Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Ukrywanie majątku - jaka odpowiedzialność?

Piotr Rorbach
Piotr Rorbach
Adwokat
Czym grozi ukrywanie majątku?/ Fot. Fotolia
Czym grozi ukrywanie majątku?/ Fot. Fotolia
Kto, w razie grożącej mu niewypłacalności lub upadłości, udaremnia lub uszczupla zaspokojenie swojego wierzyciela przez to, że usuwa, ukrywa, zbywa, darowuje, niszczy, rzeczywiście lub pozornie obciąża albo uszkadza składniki swojego majątku, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Obowiązujące w Polsce ustawodawstwo – Kodeks karny z roku 1997 (Dziennik Ustaw 1997 rok, numer 88 pozycja 55, z późniejszymi zmianami) przewiduje penalizację pewnych, określonych w tymże kodeksie form działania osób zadłużonych, mających na celu ochronę ich majątku przed wierzycielami.  Stosowne regulacje zostały zawarte w art. 300-302 kodeksu karnego (dalej k.k.)

I tak art. 300§1 k.k. stanowi, że  ten kto, w razie grożącej mu niewypłacalności lub upadłości, udaremnia lub uszczupla zaspokojenie swojego wierzyciela przez to, że usuwa, ukrywa, zbywa, darowuje, niszczy, rzeczywiście lub pozornie obciąża albo uszkadza składniki swojego majątku, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Zgodnie z §3 wspomnianego artykułu, jeżeli czyn określony w §1 wyrządził szkodę wielu wierzycielom, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Kolejny, 4 paragraf stanowi, iż o ile pokrzywdzonym nie jest Skarb Państwa, ściganie przestępstwa określonego w §1 następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Na czym więc polega przestępstwo określone w art. 300§1 k.k.?

W jaki sposób można popełnić przestępstwo?

W skład strony przedmiotowej czynu zabronionego z art. 300§1 k.k. wchodzą następujące elementy:

  • czynności sprawcze mające postać: usuwania, ukrywania, zbywania, darowania, niszczenia, obciążania i uszkadzania
  • okoliczności towarzyszące realizacji czynu przestępnego a mianowicie grożąca niewypłacalność lub upadłość sprawcy
  • skutek w postaci: udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia wierzyciela przez sprawcę czynu

Zobacz również serwis: Kodeks karny

Udaremnienie lub utrudnienie egzekucji jest w omawianym przypadku spowodowane przez odpowiednie działania sprawcy skierowane wobec składników jego majątku, które wymieniony:

  • usuwa – co oznacza czynność pozbycia się składników majątku polegające na zmianie lokalizacji tych składników. Dotyczyć to może zarówno rzeczy – które sprawca przekazuje na przechowanie innym osobom, jak też środki finansowe – wobec których sprawca dokonuje czynności przelewu
  • ukrywa – co w przypadku rzeczy materialnych oznacza uczynienie ich niedostępnymi dla osób zainteresowanych (fizyczne ukrycie) zaś w przypadku praw majątkowych, poprzez zatajenie istnienia takowych np. swoich roszczeń wobec osób trzecich np. wierzytelności, depozytu.
  • zbywa – co zarówno w przypadku rzeczy materialnych jak i praw majątkowych oznacza trwałe wyłączenie składników majątku z jego masy, np. poprzez zawarcie umowy sprzedaży
  • daruje – co zarówno w przypadku rzeczy materialnych jak i praw majątkowych oznacza objęcie ich umową cywilno-prawną uregulowaną w art. 888-903 kodeksu cywilnego. W umowie darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku. Warto zauważyć, że może oznaczać także zrezygnowanie z odebrania od innej osoby składników majątkowych
  • niszczy – co odnosi się wyłącznie do rzeczy materialnych a polega na unicestwieniu rzeczy, które uniemożliwia wykorzystanie jej zgodnie z posiadanymi pierwotnie właściwościami i przeznaczeniem
  • obciąża – co zarówno w przypadku rzeczy materialnych jak i praw majątkowych oznacza działanie prowadzące do obniżenia ich wartości ekonomicznej np. kredyt, hipoteka, zastaw,
  • uszkadza – co odnosi się wyłącznie do rzeczy materialnych a polega na istotnym naruszeniu ich substancji, skutkującym niemożliwością wykorzystywania rzeczy zgodnie z przeznaczeniem.

Przestępstwo z art. 300§1 k.k. może być popełnione w czasie faktycznej niewypłacalności lub upadłości albo też w okresie kiedy staje się realne ich wystąpienie.

