Tarcza antykryzysowa 3.0 odwiesza terminy procesowe i sądowe!

O co w ogóle chodzi?

Na mocy ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, znowelizowanej następnie Tarczą antykryzysową 1.0. z dnia 31 marca 2020 roku, w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg terminów procesowych i sądowych nie rozpoczął się, a rozpoczęty uległ zawieszeniu na ten okres. Zgodnie z przywołaną ustawą, zawieszenie dotyczyło w szczególności terminów w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych, postępowaniach egzekucyjnych, karnych, karnych skarbowych, postępowaniach w sprawach o wykroczenia, w postępowaniach administracyjnych, postępowaniach i kontrolach prowadzonych na podstawie Ordynacji podatkowej, kontrolach celno-skarbowych, postępowaniach w sprawach, o których mowa w art. 15f ust. 9 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych oraz we wszystkich innych postępowaniach prowadzonych na podstawie ustaw.

Polecamy: INFORLEX Twój Biznes Jak w praktyce korzystać z tarczy antykryzysowej Zamów już od 98 zł

Stan zagrożenia epidemicznego na terytorium całego kraju wprowadzono od dnia 14 marca 2020 roku mocą właściwego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 roku. Z kolei stan epidemii wprowadzono z dniem 20 marca 2020 roku na mocy kolejnego rozporządzenia Ministra Zdrowia. Zatem od 14 marca 2020 roku wszystkie terminy w postępowaniach wymienionych powyżej uległy zawieszeniu. Okres zawieszenia dla tych spraw w związku z omawianą ustawą zakończy się w dniu 23 maja 2020 roku, a więc terminy procesowe i sądowe zaczną biec na nowo od 24 maja br. włącznie. Praktycy nie są jednak zgodni, co do sposobu obliczania okresu zawieszenia, o czym w dalszej części artykułu.

Co wejście w życie omawianej ustawy oznacza w praktyce?

Z praktycznego punktu widzenia w pierwszej kolejności należy ustalić, czy w sprawach, w których uczestniczymy należy dokonać jakichś czynności procesowych. Następnym krokiem powinno być ustalenie, czy termin na dokonanie danej czynności zaczął biec przed 14 marca 2020 roku czy w ogóle nie rozpoczął jeszcze biegu z uwagi na okres zawieszenia terminów. W rezultacie konieczne będzie ustalenie, kiedy wnieść pismo w danej sprawie. W tym miejscu należy rozróżnić dwie następujące sytuacje:

1. bieg terminu rozpoczął się przed wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego i został zawieszony – wówczas będzie on biegł dalej od 24 maja 2020 roku włącznie, a na dokonanie czynności zostanie tyle dni, ile brakowało do upływu terminu przed wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego,
2. bieg terminu nie rozpoczął się, gdyż zdarzenie, od którego liczy się termin na dokonanie czynności procesowej wystąpiło w okresie trwania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii – wówczas bieg takiego terminu rozpocznie się dopiero z dniem 24 maja 2020 roku włącznie.

Należy jednocześnie zauważyć, że terminy, które dopiero rozpoczną swój bieg 24 maja 2020 roku, i które są podzielne przez siedem, będą, co do zasady ulegały przesunięciu na poniedziałek z uwagi na ich upływ w sobotę i niedzielę stanowiącą dzień wolny od pracy zgodnie z właściwymi przepisami.

Czy okres zawieszenia na pewno rozpoczął się 14 marca 2020 roku?

Stanowiska wśród prawników dotyczące tej kwestii są zasadniczo dwa. Zgodnie z pierwszym z nich przyjmuje się, że skoro ustawa wprowadzająca zawieszenie terminów procesowych i sądowych z dnia 31 marca 2020 roku stanowi, że obowiązuje ono w okresie trwania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii, to okres ten należy liczyć od dnia wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego, a więc od 14 marca br.

Należy jednak wskazać na drugie stanowisko, odwołujące się do zasady „ustawa nie działa wstecz”. Zwolennicy tego stanowiska twierdzą, że skoro przepis zawieszający terminy procesowe i sądowe wszedł w życie 31 marca br., to dopiero od tej daty można liczyć okres zawieszenia, mimo że stan zagrożenia epidemicznego wprowadzono rozporządzeniem już od 14 marca 2020 roku.

Wydaje się jednak, że z uwagi na wyjątkowość panującej sytuacji oraz literalne brzmienie przepisów należy opowiedzieć się za stanowiskiem pierwszym. Inna interpretacja omawianych przepisów grałaby na niekorzyść stron postępowań, których dotyczy zawieszenie. Wynika to z faktu, że stanowisko drugie zakłada krótszy okres zawieszenia, a więc może wprowadzać w błąd i powodować niedotrzymanie terminów procesowych przez uczestników postępowań. Takie podejście wydaje się też sprzeczne z celem Tarczy antykryzysowej, która ma zwalczać niekorzystne skutki panującej epidemii, a nie je eskalować. Stanowisko to znalazło już uznanie z orzecznictwie. Dla przykładu należy przywołać postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 kwietnia 2020 roku, I SA/Bk 177/20, gdzie sąd stwierdził: Pomimo że ww. przepis wszedł w życie z dniem 31 marca 2020 r., to wynika z niego, że nierozpoczęcie biegu terminów, jak i zawieszenie terminów już rozpoczętych obowiązuje w okresie zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Jeśli więc stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 14 marca 2020 r., to należy przyjąć, że od tej daty z mocy prawa następuje skutek wynikający z tej normy prawnej.

Niezależnie od powyższego, należy pamiętać, że inne składy sędziowskie lub organy administracyjne mogą prezentować odmienny pogląd i wyciągać od stron postępowań stosowne konsekwencje procesowe. Wtedy należy rozważyć złożenie odpowiednich środków zaskarżenia – im szybciej, tym lepiej.

Polecamy serwis: W sądzie