Przemoc a rozwód [WYWIAD]

Wioleta Matela-Marszałek, Infor.pl: Czy Pani zdaniem świadomość istnienia różnych form przemocy jest coraz większa?

Karolina Jagiełło-Przychodzka, adwokat: Tak, świadomość dotycząca różnych form przemocy, w tym przemocy psychicznej, emocjonalnej czy ekonomicznej, jest zdecydowanie coraz większa. Wynika to zapewne z faktu coraz większej świadomości swoich praw i obowiązków. Ponadto, w ostatnich latach społeczeństwo zaczęło dostrzegać, że przemoc nie ogranicza się tylko do przemocy fizycznej, ale może mieć również subtelniejsze formy, które są równie szkodliwe. Wzrost dostępności informacji, edukacji oraz wsparcia dla ofiar przemocy przyczynia się do tego, że ludzie zaczynają zauważać i rozumieć, czym jest przemoc i jakie mogą być jej konsekwencje prawne. Na bazie doświadczenia w sprawach rozwodowych, ale także innych spraw rodzinnych jak również karnych, można zauważyć, że coraz więcej osób jest w stanie rozpoznać przemoc w jej różnych formach, dzięki czemu łatwiej jest im zgłosić problem i uzyskać pomoc.

Jakie zachowania, z których często nie zdajemy sobie sprawy, powinny nas szczególnie niepokoić?

Zachowania, które mogą być alarmujące, to: ciągłe krytykowanie, poniżanie, wyśmiewanie – szczególnie w obecności innych, próby kontrolowania, ograniczanie dostępu do pieniędzy, decyzji życiowych czy towarzystwa, odbieranie poczucia własnej wartości, wmawianie, że ofiara nie poradzi sobie w życiu bez partnera, zastraszanie, groźby przemocy, zarówno fizycznej, jak i psychicznej, izolowanie ofiary od przyjaciół, rodziny czy możliwości samodzielnego działania.

Dlaczego pomimo istnienia przemocy np. psychicznej nie zawsze podejmujemy decyzję o rozstaniu?

W mojej ocenie to wynika z kilku przyczyn. W głównej mierze powodem jest oczywiście strach przed zemstą lub pogorszeniem sytuacji, np. utratą opieki nad dziećmi czy też utratą środków do życia. Często agresor jest też głównym żywicielem rodziny. Wśród kobiet, które do mnie przychodzą po poradę prawną w zakresie rozwodu, spraw o znęcanie bardzo często panuje też przekonanie, że partner się zmieni, że sytuacja ulegnie poprawie.

Jak zatem przygotować się do rozwodu z małżonkiem stosującym przemoc?

Przygotowanie się do rozwodu w przypadku przemocy wymaga przemyślanej strategii. Po pierwsze wsparcia zarówno prawnego, jak i psychologicznego. Prawnik pomoże w kwestiach związanych z rozwodem, a terapeuta pomoże w radzeniu sobie ze skutkami przemocy. Istotne jest zgromadzenie dowodów przemocy (np. zdjęcia obrażeń, wiadomości, nagrania, świadków), które mogą pomóc w procesie sądowym. Zalecam też bezwzględnie zabezpieczyć swoje finanse i dokumenty. Dobrym rozwiązaniem jest otwarcie konta bankowego na swoje imię, oddzielić finanse, zabezpieczyć dokumenty dotyczące majątku. Polecam też rozważenie opcji zabezpieczenia siebie i dzieci, takie jak zmiana miejsca zamieszkania, wprowadzenie zakazu zbliżania się (jeśli to konieczne).

Czego lepiej nie robić w tego typu sprawach?

W takich sprawach warto unikać zdecydowanie pozostawiania sprawy na później – nie ignoruj problemu, bo może to prowadzić do pogorszenia sytuacji.

Jakie są szanse na orzeczenie rozwodu z orzeczeniem o winie?

Szanse na orzeczenie rozwodu z orzeczeniem o winie zależą od przedstawionych dowodów i konkretnej sytuacji. W przypadku przemocy psychicznej lub fizycznej, jeżeli istnieją dowody na to, że jeden z małżonków był sprawcą przemocy, sąd może orzec winę tej osoby. Jednak decyzja ta nie jest automatyczna i wymaga przedstawienia dowodów oraz wyjaśnienia sytuacji przed sądem. Warto skonsultować się z prawnikiem, który pomoże w odpowiednim przygotowaniu sprawy.

Co z dziećmi? Na ile można uchronić je przed negatywnymi skutkami konfliktu pomiędzy rodzicami?

Ochrona dzieci przed negatywnymi skutkami konfliktu między rodzicami jest niezwykle ważna. Można to osiągnąć poprzez zapewnienie dzieciom dostępu do psychologa lub terapeuty dziecięcego, który pomoże im poradzić sobie z emocjami związanymi z rozwodem i przemocą, ustalenie jasnych zasad kontaktu z obojgiem rodziców, z uwzględnieniem ich dobra, np. ograniczenie kontaktów z rodzicem stosującym przemoc, jeśli jest to konieczne. Staranie się unikać kłótni i agresji w obecności dzieci, aby nie były one świadkami przemocy lub napięć.

Bardzo dziękuję za rozmowę.