REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Prawa kobiet w pracy w okresie ciąży i macierzyństwa

Kupilas&Krupa Radcowie Prawni i Adwokaci
Prawa kobiet w pracy w okresie ciąży i macierzyństwa
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Kobiety w ciąży oraz pracujące mamy należą do szczególnej grupy pracowników. Podlegają ochronie w pracy zawodowej, mają także dodatkowe prawa i przywileje wynikające z Kodeksu pracy. Regulacje te ułatwiają łączenie aktywności na polu zawodowym z życiową rolą mamy. W przeddzień Dnia Kobiet, radczyni prawna Marta Wadas z Kancelarii Kupilas i Krupa w Bielsku-Białej, przygotowała zestawienie praw kobiet w pracy. 

rozwiń >

Zwolnienie z pracy 

Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy kobieta w ciąży jest chroniona przed zwolnieniem przez cały okres ciąży aż do zakończenia urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego czy wychowawczego. Ochrony nie stosuje się jednak do pracownicy w okresie próbnym, nieprzekraczającym jednego miesiąca. Umowa o pracę zawarta na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu. Nie ma to jednak zastosowania do umowy o pracę na czas określony zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Jednak, w zdecydowanej większości przypadków, pracodawca nie może więc wypowiedzieć ani rozwiązać z nią umowy o pracę.  Nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy. Mowa tu np. o ciężkim naruszeniu podstawowych obowiązków pracowniczych, jak kradzież mienia pracodawcy czy skopiowanie ze służbowego komputera poufnych danych. Co istotne, z zasady tej nie wynika także zakaz rozwiązywania umowy o pracę za porozumieniem stron albo zmiany warunków pracy i płacy w drodze takiego porozumienia. 

REKLAMA

- Żaden przepis nie zabrania również, aby ciężarna sama wypowiedziała umowę o pracę. Gdyby jednak złożyła stosowne oświadczenie, nie wiedząc, że jest w ciąży, to może uchylić się od jego skutków – podkreśla radczyni  prawna Marta Wadas z Kancelarii Kupilas i Krupa w Bielsku-Białej.

Należy mieć jednak na uwadze, że zakaz wypowiadania umowy o pracę, o którym mowa powyżej nie oznacza automatycznie, że takie wypowiedzenie jest bezskuteczne. Jest to wypowiedzenie niezgodne z prawem, a pracownica może wystąpić do sądu m.in. z pozwem o uznanie go za bezskuteczne.

Wyjście z pracy a badania kobiet w ciąży 

Zgodnie z art. 185 § 2 kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany udzielać pracownicy ciężarnej zwolnień od pracy na zalecone przez lekarza badania lekarskie, przeprowadzane w związku z ciążą, jeżeli badania te nie mogą być przeprowadzone poza godzinami pracy. Za czas nieobecności w pracy z tego powodu pracownica zachowuje prawo do wynagrodzenia. Niezbędne jest, aby ciąża została wykazana pracodawcy odpowiednim zaświadczeniem wydanym przez lekarza. Badania natomiast muszą mieć związek z ciążą, zatem nie może być to chociażby kontrolna wizyta u dentysty. Muszą być także zlecone przez lekarza, a więc nie dodatkowe, o wykonaniu których decyzję podejmuje sama ciężarna.  Ponadto powinny to być badania,  których nie można wykonać poza godzinami pracy – przykładowo są to badania krwi, które muszą zostać wykonane rano, na czczo. 

Jakich prac nie mogą wykonywać kobiety w ciąży i karmiące piersią?

Pracownice w czasie ciąży oraz w czasie karmienia piersią, zgodnie z art. 176 § 1 kodeksu pracy,  nie mogą wykonywać prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia. Prace te bowiem  mogą mieć niekorzystny wpływ na ich zdrowie, przebieg ciąży lub karmienie dziecka piersią. W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią jako taką pracę wskazano: 

Dalszy ciąg materiału pod wideo
  • dla kobiet w ciąży, np.:

- ręczne podnoszenie i przenoszenie przedmiotów o masie przekraczającej 3 kg, 

- prace na stanowiskach z monitorami ekranowymi – w łącznym czasie przekraczającym 8 godzin na dobę, przy czym czas spędzony przy obsłudze monitora ekranowego nie może jednorazowo przekraczać 50 minut, po którym to czasie powinna nastąpić co najmniej 10-minutowa przerwa, wliczana do czasu pracy

  • dla kobiet karmiących piersią, np.: ręczne podnoszenie i przenoszenie przedmiotów o masie przekraczającej: 6 kg – przy pracy stałej, 10 kg przy pracy dorywczej
  • dla kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią: prace stwarzające ryzyko zakażenia: wirusem zapalenia wątroby typu B, wirusem ospy wietrznej i półpaśca, wirusem różyczki, wirusem HIV, wirusem cytomegalii, pałeczką listeriozy, toksoplazmą.