Zgodnie z art. 10 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz.U z 2009 r. Nr 175, poz. 1361) upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych zaś dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

W art. 300§2 k.k. ustawodawca spenalizował tzw. udaremnienie egzekucji. Czy ten popełniany jest przez dłużnika który, w celu udaremnienia wykonania orzeczenia sądu lub innego organu państwowego, udaremnia lub uszczupla zaspokojenie swojego wierzyciela przez to, że usuwa, ukrywa, zbywa, darowuje, niszczy, rzeczywiście lub pozornie obciąża albo uszkadza składniki swojego majątku zajęte lub zagrożone zajęciem.

Sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Zobacz również: Zasady wymiaru kary przez sąd


W skład strony podmiotowej czynu z art. 300§2 k.k. wchodzą:

  • czynności sprawcy identyczne jak w art. 300 § 1 k.k.
  • okoliczności towarzyszące realizacji czynu przestępnego a mianowicie istnienie wykonalnego orzeczenia sądu lub innego organu państwowego
  • skutek w postaci udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia wierzyciela

Składniki majątku uznawane są za zajęte, w oparciu o odpowiednie przepisy dotyczące egzekucji wierzytelności. Zagrożenie zajęciem wynika zaś, z dużego prawdopodobieństwa skierowania do składników majątkowych dłużnika egzekucji, o ile niebezpieczeństwo ich zajęcia jest realne.

Za zagrożenie zajęciem uznać trzeba przykładowo: wydanie decyzji o zajęciu, której jeszcze nie doręczono lub nie wykonano, wszczęcie postępowania egzekucyjnego, złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika, złożenie wniosku o otwarcie postępowania układowego, wniosku o otwarcie takiego postępowania, otrzymanie przez wierzyciela tytułu wykonawczego.

Następnym przepisem penalizującym działalność dłużnika mającą na celu bezprawne pozbawienie wierzyciela zaspokojenia jego roszczeń jest art. 301§1  k.k. stanowiący , iż ten kto będąc dłużnikiem kilku wierzycieli udaremnia lub ogranicza zaspokojenie ich należności przez to, że tworzy w oparciu o przepisy prawa nową jednostkę gospodarczą i przenosi na nią składniki swojego majątku, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. 

Przedmiotem ochrony jest pewność i prawidłowość obrotu gospodarczego, w tym zaś ochrona wierzycieli przed pozbawianiem ich możliwości zaspokojenia roszczeń przez oszukańcze (pozorne) bankructwo. Do dokonania czynu z art. 301§1 k.k. niezbędne jest, by w wyniku podjęcia przez sprawcę wskazanych w przepisie czynności doszło do udaremnienia lub ograniczenia zaspokojenia należności kilku wierzycieli.

Kto jest sprawcą przestępstwa?

Podmiotem wszystkich przestępstw stypizowanych w art. 301 (§1, 2 i 3 ) może być tylko dłużnik, który ma co najmniej trzech wierzycieli, ponieważ kilku to więcej niż dwóch.
Jednostką gospodarczą jest podmiot gospodarczy funkcjonujący w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Podmiotem tym może być osoba fizyczna lub grupa osób fizycznych, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej (spółka cywilna, komandytowa, jawna, akcyjna, z ograniczoną odpowiedzialnością, fundacja i stowarzyszenie).
Treść art. 301§1 k.k. oznacza, że działanie dłużnika polegające na przeniesienie majątku dłużnika na istniejące już jednostki gospodarcze nie jest objęte tym przepisem.

Zgodnie z treścią art. 301§2 tej samej karze (co w art. 301§1 k.k.) podlega, kto będąc dłużnikiem kilku wierzycieli doprowadza do swojej upadłości lub niewypłacalności.  Z kolei §3 tego artykułu stanowi, że dłużnik kilku wierzycieli, który w sposób lekkomyślny doprowadza do swojej upadłości lub niewypłacalności, w szczególności przez trwonienie części składowych majątku, zaciąganie zobowiązań lub zawieranie transakcji oczywiście sprzecznych z zasadami gospodarowania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Zobacz również: Przepadek korzyści majątkowych (art. 45)

Przepisy art. 301 § 2 i 3 k.k. określają więc czyny zabronione, stanowiące faktyczne bankructwo – umyślne lub nieumyślne. Ich skutkiem musi udaremnienie lub ograniczenie zaspokojenia należności wierzycieli.

