Kategorie

Kto wydaje postanowienie o tymczasowym aresztowaniu?

W postępowaniu przygotowawczym sąd orzeka nie sam z siebie – a wyłącznie na pisemny wniosek prokuratora.
W postępowaniu przygotowawczym sąd orzeka nie sam z siebie – a wyłącznie na pisemny wniosek prokuratora.
Zastosowanie tymczasowego aresztowania zawsze należy do sądu, niezależnie od tego czy postępowania karne jest na etapie postępowania przygotowawczego czy też na etapie postępowania sądowego. Jak powinno “wyglądać” postanowienie o tymczasowym aresztowaniu danej osoby?

Kto wydaje postanowienie i wobec kogo?

Zgodnie z powyższą uwagą – o tymczasowym aresztowaniu zawsze orzeka sąd. W przypadku postępowania sądowego orzeka sąd prowadzący sprawę, zaś w przypadku postępowania przygotowawczego – sąd rejonowy właściwy dla miejsca prowadzenia sprawy. Wyjątkowo w razie sytuacji niecierpiącej zwłoki może to też być inny sąd rejonowy. Naturalnie w postępowaniu przygotowawczym sąd orzeka nie sam z siebie – a wyłącznie na pisemny wniosek prokuratora.

Należy przypomnieć, iż decyzja o stosowaniu środków zapobiegawczych w ogóle (w tym tymczasowego aresztu) może zapaść tylko w stosunku do osoby podejrzanego lub oskarżonego.

Wymogi formalne postanowienia sądu

Zgodnie z treścią przepisu art. 251 Kodeksu postępowania karnego postanowienie sądu w przedmiocie rozpoznania wniosku o stosowanie środka zapobiegawczego (w tym tymczasowego aresztowania) musi zawierać:

- datę wydania postanowienia oraz jego sygnaturę

- oznaczanie Sądu, który wydał dane postanowienie oraz jego skład osobowy

- osobę, wobec której środek się stosuje (jej dane personalne)

- zarzucany czyn wraz z kwalifikacją prawną

- podstawę prawną stosowania środka (czyli “pokazanie” na podstawie jakiej przesłanki stosowany jest dany środek zapobiegawczy)

- oznaczenie czasu trwania środka zapobiegawczego (w razie jego orzeczenia)

Należy dodać, iż obok wskazanych wyżej elementów – swoistej sentencji – postanowienie sądu musi również zawierać uzasadnienie. Oznacza to, że sąd musi “wytłumaczyć” powody swojej decyzji.

Zgodnie z art. 251 § 3 KPK sąd musi zatem przedstawić dowody świadczące o prawdopodobieństwie popełnienia przez oskarżonego przestępstwa, wytłumaczyć przyjętą podstawę stosowania środka zapobiegawczego i to, dlaczego uważa jego stosowanie za konieczne.

Sąd aresztuje tymczasowo Katarzynę S., bo próbowała przekonać nieprzesłuchanego jeszcze przez prokuraturę świadka do fałszywych zeznań, czyli próbowała mataczyć.

Sąd musi tę sytuację w uzasadnieniu opisać i wskazać wyraźnie, że rodzi ona obawę podobnych zachowań. Dodatkowo sąd musi uzasadnić dlaczego tylko areszt, a nie np. dozór mogą zapobiec jej zachowaniom (np. z uwagi na to, że ten świadek jest sąsiadem)

W praktyce zdarza się, iż lakoniczne tłumaczenia sądów, czy też uzasadnienia oparte na powielaniu pewnych jedynie kodeksowych zwrotów (zamiast “konkretów”) są przedmiotem skutecznego zaskarżenia przez tymczasowo aresztowanego bądź jego obrońcę.

Zobacz: Jakie są rodzaje środków zapobiegawczych?


Zaskarżenie postanowienia sądu

Postanowienie o stosowaniu (lub nie) środka zapobiegawczego jest zaskarżalne w drodze zażalenia, które można złożyć w terminie 7 dni od ogłoszenia postanowienia.

