Rozwód międzynarodowy- nowe zasady

Przedstawiciele państw członkowskich UE zatwierdzili dziś nowe zasady dające pewność prawną małżeństwom międzynarodowym chcącym wziąć rozwód. Nowe przepisy umożliwiają wybór prawa właściwego, które będzie miało zastosowanie do sprawy rozwodowej małżeństw, w których każde z małżonków posiada inne obywatelstwo, małżeństw, w których każde z małżonków mieszka w innym państwie lub też małżeństw, w których oboje małżonkowie mieszkają w państwie niebędącym ich państwem ojczystym. 

Zobacz: Ochrona danych osobowych w UE

Celem nowego prawa jest zredukowanie praktyki polegającej na wyborze sądu ze względu na możliwość korzystniejszego rozstrzygnięcia sprawy oraz ochrona przy sporach rozwodowych tych małżonków, którzy są w gorszym położeniu. Jest to pierwszy przypadek skorzystania przez państwa UE z mechanizmu tzw. „wzmocnionej współpracy", która pozwala grupie liczącej co najmniej dziewięć państw członkowskich na podjęcie działań w istotnej, ale blokowanej w przypadku zastosowania normalnej procedury głosowania sprawie. Dzisiejsze porozumienie polityczne następuje po zaledwie ośmiu miesiącach od udzielenia przez Komisję odpowiedzi na wniosek dziewięciu państw członkowskich o przedstawienie projektu nowego prawa (por. IP/10/347). Po wejściu w życie nowe przepisy będą miały zastosowanie, początkowo, do 14 państw członkowskich, jednakże pozostałe państwa członkowskie mogą w przyszłości dołączyć do wzmocnionej współpracy. 

„Rozpad małżeństwa jest już sam w sobie wystarczająco traumatycznym przeżyciem dla rodziny. Tymczasem małżeństwa międzynarodowe są jeszcze narażone na dodatkowe utrudnienia wynikające z niejasności przepisów krajowych”, powiedziała Viviane Reding, wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej i komisarz UE ds. sprawiedliwości. „Przyjęte w dniu dzisiejszym prawo ułatwi życie małżeństwom stojącym w obliczu rozwodu międzynarodowego, zmniejszy ich stres z tym związany i pomoże chronić małżonków znajdujących się w gorszym położeniu. Nowe przepisy są również kamieniem milowym dla współpracy UE w zakresie złożonych zagadnień prawnych i dowodem na to, że zawsze jesteśmy w stanie znaleźć pragmatyczne rozwiązania problemów życia codziennego."

Zobacz:Nowy dostęp do prawa Unii Europejskiej

Teraz, gdy ministrom sprawiedliwości państw UE zasiadającym w Radzie udało się osiągnąć porozumienie kolejny krok potrzebny do wejścia w życie nowego prawa należy do Parlamentu Europejskiego, który wyda opinię w tym temacie. Formalne przyjęcie nowego aktu prawnego przez Radę nastąpi najprawdopodobniej przed końcem tego roku. Wejdzie on w życie w terminie 18 miesięcy od dnia przyjęcia.

Nowe przepisy będą obowiązywać w 14 państwach członkowskich (Belgii, Bułgarii, Niemczech, Hiszpanii, Francji, Włoszech, Łotwie, Luksemburgu, Malcie, Austrii, Portugalii, Rumunii i Słowenii). Państwa chcące dołączyć do ustanowionej wzmocnionej współpracy mogą to zrobić w dowolnym momencie. Zgodnie z traktatem z Lizbony państwa, które chcą uczestniczyć we wzmocnionej współpracy, muszą powiadomić o tym Radę i Komisję po czym Komisja podejmuje niezbędną decyzję.

Kontekst

Po przedłożeniu przez Komisję wniosku w dniu 24 marca (IP/10/347) Parlament Europejski wyraził w dniu 16 czerwca 2010 r. zgodę na procedurę wzmocnionej współpracy (IP/10/747). W dniu 12 lipca 2010 r. rządy UE przyjęły decyzję Rady upoważniającą do podjęcia wzmocnionej współpracy (IP/10/917). Dzisiejsza decyzja ministrów sprawiedliwości państw członkowskich UE dotyczy zatwierdzenia wniosku Komisji w sprawie rozporządzenia regulującego szczegółowo kwestię rozwodów międzynarodowych.

Zobacz: Skarga do Międzynarodowego Trybunału Praw Człowieka

Zgodnie z wnioskiem Komisji, małżonkowie będą mogli w trakcie trwania małżeństwa ustalić, które prawo będzie miało zastosowanie w przypadku ewentualnego rozwodu. Takie rozwiązanie zapewni małżeństwom większą pewność, przewidywalność i elastyczność prawną a także pomoże uchronić małżonków i ich dzieci przed skomplikowanymi, przedłużającymi się i bolesnymi procedurami (por. MEMO/10/100).

Przedstawiony przez Komisję wniosek ma także na celu umożliwienie małżeństwom międzynarodowym większej kontroli nad procesem ich separacji oraz uchronienie słabszych małżonków przed znalezieniem się w niekorzystnym położeniu w postępowaniu rozwodowym.

Jeśli małżonkowie nie osiągną porozumienia sądy będą dysponować wspólną formułą ustalania prawa właściwego. Przepisy te nie wpływają na kompetencje państw członkowskich w zakresie ustalania definicji małżeństwa.

Zgodnie z przepisami UE dotyczącymi wzmocnionej współpracy, państwa, które nie podpiszą wniosku, mogą dołączyć do niego w każdej chwili po jego przyjęciu, po wydaniu pozytywnej oceny przez Komisję (art. 331 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. 

Komisja złożyła pierwszy wniosek dotyczący pomocy dla małżeństw międzynarodowych już w 2006 r., lecz ówczesny projekt (tak zwane rozporządzenie „Rzym III”) nie uzyskał wymaganego jednomyślnego poparcia rządów państw członkowskich UE.