W przypadku bankructwa tzw. oszukańczego (opisanego w §2) u sprawcy czynu należy wykazać zamiar przemyślany, zamiar prowadzenia działalności gospodarczej dla uzyskania bezpodstawnych korzyści majątkowych kosztem swoich wierzycieli, gdzie upadłość (lub niewypłacalność) jest wręcz celem działania dłużnika.
W przypadku bankructwa nieumyślnego dla przypisania winy (w postaci lekkomyślności) konieczne jest wykazanie, iż sprawca  podejmuje czynności polegające na trwonieniu składników majątkowych lub zaciąganiu zobowiązań, albo zawieraniu umów oczywiście sprzecznych z zasadami gospodarowania. Przykładem takich działań jest przeznaczenie majątku firmy na potrzeby konsumpcyjne lub inne cele, niewspółmierne do faktycznych możliwości finansowych (darowizny, działalność charytatywna).

Wreszcie artykuł 302§1 i §2 k.k. stanowią odpowiednio, że:

  1. kto, w razie grożącej mu niewypłacalności lub upadłości, nie mogąc zaspokoić wszystkich wierzycieli, spłaca lub zabezpiecza tylko niektórych, czym działa na szkodę pozostałych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
  2. kto wierzycielowi udziela lub obiecuje udzielić korzyści majątkowej za działanie na szkodę innych wierzycieli w związku z postępowaniem upadłościowym lub zmierzającym do zapobiegnięcia upadłości, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Art. 302§1 przewiduje występek faworyzowania wierzycieli, natomiast w §2 stypizowano występek przekupstwa. Przedmiotem ochrony tych przepisów są zasady uczciwego i rzetelnego obrotu gospodarczego, reguły dotyczące właściwego zaspokajania roszczeń wierzycieli (w postępowaniu upadłościowym lub naprawczym).

Sprawcą czynu z art. 302 § 1 może być tylko dłużnik posiadający więcej niż dwóch wierzycieli.

Strona przedmiotowa czynu polegającego na faworyzowaniu wierzycieli polega na spłacaniu lub zabezpieczaniu tylko niektórych z nich, przez co sprawca działa na szkodę pozostałych. Zachowania takie sprawca ma podejmować w sytuacji grożącej mu niewypłacalności lub upadłości oraz w sytuacji, gdy nie jest w stanie zaspokoić wszystkich wierzycieli. Sprawca tego czynu nie musi spowodować skutku w postaci wyrządzenia faktycznej szkody wierzycielom. Wystarczające jest świadome działanie na ich szkodę.

Przekupstwo wierzyciela (art. 302§2 k.k.) to udzielenie lub obietnica udzielenia wierzycielowi korzyści majątkowej za działanie na szkodę innych wierzycieli w związku z postępowaniem upadłościowym lub zmierzającym do zapobiegnięcia upadłości.

Przestępstwo to dokonane zostaje już w momencie udzielenia korzyści majątkowej lub złożenia obietnicy udzielenia korzyści – samo przyjęcie korzyści przez druga stronę nie jest istotne.

Zobacz również serwis: Sprawy karne

Komplet e-booków: Budowa domu bez pozwolenia + Gwarantowany kredyt mieszkaniowy
Opisz nam swój problem i wyślij zapytanie.