Zażalenie to składa się do sądu wyższej instancji, ale zawsze za pośrednictwem sądu, który wydał zaskarżone postanowienie. Zażalenie to jest bezpłatne i przysługuje stronom postępowania (tj. zarówno oskarżonemu/podejrzanemu i jego obrońcy, jak i prokuratorowi)

Trzeba też dodać, że ustawodawca polski po latach funkcjonowania KPK wreszcie dostrzegł poważną lukę polegającą na tym, iż jeżeli sąd pierwszej instancji nie zastosował środka zapobiegawczego (albo zastosował środek inny niż chciał wnioskodawca), a następnie zażalenie wnioskodawcy uwzględnił sąd odwoławczy – podejrzany lub oskarżony nie miał na to środka zaskarżenia.

Prokurator żądał dla Katarzyny S. zastosowania tymczasowego aresztu. Sąd rejonowy odmówił w postanowieniu. Na to postanowienie zażalenie złożył prokurator. Zażalenie prokuratora uwzględnił sąd odwoławczy – zastosował tymczasowe aresztowanie. Katarzynie S. nie przysługiwało wówczas zażalenie.

Na szczęście, jak już to było wspomniane, polski ustawodawca naprawił ten “drobny” mankament procedury karnej i od 22 marca 2011 r. (a więc 14 lat od uchwalenia obecnego kodeksu) wprowadził nową treść do art. 426 § 2 KPK. 

Zgodnie z nową treścią wyżej wskazanego przepisu: “od postanowienia o zastosowaniu tymczasowego aresztowania wydanego na skutek zażalenia, a także od wydanego w toku postępowania odwoławczego postanowień postanowienia o przeprowadzeniu obserwacji w zakładzie leczniczym, o zastosowaniu środka zapobiegawczego oraz lub nałożeniu kary porządkowej przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu sądu odwoławczego”

Reasumując, w obecnej sytuacji prawnej – w podanym przykładzie Pani Katarzynie S. przysługiwałoby prawo zażalenia się na postanowienie sądu odwoławczego o zastosowaniu wobec niej tymczasowego aresztu (od pierwszej takiej decyzji w sprawie).

Zobacz serwis: Sprawy karne

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    24 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Noc spisowa - GUS wydłuża godziny pracy 25 września

    Noc spisowa zostanie zorganizowana przez GUS w sobotę 25 września. Jak i gdzie będzie można się spisać?

    Kalkulator zmiany oprocentowania kredytu mieszkaniowego

    Kalkulator zmiany oprocentowania kredytu mieszkaniowego. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przygotował kalkulator, dzięki któremu można sprawdzić o ile orientacyjnie wzrośnie rata kredytu, gdy zmieni się jego oprocentowanie. Jak skorzystać z kalkulatora?

    Ubezwłasnowolnienie - zasady, skutki, procedura

    Ubezwłasnowolnienie jest możliwe tylko w określonych przypadkach. Na czym polega? Jakie wywołuje skutki? Jak wygląda procedura?

    Duże zmiany w prawach konsumenta - dyrektywa Omnibus

    Prawa konsumenta. Szykują się rewolucyjne zmiany w ochronie praw konsumenta. Wdrożenie tzw. dyrektywy Omnibus ma wyeliminować nieprawidłowości podczas wyprzedaży. W przypadku obniżki cen towarów, sklepy - tradycyjne oraz internetowe - będą miały obowiązek podawania informacji o najniższej cenie tego produktu lub usługi w ciągu 30 dni przed wprowadzeniem obniżki. Wpłynie to istotnie na przebieg coraz popularniejszych w Polsce wyprzedaży. Co więcej, zabroniona będzie sprzedaż usług finansowych poza lokalem sprzedawcy, gdy ma to miejsce podczas tzw. pokazów lub wycieczek.

    DVB-T2/HEVC. Od kiedy w Polsce nowy standard telewizji?

    DVB-T2/HEVC to nowy standard telewizji Od kiedy pojawi się w Polsce? Na wiele pytań konsumentów ma odpowiedzieć nowa kampania społeczna.

    Sąd okręgowy – od jakiej kwoty? [ZMIANY]

    Sąd okręgowy rozpatruje m.in. sprawy od określonej kwoty wartości przedmiotu sporu. Zmianę tego progu przewiduje projekt przygotowany przez resort sprawiedliwości.

