Prywatny spis inwentarza spadku

Kolejną istotną zmianą zaproponowaną przez projekt z dnia 12 sierpnia 2014 roku jest możliwość sporządzenia tak zwanego prywatnego wykazu inwentarza (spisu inwentarza) stanu czynnego spadku. Wykaz taki sporządza się po przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza i zawiera on wszelkie składniki majątkowe stanowiące aktywa spadku, do których wartości, stosowanie do nowelizowanego przepisu art. 1015 § 2 Kodeksu cywilnego, odpowiadać miałby za pasywa spadku (długi spadkowe) spadkobierca.

W dotychczasowej regulacji podmiotem odpowiedzialnym za sporządzenie spisu inwentarza stanu czynnego spadku był komornik sądowy działający na podstawie postanowienia sądu. Konsekwencji zmiany w powyższym zakresie nie sposób obecnie przewidzieć. Bez wątpienia komornik sądowy był funkcjonariuszem publicznym, osobą niezależną w swoich działaniach, a jednocześnie dysponującą fachową wiedzą z zakresu regulacji cywilnoprawnych. Działanie komornika związane było jednak z koniecznością ponoszenia kosztów przez spadkobierców.

Wzór prywatnego wykazu inwentarza

Powyższe okoliczności korygowane mają być przez przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości wzór wykazu inwentarza oraz odpowiedzialność za podstępne pominięcie w wykazie inwentarza (w spisie inwentarza) przedmiotów wchodzących do spadku, a zatem stanowiących jego masę czynną. Brak wiedzy w tym zakresie rodzić może potencjalne niebezpieczeństwo odpowiedzialności także w przypadku niecelowego pominięcia składnika majątkowego oraz konieczności wykazywania nie podstępności działania.

Wykaz inwentarza może zostać złożony u notariusza, który niezwłocznie sporządza z tych czynności protokół lub w sądzie spadku.

Ograniczenie odpowiedzialności za długi spadkowe

Zasady dziedziczenia

Reprezentacja spadkobierców przed sądem

Istotną zmianą w zakresie postępowania cywilnego, mającą przede wszystkim korzystny społecznie charakter, jest poszerzenie kręgu podmiotów, którzy są uprawnieni do reprezentowania spadkobierców przed sądami powszechnymi. Dotychczas spadkobierca mógł być reprezentowany wyłącznie przez rodziców.

Proponowana przez Radę Ministrów zmiana zakłada możliwość podjęcia takiej reprezentacji przez każdego wstępnego, to jest także przez dziadów lub pradziadków spadkobiercy. Rozszerzenie kręgu osób uprawnionych do reprezentacji spadkobiercy jest działaniem, którego korzystnego społecznie wymiaru nie sposób przecenić. Taki zabieg zapewni możliwość należytej reprezentacji spadkobiercy przez osobę powiązaną rodzinnie w przypadku – w postępowaniu spadkowym – śmierci jedynego rodzica.

Postępowanie egzekucyjne – ograniczenie przedmiotowe

Proponowana przez Radę Ministrów zmiana zakłada także ograniczenie przedmiotowe prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zmiana ta wyłączy spod egzekucji sumy, jakie przyznane zostały dłużnikowi przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, jeżeli wierzycielem w prowadzonym przeciwko takiemu dłużnikowi postępowaniu egzekucyjnym jest Skarb Państwa. Również tę zmianę ocenić należy korzystanie, gdyż przyznane przez Europejski Trybunał Praw Człowieka sumy dotyczą nierzadko odszkodowania przyznanego za naruszenie praw człowieka właśnie przez egzekwujące Państwo. Byłoby zatem wątpliwie moralnie umożliwienie Państwu zaspokojenie się z sum odszkodowania przyznanych z tytułu naruszenia przez to Państwo względem poszkodowanego jego praw.

Ograniczenie dziedziczenia długów spadkowych

Koniec dziedziczenia długów spadkowych

Poddawszy ogólnej ocenie przyjęty w dniu 12 sierpnia 2014 roku projekt nowelizacji ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw wskazać należy za pozytywny aspekt proponowanych zmian. Korzystnie dla spadkobierców ocenić należy przede wszystkim ograniczenie możliwości dziedziczenia długów spadkowych, w szczególności w obecnym ustroju gospodarczym. Poszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do reprezentowania oraz ograniczenie przedmiotowe prowadzonego postępowania egzekucyjnego ocenić należy korzystanie przede wszystkim z punktu widzenia moralno – społecznego.

Zasadniczo jedyną niewiadomą pozostaje wprowadzenie tak zwanego prywatnego wykazu inwentarza, co jednak korygowane być winno przez sankcje w przypadku podstępnego zatajenia składników masy czynnej spadku.