Opiekujesz się chorym rodzicem? Masz prawo do zwolnienia od pracy, ale to nie jest wszystko

• Zwolnienie od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad członkiem rodziny, innym niż dziecko
• Jak dług przysługuje zasiłek opiekuńczy na sprawowanie opieki nad rodzicem?
• Wysokość zasiłku opiekuńczego jest ściśle określona w przepisach
• Zwolnienie od pracy oraz wniosek do ZUS o zasiłek opiekuńczy z powodu sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny

Zasiłek opiekuńczy jest świadczeniem przysługującym osobom ubezpieczonym, które muszą czasowo zrezygnować z pracy, aby sprawować opiekę nad chorym członkiem rodziny innym niż dziecko. Przepisy określają, kto może skorzystać z tego uprawnienia, jak długo można pobierać świadczenie oraz jakie warunki należy spełnić, aby je otrzymać. Kluczowe jest m.in. wykazanie konieczności osobistej opieki oraz brak innych domowników mogących ją zapewnić. Zasiłek opiekuńczy jest finansowany z ubezpieczenia chorobowego i wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku. W niniejszym artykule omówione zostaną zasady przyznawania tego świadczenia oraz procedura ubiegania się o nie.

Zwolnienie od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad członkiem rodziny, innym niż dziecko

Z przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa wynika, że zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki. Chodzi o sprawowanie opieki nad "innym chorym członkiem rodziny".

Przy czym za "innych członków rodziny" ustawodawca uznaje małżonka, rodziców, rodzica dziecka, ojczyma, macochę, teściów, dziadków, wnuki, rodzeństwo oraz dzieci w wieku powyżej 14 lat – jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z ubezpieczonym w okresie sprawowania opieki. Oznacza to, że zasiłek obowiązuje m.in. w przypadku sprawowania opieki nad chorym rodzicem.

Zasiłek opiekuńczy nie przysługuje w pewnym konkretnym przypadku. Mianowicie, jeżeli poza ubezpieczonym są inni członkowie rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym, mogący zapewnić opiekę choremu członkowi rodziny.

Jak dług przysługuje zasiłek opiekuńczy na sprawowanie opieki nad rodzicem?

Zasiłek opiekuńczy przysługuje przez okres zwolnienia od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki. Przysługuje jednak nie dłużej niż przez okres 14 dni w roku kalendarzowym, jeżeli opieka sprawowana jest nad innymi członkami rodziny, w tym rodzicami. Dodatkowo, jest możliwa opcja, zgodnie z którą zasiłek opiekuńczy przysługuje łącznie na opiekę nad dziećmi i innymi członkami rodziny za okres nie dłuższy niż 60 dni w roku kalendarzowym.

Wysokość zasiłku opiekuńczego jest ściśle określona w przepisach

Miesięczny zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku. A podstawę wymiaru zasiłku przysługującego ubezpieczonemu będącemu pracownikiem stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.

Zasiłek jest jednym ze świadczeń wypłacanych z ubezpieczenia chorobowego, wobec czego finansowany jest z funduszu ubezpieczeń społecznych, nawet w przypadku gdy wypłaca go pracodawca. Zasiłek opiekuńczy należy do świadczeń zasiłkowych, tj. świadczeń wypłacanych przez krótki czas lub jednorazowo.

Zwolnienie od pracy oraz wniosek do ZUS o zasiłek opiekuńczy z powodu sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny

Pracownik może ubiegać się o zwolnienie od wykonywania pracy w celu sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. W celu otrzymania zwolnienia od pracy, ubiegający się pracownik musi dostarczyć pracodawcy zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. W dokumencie powinno być uwzględnione, kto jest opiekunem dla chorego.

Oprócz zwolnienia konieczne jest również złożenie wniosku o zasiłek opiekuńczy z powodu sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Chodzi o wniosek Z-15B. ZUS udostępnia go na Platformie Usług Elektronicznych (PUE) ZUS.

Tabela: Zasiłek opiekuńczy na chorego członka rodziny