Kategorie

Dokumentacja medyczna na żądanie rodziny zmarłego pacjenta – zmiany w przepisach

Dotychczas po śmierci pacjenta dokumentacja medyczna była przekazywana jedynie osobom uprzednio upoważnionym przez zmarłego/Fot. Fotolia
Dotychczas po śmierci pacjenta dokumentacja medyczna była przekazywana jedynie osobom uprzednio upoważnionym przez zmarłego/Fot. Fotolia
fot. Fotolia
Od 9 lutego 2019 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące udostępniania dokumentacji medycznej po śmierci pacjenta. Co przedmiotowe zmiany oznaczają dla członków rodziny zmarłego?

Śmierć bliskiej osoby, a zwłaszcza śmierć nagła jest ogromnym przeżyciem. Jeszcze trudniej jest, jeśli rodzina nie może ustalić co stało się ze zmarłym, jakie miał obrażenia, na co cierpiał, czy też jak był leczony. Nie jest to problem całkiem abstrakcyjny, zdarzają się sytuacje, że lekarz nie chce udzielić informacji bliskim pacjenta, a placówka medyczna odmawia wydania dokumentacji medycznej.

Polecamy: Psychologiczny GPS. Jak zadbać o siebie, stawiać zdrowe granice i tworzyć budujące relacje (PDF)

Odmowa udostępnienia danych

Do tej pory taka praktyka mogła się zdarzać z uwagi na brzmienie przepisów ustaw o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Rodziny próbowały różnych sposobów, aby uzyskać wgląd do dokumentacji medycznej. Przykładem może być złożenie zainicjowanie postępowania przed Komisją ds. orzekania o zdarzeniach medycznych (placówka zobowiązana jest w takiej sytuacji wydać dokumentację medyczną na potrzeby postępowania w sprawie stwierdzenia istnienia zdarzenia medycznego), czy też wniesienie skargi na lekarza do rzecznika odpowiedzialności zawodowej (prawo dostępu do informacji medycznej oraz dokumentacji medycznej w tym postępowaniu może być realizowane po śmierci pacjenta przez małżonka, wstępnego, zstępnego, rodzeństwo, powinowatego w tej samej linii lub stopniu, osobę pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonka, a także osobę pozostająca we wspólnym pożyciu).

Jak było?

Zgodnie z dotychczasowym brzmieniem przepisów ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, po śmierci pacjenta, informacje lub/i dokumentacja medyczna były przekazywane jedynie osobom, które uprzednio zostały przez zmarłego upoważnione do uzyskania dostępu do danych medycznych dotyczących tego pacjenta lub przedstawicielowi ustawowemu. Problem pojawiał się w sytuacjach nagłych śmierci (np. po wypadkach), kiedy pacjent nie zdążył nikogo upoważnić do zasięgania informacji. Rodzina często była odsyłana przez lekarzy/placówki z kwitkiem – bez jakiejkolwiek wiedzy na temat swojego bliskiego. Z drugiej strony trudno było by się dziwić zachowaniom lekarzy, skoro tego wymagały od nich obowiązujące przepisy prawa. Lekarze obawiali się, że mogą naruszyć przepisy, nawet nieświadomie. A to wszystko przez nieprecyzyjne zapisy w ustawie.

Jak ma być?

Od 9 lutego 2019 r. zmieniają się przepisy dotyczące udostępniania dokumentacji medycznej po śmierci pacjenta.

Zgodnie z nowymi przepisami (m.in. znowelizowane art. 26 ustawy o prawach pacjenta oraz art. 40 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty), placówka medyczna poza dotychczas uprawnionymi osobami (osoba upoważniona przez pacjenta za życia oraz przedstawiciel ustawowy) dokumentację medyczną ma udostępniać osobie bliskiej, chyba że udostępnieniu sprzeciwi się inna osoba bliska lub sprzeciwił się temu za życia pacjent.

Czy to rozwiązuje problem?

Wydaje się, że może to ułatwić życie placówkom i lekarzom, bo nie będą musieli już decydować czy konkretnej osobie można udostępnić taką dokumentację – w razie wątpliwości decyzje będzie podejmował sąd.

Nie wydaje mi się jednak, żeby rozwiązanie było zawsze właściwe dla samej rodziny pacjenta. Oczywiście w sytuacji, w której nie ma sporu pomiędzy członkami rodziny, nie będzie problemu, a regulację uznać należy za korzystną dla bliskich – uzyskają informacje i dostęp do danych medycznych dotyczących zmarłego pacjenta.

