Odpowiedzialność za prowadzenie pojazdu pod wpływem a po użyciu środka odurzającego

Art. 178a na równi z prowadzeniem pojazdu w stanie nietrzeźwości zestawił prowadzenie pojazdu pod wpływem środka odurzającego. Zgodnie z art. 4 ust. 26 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii – środkiem odurzającym -  jest każda substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego działającą na ośrodkowy układ nerwowy, określona w wykazie środków odurzających stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy.

Zobacz: Kodeks postępowania karnego

Dlatego też próby udzielania odpowiedzi na przedmiotowe pytanie należy poszukiwać w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 7 lutego 2007 r. (V KK 128/2006) stwierdzono, że stanem pod wpływem środka odurzającego jest taki stan, który wywołuje - w zakresie oddziaływania na ośrodkowy układ nerwowy, zwłaszcza zakłócenia czynności psychomotorycznych - takie same skutki jak spożycie alkoholu powodujące stan nietrzeźwości. Od tego stanu odróżnia się stan po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu, a więc i środka odurzającego, który - w zakresie skutków jest równoważny stanowi po użyciu alkoholu. Stan taki jest znamieniem wykroczeń określonych w art. 86 § 2, 87 § 1 i 2 oraz 96 § 1 kw. Dlatego też ustalenie czy sprawca był pod wpływem środków odurzających czy też pod wpływem takiego środka wymaga szczególnie wnikliwego postępowania dowodowego. W praktyce postępowanie dowodowe musi zmierzać do dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu toksykologii. Nie zawsze jednak i taka opinia przynosi jednoznaczną odpowiedź – zwłaszcza jeśli dotyczy to kierowcy, w krwi którego stwierdzono THC. Wykazanie we krwi związku chemicznego 9-THC o jakimkolwiek stężeniu zaświadcza o stanie „pod wpływem środka odurzającego”, natomiast wykrycie w organizmie ludzkim metabolitu tego związku w postaci THCCOOH przesądza o istnieniu stanu „po użyciu” środka odurzającego. Wymieniony metabolit pozostaje w organizmie ludzkim nieaktywny, a więc nie oddziaływuje na ośrodkowy układ nerwowy, i wskazuje jedynie na to, że w przeszłości, której nie sposób określić, dana osoba zażywała środek odurzający zawierający 9-THC, czyli marihuanę lub haszysz.

Zobacz: Prowadzenie holowanego pojazdu a stan nietrzeźwości

Czynnikiem psychoaktywnym jest jedynie 9-THC. Nie podważając w najmniejszym stopniu poglądu biegłych, że 9-THC w każdym stężeniu wpływa na sprawność psychofizyczną człowieka, nie można wszak zaprzeczyć, że stopień zakłócenia czynności psychomotorycznych zależeć będzie od poziomu stężenia owego związku chemicznego. Jeśli wystąpi on w ilości śladowej, to oczywiście wpłynie na ośrodkowy układ nerwowy, ale w stopniu zbliżonym do tego, jaki wywołuje u człowieka stan „po użyciu” alkoholu. Dopiero większa dawka 9-THC w organizmie człowieka wywoła stan podobny do „stanu nietrzeźwości”, gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila.

Jeśli postępowanie dowodowe nie jest jednoznacznie wskazać na stan oskarżonego – nawet wówczas jeśli jedna z wersji jest bardziej prawdopodobna to należy wybrać wariant korzystniejszy dla oskarżonego zgodnie z zasadą in dubio pro reo o której mowa w art. 5 § 2 kpk.