Wycena w ciągu godziny.
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Wizyta u psychiatry, psychologa lub psychoterapeuty – kiedy potrzebne jest skierowanie?
    Osoby w kryzysie psychicznym mają prawo zgłosić się do lekarza psychiatry, psychologa, psychoterapeuty, terapeuty uzależnień lub do szpitala psychiatrycznego. W jakich przypadkach wymagane jest skierowanie do takiego specjalisty?
    e-dowód
    e-dowód to dowód osobisty posiadający dodatkowy chip elektroniczny, umożliwiający potwierdzenie tożsamości w sieci.
    Co jest najważniejsze w wychowaniu dziecka dla Polaków? [BADANIE CBOS]
    CBOS zbadał opinie Polaków o wychowywaniu dzieci. Zaledwie 8 proc. Polaków uważa, że w wychowaniu ważne jest posłuszeństwo dzieci wobec rodziców, 90 proc. stawia na porozumienie rodziców z dziećmi – wynika z sondażu CBOS. A co Polacy uważają na temat stosowania kar fizycznych wobec dzieci?
    Powierzenie przetwarzania danych osobowych, a udostępnienie danych osobowych – różnice
    W biznesie, w kwestiach związanych z RODO często spotykamy się z sytuacją, w której kontrahenci mylą powierzenie przetwarzania danych osobowych z udostępnieniem danych osobowych. Przez ten zabieg niepotrzebnie wymagają zawarcia umowy powierzenia przetwarzania danych osobowych, obok umowy głównej, w ramach której przekazywane są dane osobowe. Różnice pomiędzy tymi przepisami i wynikające z nich obowiązki dla przedsiębiorców wyjaśnia ekspert z zakresu ochrony danych osobowych, radca prawny Klaudia Nowak z Kancelarii Mirosławski, Galos, Mozes w Sosnowcu.
    Taryfa na prąd dla mikro, małych i średnich przedsiębiorców będzie regulowana
    Taryfa na prąd dla mikro, małych i średnich przedsiębiorców będzie regulowana - powiedział w piątek minister rozwoju i technologii Waldemar Buda. Zaznaczył, że dotyczy to 95 proc. przedsiębiorców w Polsce.
    Pokojowa Nagroda Nobla 2022 - Aleś Bialacki, Memoriał i Centrum Wolności Obywatelskich
    Pokojowa Nagroda Nobla 2022. Aleś Bialacki, założyciel i przewodniczący białoruskiej organizacji praw człowieka Wiasna został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla. Memoriał i Centrum Wolności Obywatelskich to organizacje, które także otrzymały pokojowego Nobla.
    Problematyczny interes prawny radnego
    Interes prawny radnego. Wyłączenie możliwości udziału radnego w głosowaniu dotyczącym jego interesu prawnego stanowi próbę przeciwdziałania nadużywaniu posiadanego mandatu w celu osiągania własnych korzyści. Niestety regulacja w tym zakresie jest bardzo lakoniczna, co przenosi ciężar jej prawidłowej interpretacji na doktrynę i sądownictwo. W pewnych kwestiach nadal nie wypracowano jednak wspólnej wykładni, co powoduje praktyczne problemy i wątpliwości.
    Normy chemii w skórzanych dodatkach, które nosimy
    Inspekcja Handlowa prowadzi kontrole pod kątem zawartości substancji chemicznych w produktach codziennego użytku. W tym roku wzięła pod lupę skórzane akcesoria: obuwie, rękawiczki, paski do spodni lub zegarków, torebki, portfele, aktówki.
    Wyprowadzka od rodziców - 4 kroki, które przygotują na finansową samodzielność
    Wyprowadzka od rodziców, na przykład w chwili rozpoczęcia studiów lub pracy, to z jeden z przełomowych momentów w życiu. Jak poradzić sobie z wyprowadzką pod kątem finansów?
    Prezes NBP liczy, że pierwsza obniżka stóp będzie możliwa pod koniec 2023 r.
    Adam Glapiński, prezes NBP, stwierdził, że pierwsza obniżka stóp procentowych będzie możliwa pod koniec 2023 r. Powiedział tak w trakcie konferencji prasowej w dniu 6 października br.
    Wprowadzenie 2. stopnia alarmowego BRAVO dla infrastruktury energetycznej poza Polską - co to oznacza
    Premier podpisał zarządzenie wprowadzające 2. stopień alarmowy BRAVO wobec polskiej infrastruktury energetycznej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej - poinformowało w czwartek RCB.
    Zmiany w prawach konsumenta
    Sejmowa Komisja Gospodarki i Rozwoju gospodarki przyjęła 6 października 2022 r. poprawki PiS do nowelizacji ustawy o prawach konsumenta, m.in. znoszącą odpowiedzialność przedsiębiorcy za brak zgodności towaru z umową, jeżeli konsument najpóźniej w chwili zawarcia umowy został o tym poinformowany i to zaakceptował.
    Cyberbezpieczeństwo - jak się chronić?
