Prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu

Problematyka odpowiedzialności sprawcy za prowadzenie pojazdu po spożyciu alkoholu jest wielowątkowa i zależy od kilku czynników:

1. Zawartości alkoholu w organizmie sprawcy (wydychane powietrze, krew),
2. Rodzaju prowadzonego pojazdu (pojazd mechaniczny lub pojazd niemechaniczny)m
3. Miejsca prowadzenia pojazdu (w ruchu lądowym, czy np. w obrębie własnej posesji).

Prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu może stanowić czyn zabroniony jako wykroczenie (art. 87 kodeksu wykroczeń) albo czyn zabroniony jako przestępstwo (art. 178a kodeksu karnego). Zależy to od stwierdzonej zawartości alkoholu w organizmie sprawcy.

Zobacz także: Kiedy można stracić prawo jazdy na zawsze?

Zawartość alkoholu w organizmie sprawcy

Wykrycie obecności alkoholu w organizmie sprawcy i określenie jego ilości stanowią znamiona wykroczenia z art. 87 kodeksu wykroczeń. Wykrycie obecności alkoholu we krwi może nastąpić na drodze:

1. Pomiaru stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu za pomocą alkomatu (badanie wykonuje uprawniony do tego funkcjonariusz za pomocą podręcznego przyrządu). Należy pamiętać o tym, że, aby wynik z alkomatu stanowił wiarygodny dowód w sprawie, urządzenie musi spełniać określone kryteria, tj.:

• posiadać aktualne świadectwo legalizacji, czyli dokument potwierdzający, że został poddany badaniu technicznemu i dopuszczony do użytku na określony czas;
• posiadać nienaruszone plomby, które wykluczają ewentualne ingerencje osób trzecich w wiarygodność dokonanego pomiaru.

2. Pomiaru stężenia alkoholu we krwi sprawcy (pobierana jest ona w oddziale szpitalnym i poddawana analizie laboratoryjnej przez uprawnione do tego osoby).

Kierujący pojazdem ma prawo odmówić poddania się kontroli na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, jednak w tej sytuacji zmuszony jest poddać się badaniu laboratoryjnemu krwi.

W prawie polskim wyróżnia się 2 poziomy stężenia alkoholu we krwi, od których zależy odpowiedzialność sprawcy. Jest to tzw. stan po spożyciu alkoholu, który w przypadku kierowania pojazdem jest wykroczeniem oraz stan nietrzeźwości, który w tym samym przypadku jest przestępstwem. Zależności te prezentuje poniższa tabela:

Stan nietrzeźwości

		Stan po spożyciu	Stan nietrzeźwości
Zawartość alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza	od 0,0 mg do 0,09 mg	od 0,1 mg do 0,25 mg	przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość
Zawartość alkoholu we krwi	od 0,0 ‰ do 0,19 ‰	od 0,2 do 0,5 ‰	przekracza 0,5 ‰ albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość
Odpowiedzialność za prowadzenie pojazdu		Wykroczenie art. 87 kodeksu wykroczeń	Przestępstwo art. 178a kodeksu karnego

Rodzaj prowadzonego pojazdu

Pod pojęciem pojazdu należy rozumieć: urządzenie przystosowane do poruszania się na lądzie, w wodzie lub w powietrzu. Są to urządzenia nie tylko przeznaczone do przewozu osób lub rzeczy, ale również spełniające inne cele, takie, jak wykonywanie prac, np. koparka.

Tak zdefiniowane pojazdy dzielą się na mechaniczne, czyli wprawiane w ruch za pomocą silnika i niemechaniczne, takie jak deskorolka czy rower. Zasadniczo łagodniej traktuje się sprawców wykroczenia, którzy popełniają je za pomocą pojazdu niemechanicznego.

Zobacz także: Prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości - aspekty praktyczne

Miejsce prowadzenia pojazdu

Jednym z elementów warunkujących wykroczenie z przepisu art. 87 kodeksu wykroczeń jest to, że kierujący pojazdem prowadził go w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym.

Najczęściej wątpliwości budzi następująca sytuacja: kiedy kierując pojazdem uczestniczę w ruchu lądowym, a kiedy nie.

Powszechnie przyjmuje się (m.in. Prawo o ruchu drogowym), że prowadząc pojazd po drodze publicznej uczestniczy się w ruchu lądowym. Twierdzenie to nie budzi wątpliwości.

Natomiast w sytuacji, gdy pojazd jest prowadzony po drodze nie będącej drogą publiczną sprawca może również uczestniczyć w ruchu lądowym, pomimo „niepubliczności” tej drogi. Sąd Najwyższy wypowiedział się w tej sprawie,uznając, że ruch lądowy obejmuje również np. tereny budowlane czy przemysłowe, lotniska itp., a więc wszystkie tereny, w obrębie których, odbywa się ruch pojazdów ogólny lub lokalny, np. parkingi przed marketami.

Tym samym ruch morski obejmuje nie tylko wody będące wodami ogólnodostępnymi (powszechnego dostępu i użytku, np. jeziora), ale również i te cieki wodne, które stanowią własność prywatną, bądź oddane są we władanie prywatne. Podsumowując: wszystkie wody, na których odbywa się ogólnie ruch pojazdów wodnych.

Odpowiedzialność za prowadzenie pojazdu po spożyciu alkoholu

Sprawca wykroczenia z art. 87 kodeksu wykroczeń podlega karze aresztu (od 5 do 30 dni) albo grzywny nie niższej niż 50 złotych ( od 50 zł do 5 000 zł), jeśli prowadził pojazd mechaniczny.

W przypadku, gdy był to pojazd inny niż mechaniczny sprawca podlega karze aresztu do 14 dni (od 5 do 14 dni) albo grzywny (od 20 do 5 000 zł).

Dodatkowo należy podkreślić, iż wobec sprawcy tego wykroczenia zawsze orzeka się zakaz prowadzenia pojazdów (art. 87 § 3 kodeksu wykroczeń) jako środek karny. Zakaz prowadzenia pojazdów orzeka się na okres od 6 miesięcy do 3 lat (wymierza się w miesiącach lub latach) i połączony jest z obowiązkiem zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia określonego pojazdu.

Należy podkreślić, że kodeks wykroczeń  nie wskazuje wprost, na jakie pojazdy ma być orzeczony zakaz prowadzenia, ale polityka karna nakazuje orzeczenie zakazu prowadzenia w stosunku do pojazdu, który sprawca prowadził w stanie po spożyciu. W odniesieniu do orzeczenia zakazu prowadzenia pozostałych kategorii pojazdów, jest to fakultatywna decyzja sądu. W związku z powyższym można spróbować przedstawić sądowi wniosek wraz z argumentacją i prośbą o to, aby tylko na część posiadanych przez sprawcę uprawnień został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów.

  Przez policję zostaje zatrzymany rolnik jadący w stanie po spożyciu alkoholu samochodem osobowym. Może on wnioskować o to, aby sąd orzekł tylko o zakazie prowadzenia przez niego samochodów osobowych, natomiast pozostawił mu prawo jazdy na traktor. Argumentem, na który może się powołać będzie używanie traktora jako narzędzia niezbędnego do prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Podstawa prawna:

• art. 87 kodeksu wykroczeń,
• art. 178a kodeksu karnego.

Zobacz serwis: Charakterystyka wykroczeń