Sytuacja może się jednak skomplikować, jeśli zostanie złożony sprzeciw, co do możliwości udostępnienia danych medycznych.

Sprzeciw wobec udostępniania danych i dokumentacji

  • sprzeciw innej osoby bliskiej

Problemy mogą się pojawić, jeśli rodzina jest skonfliktowana lub ma odmienny pogląd na dostęp do danych medycznych przez poszczególnych członków rodziny. W takiej sytuacji jedna osoba może zablokować pozostałym bliskim dostęp do dokumentacji medycznej. Zgodnie bowiem z brzmieniem przepisów, dokumentacja może być wydana osobie bliskiej, chyba że inna osoba bliska się temu sprzeciwi.

Jeśli rodzina będzie w sporze to decyzję, czy wyrazić zgodę na udostępnienie dokumentacji, będzie podejmował sąd. Wniosek może złożyć zarówno jedna z osób bliskich, jak i lekarz. Lekarz będzie mógł także wystąpić do sądu z wnioskiem, jeśli będzie miał wątpliwości czy uznać daną osobę (wnoszącą o udostępnienie danych lub wyrażającą sprzeciw wobec udostępnienia) za osobę bliską w rozumieniu przepisów.

  • sprzeciw wyrażony za życia przez pacjenta

Na drodze do uzyskania dostępu do danych może stanąć także zachowanie zmarłego pacjenta. Może on za swojego życia wyrazić sprzeciw wobec udostępniania komukolwiek dotyczących go danych medycznych. Sprzeciw (zgodnie ze znowelizowanym art. 40 ust. 3a ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz znowelizowanym art. 14 ust. 4 ustawy o prawach pacjenta) powinien być dołączony do dokumentacji medycznej. Jednak nie do końca wiadome jest w jakiej formie pacjent może wyrazić taki sprzeciw, ani też tym bardziej w jaki sposób inna placówka ma uzyskać wiedzę o takim sprzeciwie. Kolejna wątpliwość to ustalenie, czy wystarczy złożenie przez pacjenta jednego sprzeciwu w jednej placówce, by uniemożliwić udostępnianie wszelkich danych medycznych we wszystkich placówkach, czy też pacjent powinien w każdej placówce złożyć odrębny sprzeciw. Z punktu widzenia logiki przyjąć należałoby, że jeden sprzeciw wystarczy, ale w takiej sytuacji wracamy do problemu lekarzy w zakresie możliwości i sposobów w jakich mają oni uzyskać wiedzę o takim sprzeciwie. Czy w ogóle i ewentualnie jakie rozwiązania zostaną wprowadzone pokaże dopiero czas (może zostanie utworzony jakiś specjalny rejestr).

W wyjątkowych sytuacjach, pomimo złożonego przez pacjenta sprzeciwu, osoba bliska będzie mogła wystąpić do sądu o udostępnienie tych danych. Jednak udostępnienie będzie możliwe, jeśli będzie to niezbędne:

  1. w celu dochodzenia odszkodowania lub zadośćuczynienia, z tytułu śmierci pacjenta
  2. dla ochrony życia lub zdrowia osoby bliskiej.

Jednocześnie sąd będzie mógł określić zakres ujawnienia tajemnicy obejmującej dane medyczne.

Jakie okoliczności będą badane przez sąd, który ma podjąć decyzje w sprawie udostępnienia danych medycznych oraz zakresu ich udostępnienia?

Sąd będzie badał:

  1. interes uczestników postępowania
  2. rzeczywistą więź osoby bliskiej ze zmarłym pacjentem
  3. wolę zmarłego pacjenta
  4. okoliczności wyrażenia sprzeciwu.

Na możliwość dokonania oceny wprowadzonych zmian trzeba będzie jeszcze poczekać. Praktyka pokaże ewentualne braki w nowych uregulowaniach.

Polecamy serwis: Prawa pacjenta

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
VAT w e-commerce od 1 lipca 2021 r.
VAT w e-commerce od 1 lipca 2021 r.
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    18 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Punkty spisowe w placówkach ZUS

    Punkty spisowe w placówkach ZUS powstaną w całej Polsce. Jaką pomoc będzie można w nich uzyskać?

    Opieka nad seniorem w miejscu zamieszkania

    Opieka nad seniorami ma być świadczona w miejscu zamieszkania. Rząd planuje zmiany w funkcjonowaniu domów pomocy społecznej.

    Przepisy antylichwiarskie na stałe?

    Przepisy antylichwiarskie zostały uwzględnione w tzw. ustawach covidowych. Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad nową stałą regulacją.