Pracodawca zatrudniający pracownicę w porze nocnej jest obowiązany na okres jej ciąży zmienić rozkład czasu pracy w sposób umożliwiający wykonywanie pracy poza porą nocną.  Jeżeli jest to niemożliwe lub niecelowe, przenieść pracownicę do innej pracy, której wykonywanie nie wymaga pracy w porze nocnej. W razie braku takich możliwości pracodawca jest zobowiązany zwolnić pracownicę na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy. Jak wskazuje, radczyni prawna Marta Wadas, zmiana warunków pracy w takich okolicznościach nie wymaga wręczenia pracownicy wypowiedzenia o zmianie warunków pracy i płacy, a odbywa się na podstawie polecenia pracodawcy.

Przerwa w pracy dla mam karmiących piersią

Pracownica karmiąca dziecko piersią ma prawo do dwóch półgodzinnych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy. Z kolei pracownica karmiąca więcej niż jedno dziecko ma prawo do dwóch przerw w pracy, po 45 minut każda. Pracownica może złożyć wniosek o udzielenie jej przerw łącznie, a pracodawca powinien ten wniosek uwzględnić. Może to oznaczać, np. późniejsze rozpoczęcie pracy lub jej kończenie o godzinę wcześniej. Z istoty tego uprawnienia wynika również, że przerwy na karmienie nie mogą być łączone w dłuższym okresie, co skutkowałoby możliwością wzięcia dnia wolnego. Pamiętać jednak należy, że pracownicy zatrudnionej przez czas krótszy niż 4 godziny dziennie przerwy na karmienie nie przysługują, a jeżeli czas pracy pracownicy nie przekracza 6 godzin dziennie, przysługuje jej jedna przerwa na karmienie. Nie jest wskazany wiek dziecka, do którego możliwe jest korzystanie z przerwy na karmienie. Nie istnieją też szczególne wymagania co do tego, jak pracownica ma udowodnić fakt karmienia dziecka. Powinno się to odbywać na podstawie jej oświadczenia, że karmi piersią, jednakże w razie wątpliwości pracodawcy, na jego żądanie należy ten fakt udokumentować odpowiednim zaświadczeniem lekarskim. 

Polska w czołówce pod względem długości urlopu macierzyńskiego 

Polska jest krajem, gdzie kobietom, w porównaniu z innymi krajami europejskimi, przysługuje długi urlop macierzyński. W przypadku urodzenia jednego dziecka jest to 20 tygodni, aż do 37 tygodni w przypadku urodzenia piątki i więcej dzieci przy jednym porodzie. Po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego istnieje natomiast możliwość skorzystania z urlopu rodzicielskiego od 32 do 34 tygodni (w zależności od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie).

- Warto także pamiętać, że prawo do urlopu macierzyńskiego przysługuje nie tylko w przypadku urodzenia dziecka, ale również m.in. w sytuacji adopcji dziecka. Oprócz urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego pracownikowi adoptującemu dziecko lub dzieci przysługuje prawo do urlopu rodzicielskiego na takich samych zasadach jak przysługujący rodzicom biologicznym – podkreśla prawniczka Marta Wadas. 

Zwolnienie od pracy z tytułu opieki nad dzieckiem

Zgodnie z art. 188 Kodeksu pracy pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Zwolnienie od pracy, o którym mowa wyżej, udzielane w wymiarze godzinowym, dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika. Pracownik może skorzystać z dni wolnych po uprzednim złożeniu wniosku  do pracodawcy. O sposobie wykorzystania w danym roku kalendarzowym takiego zwolnienia decyduje pracownik. Informacja ta znajduje się w pierwszym wniosku o udzielenie zwolnienia, które składa się w danym roku kalendarzowym. Prawo to przysługuje w tym samym wymiarze także w roku, gdy najmłodsze dziecko kończy 14 lat, niezależnie od miesiąca, w którym to następuje. 

 
Źródło: Źródło zewnętrzne

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

REKLAMA

Prawo
Mieszkania trzypokojowe bez wkładu własnego, rata już od 1800 zł. PiS zapowiada nowy program. Kto skorzysta?

Nowy program mieszkaniowy przedstawiony podczas konwencji w Otwocku zakłada budowę lokali na własność, preferencyjne finansowanie i uproszczenie procedur. Politycy PiS przekonują, że mieszkania mogłyby powstawać szybciej i kosztować mniej. Na razie są to jednak polityczne propozycje, a nie rozwiązania dostępne dla kupujących.

Dwa bony senioralne do 2500 zł. Ustawowy. I ten z MOPS w Ustce. Są też leki dla seniorów

Bon senioralny w Ustce daje seniorom pomoc w robieniu zakupów, przygotowywaniu posiłków, utrzymaniu higieny osobistej, myciu i ubieraniu się oraz wsparcia przy wykonywaniu innych podstawowych czynności życia codziennego. Kryterium dochodowe wynosi 3410 zł. W programie przewidziano wyłączenia dotyczące m.in. osób pobierających świadczenie wspierające.

