Wynagrodzenie podlega szczególnej ochronie. Niestety nie jest ona taka, jak spodziewają się pracownicy. Dowiadują się o tym, gdy tracą pieniądze

• Wynagrodzenie podlega szczególnej ochronie
• Potrącenia z wynagrodzenia podlegają sztywnym regułom
• Nie każde należne pieniądze to wynagrodzenie
• Nie ma wynagrodzenia, nie ma ochrony

Wynagrodzenie podlega szczególnej ochronie

Wynagrodzenie jako źródło utrzymania pracownika oraz członków jego rodziny podlega szczególnej ochronie (art. 84–91 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy). Składa się na nią kilka elementów:
- zakaz zrzeczenia się prawa do wynagrodzenia,
- wskazanie terminu, miejsca i czasu jego wypłaty,
- określenie formy wynagrodzenia za pracę,
- ograniczenie możliwości dokonywania potrąceń z wynagrodzenia za pracę.

Zasadą jest to, że pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia ani przenieść tego prawa na inną osobę (art. 84 k.p.). Dotyczy to zarówno całkowitego, jak i częściowego zrzeczenia się tego prawa. Jasno potwierdził to Sąd Najwyższy, który w wyroku z 3 lutego 2006 r. (sygn. akt II PK 161/05) wskazał, że (…) z art. 84 Kodeksu pracy wynika zakaz nie tylko całkowitego, lecz także częściowego zrzeczenia się prawa do wynagrodzenia. Zakaz ten ma charakter bezwzględny i obejmuje zrzeczenie się prawa do wynagrodzenia za pracę w drodze wszelkich oświadczeń woli pracownika, w tym również w drodze ugody sądowej.

Potrącenia z wynagrodzenia podlegają sztywnym regułom

Istotnym elementem szczególnej ochrony, jaką jest objęte wynagrodzenie jest również wprowadzenie zasady, zgodnie z którą pracodawcy bez zgody pracownika nie wolno potrącać z wynagrodzenia jakichkolwiek kwot z jakiegokolwiek tytułu, poza wyliczonymi wyczerpująco przez ustawodawcę w art. 87 Kodeksu pracy przypadkami. Jednak co wchodzi w skład wynagrodzenia, o którym mowa w tej regulacji? Brak na gruncie Kodeksu pracy definicji wynagrodzenia w praktyce często staje się problemem. Tak jest właśnie w przypadku dokonywania z niego zgodnych z prawem potrąceń.
Egzekucją środków z wynagrodzenia za pracę objęte są wszystkie składniki tego wynagrodzenia - stałe i zmienne, wypłacane co miesiąc oraz z inną częstotliwością. Tak rozumiane wynagrodzenie obejmuje np.: wynagrodzenie zasadnicze, premie, nagrody, dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych, dodatek za pracę w nocy, wszelkie inne dodatki, np. stażowy, motywacyjny, funkcyjny.

Nie każde należne pieniądze to wynagrodzenie

W przeszłości istniały wątpliwości dotyczące tzw. innych świadczeń związanych z pracą w tym np.: ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, odpraw z tytułu zwolnień z przyczyn niedotyczących pracowników, odpraw emerytalno-rentowych, odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę z naruszeniem prawa, diety z tytułu podróży służbowych. Początkowo Sąd Najwyższy rozpatrując sprawy dotyczące tej tematyki stał na stanowisku, że świadczenia te podlegają ochronie przewidzianej w przepisach Kodeksu pracy na takich samych zasadach, jak wynagrodzenie. Jednak w 2013 r. podjął uchwałę w składzie 7 sędziów, w której szczegółowo przeanalizował to zagadnienie i wskazał, że Jeśli ustawodawca chce rozszerzyć - dla określonych celów - pojęcie wynagrodzenia za pracę na inne świadczenia, to czyni to wprost, jak w przypadku art. 18^3c § 2 k.p., stanowiąc, iż wynagrodzenie, o którym mowa w § 1, obejmuje wszystkie składniki wynagrodzenia, bez względu na nazwę i charakter, a także inne świadczenia związane z pracą, przyznawane pracownikowi w formie pieniężnej lub w innej formie niż pieniężna. Już samo brzmienie przepisu dowodzi, że na gruncie prawa pracy ustawodawca odróżnia wynagrodzenie za pracę od innych pieniężnych i niepieniężnych świadczeń przyznawanych pracownikom (uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 17 stycznia 2013 r., sygn. akt II PZP 4/12).

Nie ma wynagrodzenia, nie ma ochrony

Obecnie na tej podstawie przyjmuje się, że wynagrodzenie, o którym mowa w analizowanej regulacji nie obejmuje tzw. innych świadczeń związanych z pracą. Na tej podstawie pracownicy często błędnie przyjmują, że oznacza to, że środki te nie zostaną zajęte przez komornika. Tymczasem jest inaczej – świadczenia te nie podlegają ochronie przed potrąceniem przewidzianej dla wynagrodzenia za pracę, a więc między innymi nie stosuje się do nich granic potrąceń i kwot wolnych od potrąceń. Oznacza to, że mogą one podlegać egzekucji do ich pełnej wysokości jako tzw. inne wierzytelności.