Kampania referendalna

Swoje stanowisko może zaprezentować wprawdzie każdy, ale nie każdy może zostać uznanym za „podmiot uprawniony”. To ważna kwalifikacja, ponieważ tylko podmioty uprawnione mogą prowadzić kampanię przy pomocy programów radiowych i telewizyjnych publicznych nadawców. Zamknięty katalog takich podmiotów zawiera ustawa o referendum ogólnokrajowym.

Zatem status podmiotu uprawnionego mogą osiągnąć:

• partie polityczne, które uzyskały w ostatnich wyborach do Sejmu co najmniej 3% głosów
• kluby parlamentarne (co najmniej 15 posłów bądź 7 senatorów), jeżeli rok przed ogłoszeniem referendum zrzeszały posłów lub senatorów wybranych spośród kandydatów zgłoszonych przez komitet wyborczy wyborców i stanowili oni ponad połowę składu klubu
• ogólnopolskie stowarzyszenia i fundacje, jeśli ich działalność statutowa wiąże się z przedmiotem referendum i zostały zarejestrowane przynajmniej na rok przed ogłoszeniem referendum
• pełnomocnik obywateli, jeżeli referendum odbywa się z inicjatywy obywateli

Statusu podmiotu uprawnionego nie nabywa się jednak automatycznie. Warunkiem jego przyznania jest zgłoszenie się najpóźniej 40 dni przed referendum do Państwowej Komisji Wyborczej wraz z wymaganymi dokumentami potwierdzającymi możliwość ubiegania się o takie uprawnienie. W razie odmowy podmiotowi przysługuje skarga do Sądu Najwyższego na postanowienie PKW, jednak termin na jej wniesienie jest krótki – 3 dni.

Z uwagi na to, że podmioty uprawnione nie płacą za czas antenowy, jest on również ściśle określony. Podziału czasu dokonują zarządy Telewizji Polskiej i Polskiego Radia. Audycje referendalne nadawane są od 16 dnia przed rozpoczęciem referendum.

Zobacz również: Referendum ogólnokrajowe

Łączny czas rozpowszechniania audycji referendalnych wynosi w ogólnokrajowych programach – 15 godzin w Telewizji Polskiej i 30 godzin w Polskim Radiu, a w każdym regionalnym programie – 15 godzin w Telewizji Polskiej i 15 godzin w Polskim Radiu.

Oczywiście każdy inny podmiot biorący udział w kampanii może rozpowszechniać ogłoszenia referendalne w programach radiowych i telewizyjnych, są to jednak ogłoszenia płatne. Opłata za ogłoszenia musi być dla wszystkich jednakowa, a ustala się ją według cennika z dnia ogłoszenia referendum. Nadawcy nie mogą odmówić nadawania audycji lub ogłoszeń referendalnych.

Hasła, informacje i komunikaty umieszczane w prasie, telewizji i radiu na koszt podmiotów prowadzących kampanię muszą zawierać wskazanie, przez kogo są opłacane i od kogo pochodzą.

Swobodę prowadzenia kampanii referendalnej ograniczają też pewne zakazy. Zabronione jest prowadzenie kampanii referendalnej na terenie urzędów administracji rządowej i administracji samorządu terytorialnego oraz sądów. Ponadto w ramach kampanii nie można organizować gier oraz konkursów, w których nagrodą są środki pieniężne. Ściśle zakazane jest również podawanie napojów alkoholowych w związku z kampanią.

Każda osoba, czyjej prawa zostały naruszone przez nieprawdziwe informacje, może wnieść do Sądu Okręgowego wniosek o wydanie stosownego orzeczenia. Sąd wydaje takie orzeczenie w ciągu 24 godzin. Możliwości jest kilka:
1) zakaz rozpowszechniania takich informacji;
2) przepadek materiałów zawierających takie informacje;
3) nakaz sprostowania takich informacji;
4) nakaz publikacji odpowiedzi na stwierdzenia naruszające dobra osobiste;
5) nakaz przeproszenia osoby, której dobra osobiste zostały naruszone

Na postanowienie Sądu Okręgowego przysługuje w ciągu 24 godzin zażalenie do Sądu Apelacyjnego. Postanowienie Sądu Apelacyjnego jest ostateczne i zostaje natychmiast wykonane.

Zobacz również: Inne wybory

Kampania referendalna kończy się na 24 godziny przed dniem głosowania. Od zakończenia kampanii referendalnej aż do zakończenia głosowania zabronione jest zwoływanie zgromadzeń, organizowanie pochodów i manifestacji, wygłaszanie przemówień, rozdawanie ulotek, jak również zakazane są wszelkie formy kampanii w lokalach wyborczych.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 14 marca 2003r. o referendum ogólnokrajowym.