    Najnowsze badanie Cisco Secure pokazuje, że podejście Polaków do cyberbezpieczeństwa jest pełne paradoksów. Chociaż 55 proc. rodaków martwi się o to, że ich urządzenia mogą stać się celem cyberataku, to zarazem niemal tyle samo (57 proc.) często wykorzystuje urządzenia osobiste do wysyłania e-maili służbowych, a co trzeci łączy się z publicznymi sieciami Wi-Fi w celu wykonywania zadań w pracy. Sprawdzamy, jak wygląda stan cyberbezpieczeństwa nad Wisłą w 2022 roku.
    Rząd chce wprowadzić nową ochronę dzieci i młodzieży przed pornografią w Internecie
    Projekt ustawy o ochronie małoletnich przed dostępem do treści nieodpowiednich w internecie zobowiązuje dostawców Internetu do wprowadzenia mechanizmów umożliwiających m.in. kontrolę rodzicielką.
    Nastolatki wobec pornografii cyfrowej - Raport NASK
    Główne wnioski płynące z raportu pokazują, że małoletni mają łatwy dostęp w internecie do treści o charakterze pornograficznym. Dla większości badanych (76,2% starszych i 66,9% młodszych) telefon komórkowy lub smartfon jest głównym narzędziem służącym do kontaktu z nimi.
    Nowe prawo w walce z lichwą - co się zmieni?
    - Liczymy na to, że ustawa antylichwiarska uderzająca w fortuny, jakie kosztem Polaków zyskują firmy pożyczkowe, zostanie dziś przegłosowana przez Sejm – powiedział Minister Sprawiedliwości Zbigniew Ziobro na dzisiejszej (5 października br.) konferencji prasowej.
    Uściński: świadectwo energetyczne mieszkania będzie niezbędne przy nowych umowach najmu
    Właściciel będzie musiał sporządzić charakterystykę energetyczną mieszkania przy nowych umowach najmu. Nie będzie to dotyczyło umów zawartych przed wejściem nowych przepisów w życie - wynika z wypowiedzi wiceministra rozwoju i technologii Piotra Uścińskiego.
    Zmiany na rynku zamówień publicznych jeszcze w 2022
    MRiT przewiduje, że w czwartym kwartale br. wejdą w życie nowe przepisy związane z rynkiem zamówień publicznych. Wynika z nich, że sposób dokonania waloryzacji wynagrodzenia będzie uzależniony od woli stron. Ponadto przewidziano rozszerzenie obowiązku zawierania klauzul waloryzacyjnych na umowy o długości powyżej 6 miesięcy oraz umowy dostaw. Eksperci komentują: Nowe przepisy mogą być martwą literą prawa.
    Resort klimatu przestrzega przed fałszywymi mailami ws. dodatku węglowego
    "Uwaga na fałszywe maile ws. dodatku węglowego. Do obywateli trafia korespondencja niebędąca komunikacją administracji publicznej. Oszuści wykorzystują sytuację do kradzieży danych osobowych i pieniędzy" - przekazało ministerstwo na Twitterze.
    Ukraińcy odbijają kolejne rejony Ukrainy
    Łyman dokładnie przez jeden dzień był „Rosją”. Ukraińcy odbijają kolejne tereny na wschodzie i południu. I polują na duże zgrupowania wojsk, aby wziąć je w okrążenie i upokorzyć.
    Odbudowa Ukrainy po wojnie - jakie gospodarcze korzyści może uzyskać Polska? [RAPORT]
    Łącznie polskie PKB może wzrosnąć o prawie 190 mld zł, czyli 3,8 proc. z tytułu wsparcia w odbudowie Ukrainy – wynika z raportu ekonomistów Pekao SA.
    Czy przysługuje dodatek węglowy po zgłoszeniu źródła ogrzewania po terminie?
    Dodatku węglowego nie dostaną osoby, które po 11 sierpnia br. zmieniły swoją deklarację do CEEB, podając inne główne źródło ogrzewania, np. kocioł na węgiel zamiast pieca gazowego. Nie zostanie on wypłacony również tym, którzy złożyli deklaracje po terminie.
    Co z hipoteką na nieruchomości wywłaszczonej pod drogę publiczną?
    Polskie prawo przewiduje możliwość przymusowego przejęcia nieruchomości prywatnej na cele publiczne. Wywłaszczenie jest możliwe tylko za słusznym odszkodowaniem. A co dzieje się z ustanowioną na nieruchomości hipoteką? Jakie prawa mają osoby, które korzystają z nieruchomości na innych zasadach, takich jak służebność, czy umowa dzierżawy?
    Notariusz dokona wpisu w księdze wieczystej i wyda nakaz zapłaty
    Rada Ministrów przyjęła 4 października 2022 r. projekt nowelizacji Prawa o notariacie oraz niektórych innych ustaw, przedłożony przez ministra sprawiedliwości. Nowe przepisy uprawniać mają notariuszy m.in. do dokonywania wpisów hipotek w księgach wieczystych i wydawania notarialnych nakazów zapłaty. Jednocześnie, zwiększony zostanie nadzór sprawowany nad notariuszami, ze względu na uzyskanie przez nich nowych kompetencji. Nowe przepisy (o ile oczywiście zostaną uchwalone przez Sejm) mają wejść w życie (co do zasady) po 12 miesiącach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw - czyli stanie się to najprawdopodobniej pod koniec 2023 roku.
    Kiedy wygasa bon turystyczny?
    Po zmianie przepisów, termin zakończenia płatności bonem turystycznym za usługi hotelarskie lub imprezy turystyczne został wydłużony o pół roku.