Odszkodowania za szkody wyrządzone przez ptaki od 1 stycznia 2028 r.

Zakończyły się prace parlamentarne nad nowymi przepisami, które umożliwią wypłacanie rolnikom odszkodowań za szkody spowodowane przez ptaki. Dzięki wprowadzonym rozwiązaniom, straty rolników oraz producentów rybackich będą rekompensowane skutecznie i w przejrzysty sposób. Ustawa została skierowana do podpisu Prezydenta RP. Przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2028 r.

Wielkie zmiany dla osób z niepełnosprawnościami. Osoby dorosłe z co najmniej 85 punktami będą mogły składać wnioski od maja 2028 r., a korzystać od września 2028 r.

Historyczny krok dla niezależnego życia osób z niepełnosprawnościami. Asystencja staje się prawem. Osoby dorosłe z co najmniej 85 punktami będą mogły składać wnioski od maja 2028 r., a korzystać z asystencji od września 2028 r.

REKLAMA

Rewolucyjne zmiany w szkołach średnich od 1 września 2027 r.: brak klas profilowanych w I klasie, nowa matura i wiele innych

Pierwsza klasa jako czas wyrównywania wiedzy, rozszerzenia od drugiego roku i inny rozkład lekcji – takie rozwiązania przewidują przedstawione założenia reformy „Kompas Jutra”. Zmiany mają objąć szkoły ponadpodstawowe od 1 września 2027 roku. Nowy model kształcenia wpłynie również na przygotowania do matury.

Którą formę testamentu warto wybrać i jak go sporządzić?

Polacy najczęściej decydują się na testament pisany odręcznie albo ten sporządzany u notariusza. Pierwsza jest darmowa, ale wymaga znajomości kilku formalności. Bez nich dokument nie będzie ważny. Druga daje pewność co do zgodności z prawem w zamian za opłatę i wizytę w kancelarii. Sporządziliśmy zestawienie poszczególnych form przekazania majątku wraz z ich zaletami i wadami.

Zmiany w Poczcie Polskiej: nowe cyfrowe serce logistyki gotówki. Poczta Polska wdraża zintegrowaną platformę IT

Poczta Polska realizuje kolejny strategiczny etap największej w historii modernizacji obszaru logistyki gotówki. Spółka uruchomiła projekt wdrożenia zintegrowanej platformy IT, która połączy najważniejsze procesy związane z obsługą, transportem i przetwarzaniem gotówki w jeden cyfrowy ekosystem. Rozwiązanie ma zwiększyć efektywność operacyjną, poprawić przepływ informacji oraz stworzyć fundament do dalszego rozwoju usług dla klientów.

Jak działa zasada dwóch ścian? Które miejsce w mieszkaniu daje największe szanse na przetrwanie fali uderzeniowej?

Gdy zawyją syreny alarmowe, liczy się każda sekunda, a wyjście z domu na otwartą przestrzeń bywa śmiertelnym błędem. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji opublikowało specjalną instrukcję na wypadek zagrożenia atakiem z powietrza. Podstawą przetrwania w mieszkaniu jest w niej tzw. zasada dwóch ścian.

REKLAMA

10 banków oferuje już kredyty hipoteczne z POLSTR (następcą WIBOR-u). Ile wynoszą raty? Wzrośnie marża kredytów?

Coraz bliżej do 1 stycznia 2027 r., kiedy to wskaźnik referencyjny POLSTR zastąpi dotychczasowy wskaźnik (WIBOR) we wszystkich nowo udzielanych pożyczkach i kredytach o zmiennym oprocentowaniu. Banki nie czekają na ostatnią chwilę i już dziesięć największych z nich wprowadziło do swojej oferty kredyty hipoteczne w oparciu o nowy indeks. Jak kształtuje się koszt kredytu w nowej ofercie?

Polska podzielona na dwa bieguny. W tych gminach seniorzy stanowią już połowę mieszkańców, a milion emerytów nie schodzi z rynku pracy

W niektórych polskich gminach osoby po 60. roku życia stanowią dziś zaledwie 13 proc. mieszkańców, podczas gdy w innych ich udział przekracza już 44 proc. Najnowsze zestawienie danych z Monitora Rozwoju Lokalnego oraz rejestrów ZUS pokazuje nie tylko, jak gwałtownie w ciągu ostatniego ćwierćwiecza zmieniła się demograficzna mapa kraju, ale też ujawnia wyraźny trend: blisko milion Polaków w wieku emerytalnym pozostaje aktywnych zawodowo, stając się kluczowym filarem lokalnych rynków pracy.

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA