REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.
Oszustwo kredytowe./ Fot. Fotolia
Oszustwo kredytowe./ Fot. Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Typowe wyłudzenie kredytu (inaczej i bardziej poprawnie – oszustwo kredytowe), polegające najczęściej na podrobieniu dokumentów i posłużeniu się nimi przy staraniu się o kredyt może zostać zakwalifikowane zarówno jako przestępstwo oszustwa kredytowego (w znaczeniu ścisłym) albo też jako doprowadzenie do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem (oszustwo zwykłe).

Na czym polega wyłudzenie kredytu?

Zgodnie z treścią art. 297§1 Kodeksu karnego (dalej k.k.) ten, kto to, w celu uzyskania dla siebie lub kogo innego, od banku lub jednostki organizacyjnej prowadzącej podobną działalność gospodarczą na podstawie ustawy albo od organu lub instytucji dysponujących środkami publicznymi - kredytu, pożyczki pieniężnej, poręczenia, gwarancji, akredytywy, dotacji, subwencji, potwierdzenia przez bank zobowiązania wynikającego z poręczenia lub z gwarancji lub podobnego świadczenia pieniężnego na określony cel gospodarczy, elektronicznego instrumentu płatniczego lub zamówienia publicznego, przedkłada podrobiony, przerobiony, poświadczający nieprawdę albo nierzetelny dokument albo nierzetelne, pisemne oświadczenie dotyczące okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego, instrumentu płatniczego lub zamówienia, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

REKLAMA

REKLAMA

Natomiast przestępstwo doprowadzenia innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem poprzez wprowadzenie w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania zostało określone w art. 286§1 Kodeksu karnego. Zgodnie z wolą ustawodawcy przewidziana za nie kara to pozbawienie wolności od 6 miesięcy do 8 lat.

Sprawca wyłudzenia kredytu zwykle realizuje znamiona obu wspomnianych przepisów. Zgodnie z regulacjami kodeksowymi skutkuje to skazaniem tylko za jedno przestępstwo jednak w kwalifikacji prawnej czynu sąd przytacza wszystkie naruszone przepisy. Karę zaś wymierza się na podstawie przepisu przewidującego najsurowszą sankcję.

Zobacz również serwis: Kredyty

REKLAMA

Przedawnienie wykonania kary

Zwrócić należy też uwagę, że jeśli doszłoby do skazania za czyn zakwalifikowany z art. 286§1 k.k., to ewentualne przedawnienie wykonania kary nastąpi, zgodnie z art. 103 Kodeksu karnego, dopiero wtedy, gdy od uprawomocnienia się wyroku skazującego upłynie 30 lat. W przypadku skazania wyłącznie za czyn z art. 297§1 kk. Przedawnienie wykonania kary wynosi „jedynie” 15 lat. Przedawnienie natomiast „karalności” tzn. ścigania za dane przestępstwo w przypadku czynów z art. 297§1 kk. i z art. 286§1 k.k. wynosi lat 15.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

W art. 297 k.k. poza spenalizowaniem wspomnianego oszustwa bankowego ustawodawca przewidział także klauzulę niepodlegania sprawcy karze (§3) zgodnie z którą ten, kto przed wszczęciem postępowania karnego dobrowolnie zapobiegł wykorzystaniu wsparcia finansowego lub instrumentu płatniczego, określonych w § 1, zrezygnował z dotacji lub zamówienia publicznego albo zaspokoił roszczenia pokrzywdzonego.

Przedmiotem ochrony art. 297§1 k.k. jest w ogólności rzetelność obrotu gospodarczego a w szczególności instytucje takie jak: kredyt, pożyczka pieniężna, poręczenie, gwarancja, akredytywa, dotacja, subwencja, potwierdzenie przez bank zobowiązania wynikającego z poręczenia lub z gwarancji lub podobnego świadczenia pieniężnego na określony cel gospodarczy, elektroniczny instrument płatniczy oraz zamówienie publiczne.

Zobacz również: Jaka kara grozi osobie pomagającej w dokonaniu przestępstwa?


Strona przedmiotowa omawianego występku polega na przedłożeniu przez sprawcę - działającego w celu uzyskania dla siebie lub dla kogoś innego określonych w przepisie świadczeń - podrobionego, przerobionego, poświadczającego nieprawdę albo nierzetelnego dokumentu, albo nierzetelnego pisemnego oświadczenia dotyczącego okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego finansowania, instrumentu płatniczego lub zamówienia.

Czy z art. 297§1 k.k. przestępstwem formalnym. Oznacza to, że aby go dokonać, nie jest potrzebne wystąpienie jakiegokolwiek skutku. Zachowanie sprawcy może polegać tylko na działaniu tj. wspomnianym „przedkładaniu”. 

Wyłudzenie kredytu w praktyce

W praktyce osobie której przedstawiono zarzut z art. 297§1 k.k. niekoniecznie jednocześnie równocześnie stawia się zarzut z art. 286 k.k. Ten ostatni czyn ma miejsce wówczas gdy kredytobiorca zaciąga kredyt już ze z góry powziętym zamiarem niespłacenia tegoż kredytu. Jedną z przesłanek kluczowych dla decyzji o przedstawieniu lub nieprzedstawieniu zarzutu wyłudzenia z art. 286 k.k. jest ocena sytuacji majątkowej kredytobiorcy. Ten bowiem, kto zaciąga kredyt nie posiadając żadnego źródła dochodów ani majątku albo znajdując się w krytycznej sytuacji finansowej na skutek utraty płynności finansowej, najczęściej wie, że kredytu nie spłaci. Sądy, zgodnie z powszechnie aprobowaną linią orzeczniczą uznają, że „jeżeli w trakcie starań o kredyt sprawca miał możliwość spłacenia go, a w przyszłości nastąpiły zdarzenia obiektywne, które załamały rentowność kredytowanego przedsiębiorstwa, to może to być wskazówka, że brak spłaty kredytu nastąpił bez wcześniejszego złego zamiaru sprawcy”

Zobacz również: Kiedy zapłacisz za zakupy dokonane skradzioną kartą?

Sam fakt posłużenia się podrobionym dokumentem przez sprawcę, zwłaszcza sprawcę posiadającego majątek, nie może oznaczać więc niejako „automatycznie” zamiaru niespłacenia wierzytelności ale jedynie to na przykład, że osobie tej pilnie potrzebny był „szybki” kredyt, bez związanych z jego uzyskaniem czasochłonnych formalności, albo też że posiada wierzytelności u innych podmiotów co może wpływać na ocenę jego wiarygodności jako kredytobiorcy itp. Takie więc zachowanie stanowić więc będzie omawiany występek z art. 297§1 kk.
Zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 115 § 14 dokument to każdy przedmiot lub inny zapisany nośnik informacji, z którym jest związane określone prawo albo który ze względu na zawartą w nim treść stanowi dowód prawa, stosunku prawnego lub okoliczności mającej znaczenie prawne.

Dokument podrobiony to taki, który nie pochodzi od tej osoby, w której imieniu został sporządzony. Dokumentem przerobionym jest dokument autentyczny w którym w sposób nieuprawniony wprowadzono zmiany polegające na usunięcie fragmentu tekstu pierwotnego i zastąpienie go innym, uczynienie w dokumencie autentycznym skreśleń lub uzupełnień, dokonano zmiany jego kształtu lub wielkości.

Zobacz również serwis: Sprawy karne


Dokument poświadczający nieprawdę to taki, który zawiera nieprawdziwe informacje a został wystawiony przez funkcjonariusza publicznego lub inną uprawnioną osobę. Dokument nierzetelny to dokument, którego treść zawiera nieprawdziwe informacje lub mogące wprowadzać w błąd przemilczenia.

Pojęcie „oświadczenia” powinno być rozumiane zgodnie ze znaczeniem znanym z języka potocznego. Jest to więc wypowiedź osoby, która oświadcza coś we własnym imieniu. Oświadczenie nierzetelne to nie tylko oświadczenie wprost kłamliwe, lecz także oświadczenie niepełne lub mogące wprowadzić w błąd.

W przypadku czynu z art. 297§1 kk. karalna jest wyłącznie forma pisemna takiego oświadczenia. Jeżeli jednak na skutek nierzetelnego oświadczenia ustnego dojdzie np. do przyznania kredytu, to możliwa będzie odpowiedzialność sprawcy za oszustwo na podstawie art. 286§1 k.k.

Charakterystyka świadczeń podlegających ochronie prawno – karnej z art. 297§1 k.k.

Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz.665 z późn. zm.) „przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.”

Gwarancja bankowa (art. 81 Prawa bankowego) to jednostronne zobowiązanie banku - gwaranta, że po spełnieniu przez podmiot uprawniony (beneficjenta gwarancji) określonych warunków zapłaty, bank udzielający gwarancji wykona świadczenie pieniężne na rzecz beneficjenta gwarancji – bezpośrednio albo za pośrednictwem innego banku.

Pożyczką zgodnie z art. 720 kodeksu cywilnego jest to umowa, na mocy której jedna ze stron zobowiązuje się przenieść na własność drugiej strony umowy określoną sumę pieniędzy lub innych rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a strona biorąca pożyczkę zobowiązuje się do ich zwrotu.

Dotacje oraz subwencje to bezzwrotne wydatki z budżetu (państwa, samorządu, instytucji międzynarodowej) na określony cel.

Zobacz również: Kredyt i pożyczka to nie to samo


Zamówieniem publicznym – zgodnie z art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2004 r. nr 19 poz.177 z późn. zm.). są umowy odpłatne zawierane miedzy zamawiającym a wykonawcą, których przedmiotem są usługi, dostawy lub roboty budowlane finansowane z środków publicznych.

Warto wspomnieć też, że zdaniem doktryny i orzecznictwa „na zaistnienie przestępstwa oszustwa kredytowego wystarczy, że starający się o kredyt przedstawi choć jeden fałszywy lub stwierdzający nieprawdę dokument, choć jedno nierzetelne oświadczenie. Podmiotem przestępstwa o którym mowa może być również osoba udzielająca poręczenia. Zatajone bądź zniekształcone informacje o sytuacji majątkowo – osobistej oskarżonych miały istotne znaczenie przy podejmowaniu decyzji kredytowej, stanowiąc jedną z istotnych przesłanek przyznania świadczenia, o którym mowa, a biorąc pod uwagę, ze przestępstwo miało charakter formalny –nawet zaistnienie rzeczywistej szkody dla jej zaistnienia nie stanowi warunku odpowiedzialności karnej”. Poza tym „w przypadku przedłożenia nierzetelnych dokumentów w imieniu organu kolegialnego, np. zarządu spółki, odpowiedzialność z art. 297 1k.k. ponosić będzie nie tylko osoba podpisująca dokument, ale również wszyscy członkowie zarządu spółki, którzy podjęli uchwałę np. o przekazaniu bankowi nierzetelnych danych o kondycji finansowej spółki ”. Co ważne: „ za przestępstwo z art. 297 1 k.k. odpowiada nie tylko sam starający się o kredyt dla siebie, który przedkłada bankowi stwierdzający nieprawdę dokument w celu uzyskania tego kredytu, ale także inna osoba, w tym i taka, która z mocy odrębnej umowy zawiera, jak sprzedawca towaru zbywalnego w systemie sprzedaży ratalnej, umowę kredytową z nabywcą tego towaru, jeżeli przedkłada ona następnie bankowi dokument stwierdzający nieprawdę lub podobne oświadczenie pisemne bez którego ów kredyt, według stosunku łączącego sprzedawcę z bankiem, nie zostałby udzielony, choćby sama umowa kredytowa została sporządzona prawidłowo, a dokumenty przedkładane przez nabywcę towaru, niezbędne do jej zawarcia, były rzetelne”.

