Pracownik, Szkoła

Sejm w piątek poparł wraz z poprawkami nowelizację Prawa oświatowego, która przewiduje wprowadzenie od 1 września 2026 r. zakazu używania m.in. telefonów komórkowych w szkołach podstawowych i przedszkolach. Projekt trafi teraz pod obrady Senatu.

Chęć podnoszenia kwalifikacji zawodowych w ciągu najbliższego roku deklaruje 32 proc. Polek i Polaków. Gotowość do rozwoju zawodowego obniża się wraz z wiekiem - wynika z raportu przygotowanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości i Uniwersytet Jagielloński.

Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu poparło projekt zmian dotyczących wymiaru urlopu, których celem jest zachęcenie zwłaszcza młodszych osób do podjęcia pracy. Proponowane modyfikacje miały również stanowić formę gratyfikacji dla obecnie zatrudnionych pracowników. Teraz decyzję w tej sprawie podjęła sejmowa komisja zajmująca się propozycją.

Urlop wypoczynkowy jest jednym z podstawowych uprawnień pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę. Ma on charakter coroczny, płatny i niezbywalny, co oznacza, że pracownik nie może się go zrzec, a pracodawca ma obowiązek prawidłowo go udzielać. Naruszenie przepisów urlopowych, w szczególności nieudzielenie pracownikowi przysługującego urlopu, może skutkować odpowiedzialnością wykroczeniową pracodawcy i karą grzywny. Jakie zasady udzielania i wykorzystywania urlopu wypoczynkowego obowiązują w 2026 roku?

Wiek ma znaczenie przy zapisaniu się do PPK - osobę zatrudnioną, która ukończyła 55 lat, ale nie ma jeszcze 70 lat, można „zapisać” do PPK tylko na jej wniosek. Natomiast po „zapisaniu” do PPK może ona gromadzić nowe środki w tym programie bez względu na wiek. Oto przykłady.

Kończy się czas rynku pracy pracownika. Wraz z tym końcem coraz częściej wspomina się o tym, że celem stosunku pracy nie jest wyłącznie dbanie o dobro i komfort pracownika, a świadczenie pracy, która choć ma być odpowiednio wynagradzana, to ma też umożliwiać pracodawcy prowadzenie działalności na wolnym rynku.

To dość częsta i wywołująca sporo wątpliwości sytuacja. Pracownik ma zaległy urlop ale nie wypełnia wniosków urlopowych i „chomikuje” ten urlop na przyszłość. Na różne nieprzewidziane sytuacje, na długie wakacje, czy z innych przyczyn. Dla pracodawcy to kłopot, bo może być w niektórych sytuacjach ukarany za to grzywną przez Państwową Inspekcję Pracy od 1 tys. do 30 tys. zł (art. 282 § 1 pkt 2 kodeksu pracy). A ponadto pracodawca może być zobowiązany do tworzenia tzw. rezerw (tak naprawdę są to bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów) w bilansie na o wynagrodzenia za czas urlopu zaległego (niewykorzystanego w terminie). Czy zatem pracodawca może zmusić (tj. skutecznie skłonić metodami zgodnymi z prawem) pracownika do wykorzystania urlopu lub zaległego urlopu z poprzedniego roku? Przecież urlop to uprawnienie pracownika i jest udzielany na wniosek pracownika.

Czy szkoła ma przygotowywać młodych ludzi do rynku pracy? Kształtować świadomych obywateli? Wyrównywać szanse społeczne? A może przede wszystkim pomagać dzieciom i młodzieży odnaleźć własną drogę oraz nauczyć się samodzielnego myślenia?

Dyrektor, który po fuzji rozszerzył kompetencje i z własnej kieszeni zapłacił dziesiątki tysięcy złotych za studia, nie pomniejszy o ten wydatek dochodu ze stosunku pracy. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej potwierdził, że pracownicze koszty są ryczałtowe i nie da się ich powiększyć o realne nakłady na edukację. Dobra wiadomość jest taka, że prawo zna kilka legalnych dróg, które ten sam wydatek czynią znacznie mniej bolesnym- od sfinansowania nauki przez pracodawcę, przez dofinansowanie z Krajowego Funduszu Szkoleniowego.

Częste nieobecności pracownika dezorganizują pracę. Ale czy mogą uzasadniać wypowiedzenie umowy? Sądy nie mają wątpliwości co do tego, co jest celem stosunku pracy. W wydawanych wyrokach zauważają też trudności, z którymi mierzą się pracodawcy. Innymi słowy, nie tylko chronią pracownika

Czy pracodawca może przyjąć zaświadczenie elektroniczne z ZUS, które pracownik wydrukował? Co zrobić z elektronicznym dokumentem, gdy akta osobowe pracownika są prowadzone w postaci papierowej? Zmiany przepisów dotyczących stażu pracy wciąż budzą wątpliwości, również te formalne.

Czy należy pomniejszyć świadczenie z ZFŚS przyznawane pracownikowi pracującemu na pół etatu? Wielu pracodawców to robi i nie zdają sobie sprawy z tego, że postępują niezgodnie z obowiązującymi przepisami i pozbawiają pracowników należnych im świadczeń.

Czy lepiej w ostatniej chwili postawić pracodawcę przed faktem dokonanym, czy uprzedzić z wyprzedzeniem o nieobecności i dać szansę na przygotowanie się? Zdrowy rozsądek i brzmienie przepisów nie pozostają w tym zakresie w zgodzie.

Teraz pracownicy pomijani przy podwyższaniu płac – czasami całymi latami – zostaną wzięci pod ochronę przez prawo, które uznaje takie postępowanie pracodawcy za praktykę dyskryminacyjną. To mało znana strona dyrektywy płacowej, na wdrożeniu której skorzystają nie tylko rekrutowani do pracy, ale i pracownicy z długim stażem w firmie.

Choć z założenia to pracownik jest słabszą stroną stosunku pracy, to w niektórych przypadkach to pracodawcom przydałaby się ochrona przed niezgodnymi z prawem działaniami zatrudnionych. To rozwiązanie z 2023 roku budzi kontrowersje. Nic jednak nie wskazuje na to, aby miało się zmienić.

Nie ma podstaw do tego, by pracownicy oczekiwali od pracodawców szczególnej opieki i dbałości o ich interesy. Trzeba pamiętać o tym, że choć czasami pracodawcy są wobec nich ustawowo obciążeni obowiązkiem informacyjnym, to nie zawsze tak jest. To pracownik musi dbać o swoje interesy i wykazywać się niezbędną aktywnością.

Od 24 grudnia 2025 r. ustawodawca wprowadził do Kodeksu pracy obowiązek informowania kandydatów o wynagrodzeniu już na etapie publikacji oferty. Nowelizacja ma na celu eliminację dyskryminacji płacowej.

Regulacje szczególne stosowane w odniesieniu do wybranych grup zawodowych nie muszą być bardziej korzystne od tych znajdujące zastosowanie do ogółu pracowników. I choć budzi to niezadowolenie, zasada jest prosta – przepisy szczególne wykluczają stosowanie przepisów ogólnych, nawet gdy pracownicy tracą na tym finansowo.

Czy pracownik, który nie złożył wniosku o wczasy pod gruszą i ich nie otrzymał, został przez pracodawcę oszukany? Czy świadczenie należy wypłacić każdemu? Obowiązujące w tym zakresie przepisy są bardzo lakoniczne, co nie oznacza, że możliwa jest w tym zakresie dowolność. Trzeba przestrzegać określonych zasad, ale najpierw trzeba dołożyć starać by je poznać.

Trzeba jednak zacząć od tego, że pierwszy weekend czerwcowy wcale nie musi być dłuższy od innych. Z formalnego punktu widzenia piątek, choć następuje po świątecznym i ustawowo wolnym od pracy czwartku, nie jest bowiem dniem wolnym od pracy. W praktyce jednak dla zdecydowanej większości pracujących to dzień wolny, chociażby decyzją dyrektora czy właściciela firmy.

Pracownicy chcą chronić swoją prywatność, ale chcą też korzystać z przysługujących im świadczeń. Nie akceptują tego, że aby uzyskać korzyść, trzeba dostosować się do wymogów wynikających z obowiązujących przepisów. Nie można oczekiwać przyznania świadczenia, do którego prawo uzależnia się od podania określonych danych, jeśli tych danych nie chce się podać.

Pracownika zatrudnia się po to, by pracował - to wydaje się oczywiste. Jednak praktyka bywa bardziej skomplikowana. Bywa, że pracownik jest często nieobecny, bo lekceważy swoje zobowiązania, ale bywa też i tak, że po latach udanej współpracy popada w problemy zdrowotne. Niezależnie od przyczyny, częste nieobecności dezorganizują pracę. Ale czy mogą uzasadniać zwolnienie pracownika?

Wczasy pod gruszą przysługują pracownikom zatrudnionym na umowę o pracę, których pracodawca utworzył Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych (ZFŚS). Warunkiem otrzymania świadczenia jest wykorzystanie co najmniej 10 kolejnych dni urlopu wypoczynkowego oraz złożenie wniosku wraz z oświadczeniem o sytuacji materialnej. Osoby pracujące na umowie zlecenie, o dzieło lub prowadzące własną działalność gospodarczą co do zasady nie są uprawnione do tego świadczenia.

Należące do samorządu woj. śląskiego Koleje Śląskie, które dotąd zatrudniają ok. 1,4 tys. pracowników, planują zwiększyć do końca dekady tę liczbę do ok. 2 tys. Obok bieżącej rekrutacji, m.in. maszynistów i pracowników zaplecza, współpracują pod tym kątem z trzynastoma szkołami i uczelniami.

Częste nieobecności pracownika dezorganizują pracę. Ale czy mogą uzasadniać wypowiedzenie umowy? Sądy nie mają wątpliwości co do tego, co jest celem stosunku pracy. W wydawanych wyrokach zauważają też trudności, z którymi mierzą się pracodawcy.