    ZUS przejmie obsługę 500 plus [WYWIAD]

    ZUS ma przejąć obsługę programu "500 plus"? Czy jest na to gotowy? O szczegółach mówił PAP wiceprezes ZUS Włodzimierz Owczarczyk.

    PE o wolności mediów i praworządności w Polsce

    Parlament Europejski przyjął w rezolucję zatytułowaną "Wolność mediów i dalsze pogarszanie się praworządności w Polsce".

    Nowelizacja KPA a odszkodowania

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie. Czy właściciele nieruchomości będą dochodzić odszkodowań przed ETPC?

    Czas pracy - od kiedy?

    Czas pracy budzi szereg wątpliwości. Od kiedy się liczy? Co z tzw. czynnościami przygotowawczymi?

    Brak alimentów a dodatkowe zajęcia pozalekcyjne [BADANIE]

    W wielu przypadkach rodziców opiekujących się dziećmi, które nie otrzymują alimentów, nie stać na sfinansowanie jakichkolwiek zajęć pozalekcyjnych.

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych i inne zmiany

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych powiązane z płacą minimalną zakłada projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

    Cmentarze i chowanie zmarłych – planowane zmiany

    Nowa ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych ma w sposób kompleksowy regulować problematykę tzw. prawa pośmiertnego. Oto założenia projektu.

    Świadczenie usług cyfrowych - duże zmiany od 2022 roku

    Usługi cyfrowe. 1 stycznia 2022 r. mija termin implementacji przez państwa członkowskie UE dyrektywy 2019/770 z 20 maja 2019 r. w sprawie niektórych aspektów umów o dostarczanie treści i usług cyfrowych. Co się zmieni po wejściu w życie tych przepisów? Jakie nowe zasady wprowadza ta dyrektywa? Co powinni wiedzieć konsumenci?

    "Małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie - rezolucja PE

    Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której postuluje, by "małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie były uznawane w całej Unii .

    Straż Graniczna przypomina grzybiarzom o stanie wyjątkowym

    Straż Graniczna zaleca, by grzybiarze, zanim wybiorą się do lasów, sprawdzili jak przebiega strefa stanu wyjątkowego.

    Wnioski o "Dobry start" złożone przez większość uprawnionych

    Wnioski o "Dobry start" złożyła już wnioski o "Dobry start". Z danych ZUS wynika, iż rodzice najczęściej wybierali bankowość elektroniczną.

    Święta Wielkanocne w 2022 r.

    Święta Wielkanocne w 2022 r. to data oczekiwana przez wielu pracowników. Kiedy jest Wielkanoc? Czy jest to dzień wolny od pracy?

    Spis powszechny do 30 września 2021 r.

    Spis powszechny potrwa do 30 września. Jak można wziąć udział w Narodowym Spisie Powszechnym Ludności i Mieszkań w 2021 r.?

    Zakup akcji lub obligacji - UOKiK radzi

    Na co zwracać uwagę przy najbardziej popularnych instrumentach finansowych, czyli akcjach i obligacjach?

    Wydziedziczenie – na czym polega?

    Wydziedziczenie jest możliwe tylko po spełnieniu określonych warunków. Na czym w rzeczywistości polega?

    Alienacja rodzicielska - co robić?

    Alienacja rodzicielska, czyli utrudnianie kontaktów z dzieckiem przez rodzica to ważny problem. Co można zrobić w takiej sytuacji?

    Osoby niepełnosprawne - powstanie nowa ustawa?

    Ustawa o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami ma umożliwić pełne wdrożenie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.

    Stwierdzenie nieważności decyzji (KPA)

    Stwierdzenie nieważności decyzji to instytucja z Kodeksie postępowania administracyjnego, która stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych.

    O ile wzrosną emerytury w 2022 r.?

    O ile wzrosną najniższe emerytury w 2022 r.? Co z rentą z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i rentą rodzinną?

    Zasiłek okresowy w 2022 r.

    Zasiłek okresowy w 2022 r. czeka podwyżka kryteriów dochodowych. Czy wpływa to na wysokość świadczeń?

    Wakacyjny urlop - gdzie i za ile? [BADANIE]

    Ponad 80% Polaków spędziło tegoroczny wakacyjny urlop w kraju. Ile środków przeznaczyliśmy na wyjazdy?

    MS zapowiada zmiany dotyczące samorządu kuratorskiego

    Przepisy mają zostać wyostrzone, aby kuratorzy mieli bardziej szczegółowe określone narzędzia działania.