    Turnusy rehabilitacyjne dla emerytowanych rolników

    Możliwość kierowania emerytowanych rolników na turnusy rehabilitacyjne zakłada projekt, który znalazł się w pracach legislacyjnych rządu. Co jeszcze ma się zmienić?

    Renta rodzinna dla studenta pierwszego roku za wrzesień

    Renta rodzinna dla studenta pierwszego roku również za wrzesień? To możliwe, ale trzeba pamiętać o formalnościach. Termin upływa 30 września.

    Sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji starszych niż 30 lat

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie 16 września 2021 r. Co z umorzeniem spraw o stwierdzenie nieważności decyzji starszych niż 30 lat?

    Świadczenie pielęgnacyjne a śmierć dziecka

    Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w przypadku śmierci dziecka z niepełnosprawnością. Czy przepisy ulegną zmianie?

    1000 plus – dla kogo?

    1000 plus. Dla kogo przewidziano wsparcie w ramach rodzinnego kapitału opiekuńczego? Prezentujemy najważniejsze założenia.

    Zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnej - nowe przepisy

    Przepisy dotyczące zadośćuczynienia za naruszenie więzi rodzinnej weszły w życie. Jakie sytuacje obejmują?

    Zmiany w "500 plus" - nowelizacja uchwalona

    Zmiany w "500 plus" mają dotyczyć przejęcia przez ZUS obsługi programu. Wniosek złożymy tylko elektronicznie. Nowelizacja została uchwalona przez Sejm.

    Punkty spisowe w placówkach ZUS

    Punkty spisowe w placówkach ZUS powstaną w całej Polsce. Jaką pomoc będzie można w nich uzyskać?

    Opieka nad seniorem w miejscu zamieszkania

    Opieka nad seniorami ma być świadczona w miejscu zamieszkania. Rząd planuje zmiany w funkcjonowaniu domów pomocy społecznej.

    Przepisy antylichwiarskie na stałe?

    Przepisy antylichwiarskie zostały uwzględnione w tzw. ustawach covidowych. Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad nową stałą regulacją.

    ZUS przejmie obsługę 500 plus [WYWIAD]

    ZUS ma przejąć obsługę programu "500 plus"? Czy jest na to gotowy? O szczegółach mówił PAP wiceprezes ZUS Włodzimierz Owczarczyk.

    PE o wolności mediów i praworządności w Polsce

    Parlament Europejski przyjął w rezolucję zatytułowaną "Wolność mediów i dalsze pogarszanie się praworządności w Polsce".

    Nowelizacja KPA a odszkodowania

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie. Czy właściciele nieruchomości będą dochodzić odszkodowań przed ETPC?

    Czas pracy - od kiedy?

    Czas pracy budzi szereg wątpliwości. Od kiedy się liczy? Co z tzw. czynnościami przygotowawczymi?

    Brak alimentów a dodatkowe zajęcia pozalekcyjne [BADANIE]

    W wielu przypadkach rodziców opiekujących się dziećmi, które nie otrzymują alimentów, nie stać na sfinansowanie jakichkolwiek zajęć pozalekcyjnych.

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych i inne zmiany

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych powiązane z płacą minimalną zakłada projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

    Cmentarze i chowanie zmarłych – planowane zmiany

    Nowa ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych ma w sposób kompleksowy regulować problematykę tzw. prawa pośmiertnego. Oto założenia projektu.

    Świadczenie usług cyfrowych - duże zmiany od 2022 roku

    Usługi cyfrowe. 1 stycznia 2022 r. mija termin implementacji przez państwa członkowskie UE dyrektywy 2019/770 z 20 maja 2019 r. w sprawie niektórych aspektów umów o dostarczanie treści i usług cyfrowych. Co się zmieni po wejściu w życie tych przepisów? Jakie nowe zasady wprowadza ta dyrektywa? Co powinni wiedzieć konsumenci?

    "Małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie - rezolucja PE

    Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której postuluje, by "małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie były uznawane w całej Unii .