Zobacz również: Czy bank może sprzedać kredyt bez zgody kredytobiorcy?

Obowiązek zawiadomienia

Kodeks karny w art. 297§2 przewiduje jednocześnie odpowiedzialność osoby, która wbrew obowiązkowi, który na tej osobie ciąży – nie powiadomiła właściwego organu lub instytucji o powstaniu okoliczności mogących mieć wpływ na wstrzymanie lub ograniczenie wysokości kredytu, pożyczki bankowej, gwarancji kredytowej, dotacji subwencji lub zamówienia publicznego. Przez „właściwy organ lub instytucję” rozumie się  podmiot, który przyznał finasowanie. Obowiązek taki obejmuje  pracownika tego podmiotu , wynikając z wiążących go regulacji prawnych, służbowych,  regulaminowych. Obowiązek ten dotyczyć może osoby niezatrudnionej – ale zainteresowanej w uzyskaniu zamówienia publicznego, wynikając z dokumentów przedstawionych mu do wypełnienia.

Ja wyżej wspomniano, w art. 297§3 k.k. ustawodawca zawarł klauzulę niekaralności wobec sprawcy, który po popełnieniu przestępstwa a przed wszczęciem postępowania karnego w tej sprawie dobrowolnie zapobiegł wykorzystaniu wsparcia finansowego lub instrumentu płatniczego (kredytu, gwarancji kredytowej), zrezygnował z zamówienia publicznego lub dotacji, albo zaspokoił roszczenia pokrzywdzonego. Określenie „zapobiegł wykorzystaniu” oznaczać może przykładowo: niepodjęcie wykorzystanego kredytu lub jego zwrot przed wykorzystaniem, niewykorzystanie udzielonej gwarancji kredytowej dotacji lub subwencji, rezygnację z realizacji przyznanego zamówienia publicznego. Dla skorzystania z dobrodziejstwa tego przepisu nie jest natomiast konieczne powiadomienie o fakcie popełnienia przestępstwa organów ścigania.

Zobacz również serwis: Prawo karne

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Prawo
Jak przekazać pieniądze z rachunku bankowego poza spadkiem?

Przepisy prawa przewidują takie sytuacje, że możemy częścią zgromadzonego majątku rozrządzić - na wypadek naszej śmierci - w inny sposób aniżeli poprzez testament. Przykładem takiej regulacji jest dyspozycja wkładem na wypadek śmierci, a zasady korzystania z tej instytucji znajdują się przede wszystkim w ustawie Prawo bankowe.

ZUS wydał ważną interpretację dla pracodawców. Tyle naprawdę wynosi składka zdrowotna przy uldze dla młodych PIT-0

Wielu pracodawców wciąż ma wątpliwości, czy w przypadku zatrudnienia pracownika do 26. roku życia korzystającego z ulgi PIT-0 składkę zdrowotną należy obniżyć do zera, czy wyliczyć na zasadach ogólnych. Najnowsza interpretacja ZUS rozstrzyga ten problem na konkretnym przykładzie wynagrodzenia w wysokości 7310 zł brutto i wskazuje dokładny mechanizm weryfikacji hipotetycznej zaliczki na podatek.

Rząd obiecał seniorom rewolucję w opiece, a teraz zamykają się placówki. Zatrważające dane NFZ

Miała być wielka reforma z KPO i nowa ustawa, która poprawi los starszych i niesamodzielnych Polaków. Rzeczywistość okazuje się jednak bezlitosna – ponad 90 proc. nadwykonań za ubiegły rok wciąż nie zostało zapłaconych, a z mapy Polski znikają kolejne podmioty. Eksperci ostrzegają przed skutkami finansowego paraliżu, przez który tysiące chorych zostaje bez profesjonalnej pomocy w domu.

Kiedy krytyka staje się mobbingiem? Psycholog o przemocy w miejscu pracy

Zastraszanie, poniżanie, uwłaczanie, ośmieszanie czy upokarzanie należą do zachowań, które mogą składać się na mobbing. O tym, czy w konkretnej sytuacji rzeczywiście doszło do mobbingu, ostatecznie decyduje sąd - wyjaśnia dr Agnieszka Mościcka-Teske z Wydziału Psychologii i Prawa Uniwersytetu SWPS w Poznaniu.

REKLAMA

Nawet 880 zł na święta dla emerytów i do 300 zł na dziecko. Sprawdź warunki wypłaty

Dawny zakład pracy może pomóc przy świątecznych zakupach także po zakończeniu zatrudnienia. W grę wchodzą bony, karty podarunkowe i wsparcie pieniężne. O tym, kto może skorzystać z pomocy, decydują jednak zasady dawnego pracodawcy, a w części instytucji publicznych są już konkretne harmonogramy na 2026 r.

31 grudnia 2026 r. (Sylwester) dniem wolnym od pracy – aż 4 dni wolnego z rzędu, długi weekend bez wykorzystywania urlopu wypoczynkowego

1 stycznia (Nowy Rok) w 2027 roku przypada w piątek. Dzięki temu – wielu pracowników czeka długi weekend noworoczny. Okazuje się jednak, że istnieje sposób, aby weekend ten rozpocząć już w czwartek 31 grudnia 2026 r. (w Sylwestra), który również może być dniem wolnym od pracy i to bez konieczności wykorzystywania urlopu wypoczynkowego. Kto i na jakich zasadach, może z niego skorzystać, zyskując 4-dniową, a nie 3-dniową przerwę noworoczną?

Nowe prawo: certyfikat cyberbezpieczeństwa dla małych firm. Po co ci „Firma Bezpieczna Cyfrowo” i co trzeba będzie spełnić?

Mikro-, małe i średnie firmy będą mogły potwierdzić certyfikatem, że stosują podstawowe zabezpieczenia cyfrowe. Ministerstwo Cyfryzacji skierowało do konsultacji projekt pierwszego krajowego schematu certyfikacji – „Firma Bezpieczna Cyfrowo”. Certyfikat ma być dobrowolny i ważny trzy lata. Sprawdź, co może dać twojej firmie i czego jeszcze o nim nie wiadomo.

100 tys. zł bez podatku, a przy 40 tys. zł problem. Tak działa darowizna od rodziców

Rodzice przekazują pieniądze, dziecko odkłada je na różne wydatki, na przykład na zakup mieszkania, kupno samochodu czy na dowolny cel i wszyscy są spokojni. Do czasu. Darowizna na 100 tys. zł może nie kosztować ani złotówki podatku, a przy 40 tys. zł może pojawić się należność dla fiskusa. To przykładowe kwoty, ale różnica jest jak najbardziej rzeczywista. Znaczenie ma szczegół, który łatwo przeoczyć między rodzinną rozmową a wizytą w banku.

REKLAMA

Jedna z najdłuższych w historii firmy Microsoft awarii zakończona

Koncern Microsoft poinformował w sobotę rano o całkowitym przywróceniu swych usług, takich jak Teams, Outlook i Copilot, po globalnej awarii niektórych narzędzi i zakłóceniu ich działania. 

Ruszyła baza rodzin potrzebujących pomocy w ramach Szlachetnej Paczki. Rodziny można wybierać do 11 grudnia

Szlachetna Paczka uruchomiła w sobotę bazę rodzin, które potrzebują pomocy. Na stronie internetowej Szlachetnej Paczki każdy, kto chce pomóc, może zapoznać się z historią danej rodziny i wesprzeć ją. Prezenty trafią do potrzebujących w „weekend cudów” – 12 i 13 grudnia.

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA