Zachowek, Spadek

Brak testamentu, dokument napisany na komputerze albo nieaktualne zapisy mogą mieć poważne konsekwencje. W przypadku singla majątek może odziedziczyć rodzina, nawet jeśli od lat nie utrzymuje z nią kontaktu. Jest też jeden szczególnie ważny błąd, przez który partner pozostający w nieformalnym związku może zostać całkowicie pominięty.

Rodzice spadkodawcy są w kręgu osób uprawnionych do zachowku. Nie zawsze jednak po śmierci małżonka, wdowa czy wdowiec muszą wypłacać zachowki teściom. Sporo zależy od tego czy spadkodawca miał dzieci. Jakie są najważniejsze przepisy?

Okazuje się, że większość osób w Polsce nie ma spisanego testamentu. W praktyce oznacza to, że majątek po śmierci dziedziczony jest ustawowo, a zatem nie zawsze zgodnie z wolą zmarłego. Sprawdź, jak prosto uregulować sprawy spadkowe i ochronić najbliższych.

Czy osoba uznana przez sąd za niegodną dziedziczenia ma prawo do zachowku? Z jakich przyczyn można pozbawić spadku i zachowku krewnego, który na majątek po spadkodawcy nie zasłużył? Przepisy określają tu szczegółowe wymagania oraz terminy.

Kto ma prawo do zachowku po rodzicach i od czego zależy jego wysokość? Czy roszczenie o zachowek się przedawnia? Oto najważniejsze przepisy i terminy oraz proste przykłady na 2026 rok.

Przekazanie mieszkania dziecku, darowizna oszczędności czy pozostawienie majątku w spadku – każda z tych decyzji może mieć konsekwencje nie tylko finansowe, lecz także rodzinne. Brak wcześniejszych ustaleń często prowadzi do sporów między rodzeństwem, roszczeń o zachowek i niepewności co do przyszłości nieruchomości. Jak wskazuje adw. Katarzyna Gabrysiak, warto uporządkować sprawy majątkowe jeszcze za życia, wybierając rozwiązanie, które uwzględnia zarówno potrzeby właściciela, jak i sytuację przyszłych spadkobierców.

Dostałeś pieniądze, mieszkanie albo spadek od najbliższej rodziny? Możesz nie zapłacić podatku, ale w wielu przypadkach trzeba dopilnować jednego ważnego obowiązku. Chodzi o formularz SD-Z2 i termin, którego przekroczenie może oznaczać utratę prawa do zwolnienia. Sprawdź, kiedy trzeba go złożyć i w jakich sytuacjach nie jest potrzebny.

W artykule przedstawiam przykład (za wyrokiem sądu) obliczania zachowku dla rodziny, w której spadkodawca miał trójkę dzieci i trójkę wnuków. Córka przejęła mieszkanie po ojcu na podstawie testamentu, pozostałe dzieci (i wnuki) nie otrzymali nic. Wnuki (3 osoby) dziedziczą dlatego, że ich ojciec (syn zmarłego spadkobiercy) także zmarł. Jak sąd obliczył zachowek? Przedstawiam to krok po kroku.

Scheda spadkowa i zachowek to dwie różne instytucje pojęcia prawa spadkowego. Scheda chroni przed darowiznami za życia spadkodawcy, które krzywdzą innych spadkobierców (np. ojciec za życia wyróżnił darowizną córkę krzywdząc syna). Scheda nie działa przy zachowku. Przy zachowku darowizny za życia spadkodawcy krzywdzące finansowo rodzinę uwzględnia się przy pomocy innych przepisów niż o schedzie (art. 993. § 1 k.c.)

Kto obejmie spadek z ustawy, gdy w małżeństwie nie ma dzieci? Czy dobrym rozwiązaniem jest tzw. testament wzajemny? Co z zachowkiem? To ważne pytania, które często zadają sobie małżonkowie. Jakie są odpowiedzi?

„Kilka lat temu, kiedy byłem jeszcze kawalerem, zmarła moja mama. Teraz jestem już żonaty i niedawno zmarł mój ojciec. Jakie prawa do spadku ma moja żona? Czy dziedziczy ona razem ze mną?” – pyta Czytelnik.

Rodzinna darowizna wydawała się formalnością: dzieci, matka i pieniądze odziedziczone po ojcu. Fiskus zwrócił jednak uwagę na jeden element, który całkowicie zmienił sytuację podatkową. Okazało się, że sposób przekazania środków był ważniejszy niż ich źródło i więzy rodzinne.

Coraz więcej Polaków decyduje się na sporządzenie testamentu u notariusza. Dane pokazują wyraźny wzrost zarówno liczby testamentów notarialnych, jak i wpisów do Notarialnego Rejestru Testamentów. Eksperci zwracają uwagę, że dla wielu osób to już nie tylko formalność, ale sposób na uniknięcie rodzinnych sporów i uporządkowanie spraw majątkowych za życia. Ile kosztuje spisanie testamentu u notariusza i wpis do Notarialnego Rejestru Testamentów w 2026 roku?

Dziedziczenie środków pieniężnych, to te same zasady prawa spadkowego co dziedziczenie innych aktywów — w obu przypadkach w skład spadku wchodzi ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego. Różnice wynikają z Prawa bankowego. Różnicą jest to, że np. odziedziczenie pieniądze nie wymaga zmian w księgach wieczystych jak w przypadku nieruchomości.

Osoba korzystająca z MOPS otrzymuje darowiznę albo spadek. MOPS wtedy reaguje i zabiera wcześniej przyznane (przed spadkiem/darowizną) świadczenia. Taka sytuacja spotkała naszego Czytelnika, który napisał do nas list: „Czy OPS ma prawo zabrać wszystkie świadczenia ze względu na to, że otrzymałem od brata 206 000 zł za mieszkanie własnościowe po zmarłych rodzicach?”. Darowizna kwoty 206 000 zł spowodowała u niego utratę świadczeń z MOPS. Wydaje się logiczne. Nagle do jego majątku wpłynęło 206 000 zł. I są przepisy odpowiednie w tej sytuacji. Po co więc nowelizacja i dodatkowe uprawnienia dla MOPS? Z uzasadnienia projektu ustawy wynika, że chodzi o doprecyzowanie już obowiązujących przepisów. Dziś w przypadku stwierdzenia występowania rażącej dysproporcji pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu przedstawioną w MOPS (np. 500 zł miesięcznie) a sytuacją majątkową osoby lub rodziny (polepszoną darowizną mieszkania wartego 400 000 zł), nie działają przepisy o cofnięciu świadczeń z MOPS. Dlatego art. 12 ustawy o pomocy społecznej ma umożliwić uchylenie decyzji o przyznaniu świadczenia z MOPS, co ma na celu zwiększenie spójności i skuteczności stosowania przepisów ustawy.

W dniu 26 czerwca 2026 r. do podpisu Prezydenta zostały przekazane rządowe projekty ustaw – o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu oraz zawierająca przepisy wprowadzające ww. regulację. Na ich podstawie zupełnie nowa kategoria osób, które zawrą ze sobą umowę cywilnoprawną u notariusza – będzie mogła korzystać z całkowitego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Pełnomocniczka rządu do spraw równości, ministra Katarzyna Kotula podkreśliła, że jest gotowa na merytoryczną rozmowę z Pałacem Prezydenckim na temat ww. ustaw.

Coraz więcej osób decyduje się dziś na sporządzenie testamentu, a wielu wybiera w tym celu notariusza. Często jednak jest tak, że po śmierci bliskiego, rodzina nie wie, czy dokument w ogóle istnieje i gdzie może się znajdować. Jak więc sprawdzić, czy zmarły pozostawił testament?

Aby testament był ważny, należy go sporządzić w określony prawnie sposób. Dotychczas spadkodawcy mogli tego dokonywać własnoręcznie, notarialnie lub urzędowo. Trwają prace nad likwidacją alternatywy dla testamentu notarialnego.

Sporządzenie testamentu w domu i bez notariusza może być prostsze, niż się wydaje, a przy tym pozwala uniknąć dodatkowych wydatków. Kluczowe jest dokładne przemyślenie treści ostatniej woli, a następnie skorzystanie ze sprawdzonego wzoru oraz wskazówek, które pomogą zadbać o ważność dokumentu. Nie musisz bowiem odwiedzać kancelarii notarialnej, aby twój testament nabrał mocy prawnej. Podpowiadamy, jakich błędów unikać.

Setki tysięcy seniorów w Polsce nie mają komu przekazać swojego majątku, a brak testamentu oznacza, że dorobek życia może trafić do gminy lub Skarbu Państwa. Tymczasem istnieje kilka rozwiązań, które pozwalają zachować kontrolę nad własnością. Sprawdź, co wybrać: testament, darowiznę czy umowę o dożywocie.

Wdowa, która wraz z dziećmi odziedziczyła majątek po mężu, dostała od fiskusa klarowną odpowiedź: przelew jest obowiązkowy, ale tylko w przypadku pieniędzy wypłaconych w gotówce. Dla środków już znajdujących się na wspólnym rachunku oraz dla obligacji i jednostek funduszy inwestycyjnych zasady są inne.

Dzięki nowym przepisom, wprowadzonym ustawą z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o notariacie oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece – spadkobiercy będą mieli mniej formalności związanych z dziedziczeniem nieruchomości. Zwiększy się również bezpieczeństwo obrotu nieruchomościami, dzięki „sprawniejszemu” ujawnianiu w księgach wieczystych aktualnego stanu prawnego nieruchomości.

We wtorek w życie weszła nowelizacja Prawa o notariacie oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece przyspieszająca procedurę wpisów. W ocenie Krajowej Rady Notarialnej nowe przepisy oznaczają koniec kolejek w sądach, bo wniosek o wpis do księgi będzie można już złożyć bezpośrednio u notariusza.

Pojęcie „czysta wartość spadku” ma istotne znaczenie w procesach o zachowek. Od tej wartości liczona jest bowiem kwota zachowku. Aby ją ustalić, od wartości rynkowej nieruchomości odejmuje się obciążenia, które ją dotykają. Najpowszechniejszym z nich jest dożywotnia służebność mieszkania. Choć prawo nie wskazuje jednej sztywnej metody wyceny tego obciążenia, w praktyce sądowej dominują dwa podejścia. Co trzeba wiedzieć o wyliczaniu wartości służebności w sprawie o zachowek, aby nie przepłacić lub nie otrzymać zaniżonej kwoty?

Mieszkanie w spadku. Sprzedać czy wynająć? Ekspert rynku najmu wyjaśniaOdziedziczenie mieszkania to dla wielu osób nie tylko emocjonalne przeżycie, ale również poważna decyzja finansowa. Czy lepiej sprzedać nieruchomość i zyskać szybki zastrzyk gotówki, czy zdecydować się na wynajem i budować stały dochód?