ogólnounijny portfel cyfrowy (European Digital Identity Wallet). Zgodnie z przyjętym rozporządzeniem, które zostało już uzgodnione z państwami członkowskimi, nowy portfel tożsamości cyfrowej pozwoli obywatelom na identyfikację i uwierzytelnianie się w sieci bez konieczności uciekania się do usługodawców komercyjnych.

    Odpowiedzialność za treści zamieszczane w internecie. Wdrożenie Aktu o usługach cyfrowych w Polsce (tzw. „Konstytucji internetu”)

    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2065 z 19 października 2022 r. w sprawie jednolitego rynku usług cyfrowych oraz zmiany dyrektywy 2000/31/WE (Akt o usługach cyfrowych; DSA – Digital Service Act) jest pierwszą na świecie regulacją cyfrową, która nakłada na branżę cyfrową w Unii Europejskiej odpowiedzialność za treści zamieszczane na platformach internetowych. Regulacja ta wzmacnia pozycję użytkowników wobec dostawców usług.

    Co się zmienia w rocznych e-receptach od 1 marca 2024 r.?

    Lekarz zamieści na e-recepcie bardziej szczegółowy opis dawkowania. Czy zmieniają się też zasady realizacji rocznych recept?

    1261,64 zł – od 1 marca 2024 r. nawet tyle zasiłku może być nietykalne dla komornika. Sprawdź jak wzrosły kwoty wolne od potrąceń.

    Osoby otrzymujące zasiłki chorobowe, macierzyńskie oraz opiekuńcze, a także świadczenia rehabilitacyjne, mają od 1 marca 2024 r. zapewnione wyższe wpływy. Wzrosły kwoty wolne od potrąceń podczas egzekucji sądowej lub administracyjnej.

    REKLAMA

    Renta z tytułu niezdolności do pracy 2024. Podwyżka waloryzacyjna od 1 marca. O ile? Kto i jak może uzyskać rentę?

    Od 1 marca 2024 r. wzrosły - na skutek podwyżki waloryzacyjnej - nie tylko emerytury, ale i renty z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy. Są wyższe o 12,12 proc. Najniższa renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy teraz wynosi 1780,96 zł brutto, a renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy 1335,72 zł brutto.

    Zmiany w szkołach. Od przyszłego roku podstawa programowa będzie ograniczona. Mniej nauki ma poprawić kondycję psychiczną uczniów

    MEN ma w planach odchudzenie podstawy programowej i ograniczenie prac domowych w takim zakresie, żeby zdobycie wiedzy nie było okupione cierpieniem psychicznym uczniów. Wśród przyczyn kryzysu zdrowia psychicznego osób uczniowskich jest przeładowanie podstawy programowej i liczba godzin spędzanych w szkole.

    REKLAMA