500 plus w okresie 2018/2019 – uprawnieni, kryterium dochodowe, wniosek

500 plus, czyli świadczenie wychowawcze

Świadczenie potocznie nazywane 500 plus to w istocie świadczenie wychowawcze określone w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Celem świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

Pierwsze wnioski o wypłatę świadczeń wychowawczych rodzice składali w kwietniu 2016 r.

Z raportu Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wynika, iż z programem „Rodzina 500 plus” zostało objętych 54,1 procent wszystkich dzieci do 18 lat (dane na koniec czerwca 2018 r.).

Ważny termin

Aby otrzymać świadczenie na pełny okres 2018/2019, wniosek należy złożyć do końca października 2018 r. Jeżeli wniosek zostanie złożony do końca października, to świadczenie otrzymamy od października 2018 r. do września 2019 r.

Jak złożyć wniosek?

Można to zrobić na kilka sposobów. Po pierwsze, dokumenty można złożyć w tradycyjnej papierowej formie w swojej gminie. Drugą możliwością jest wnioskowanie w formie elektronicznej przez portal Emp@tia, a trzecią – bankowość elektroniczna.

Wniosek o świadczenie wychowawcze można pobrać ze strony internetowej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej: https://www.mpips.gov.pl/wsparcie-dla-rodzin-z-dziecmi/wzory-wnioskow-o-swiadczenia-dla-rodzin/

Kwota świadczenia wychowawczego

Jak potoczna nazwa wskazuje, świadczenie przysługuje w kwocie 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie.

Kto jest uprawniony do otrzymania świadczenia 500 plus?

Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka.

Istotny jest wiek dziecka. Pomoc nie zostanie wypłacona, jeżeli dziecko ukończyło 18. rok życia.

W pewnych sytuacjach wsparcie nie zostanie wypłacone. Są to przypadki, gdy:

1) dziecko pozostaje w związku małżeńskim;

2) dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej;

3) pełnoletnie dziecko ma ustalone prawo do świadczenia wychowawczego na własne dziecko;

4) członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Świadczenie wychowawcze na dane dziecko nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że:

1) drugie z rodziców dziecka nie żyje;

2) ojciec dziecka jest nieznany;

3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone;

4) sąd zobowiązał jedno z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka;

5) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach.

Kryterium dochodowe na pierwsze dziecko

Do otrzymania świadczenia na pierwsze lub jedyne dziecko konieczne jest spełniane kryterium dochodowego.

Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie powinien przekroczyć kwoty 800 zł.

Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200 zł.

Na drugie i kolejne z dzieci pomoc przysługuje bez względu na dochód.

Za który rok brany jest pod uwagę dochód?

Dla ustalenia czy wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe brany jest pod uwagę dochód z roku kalendarzowego poprzedzającego okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Organ weźmie również pod uwagę dochód uzyskany oraz dochód utracony.

Pani Magdalena razem z mężem wychowują wspólne dziecko. Syn uczęszcza do szkoły podstawowej. Małżonkowie od dwóch lat nie zmieniali pracy, a ich dochody nie zmieniły się. 26 października 2018 r. pani Magdalena złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na syna na okres świadczeniowy 2018/2019. Dla obliczenia dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę organ weźmie pod uwagę dochody rodziców osiągnięte w roku kalendarzowym 2017.

Opieka naprzemienna

Zgodnie z przepisami przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

Przepis ten wzbudza wiele kontrowersji, ponieważ pojęcie „opieki naprzemiennej” nie zostało zdefiniowane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Organy wielokrotnie odmawiały wypłaty świadczeń, gdy ten rodzaj opieki nie został wprost zawarty w wyroku rozwodowym. Orzecznictwo sądów administracyjnych w tej kwestii nie jest zaś jednolite.

Przykładowo w wyroku z 24 maja 2018 r. (sygn. akt I OSK 2997/17) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż „ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem należy do kompetencji sądu powszechnego, a w braku takiego orzeczenia sądowego, istnienia tego rodzaju opieki nie można domniemywać w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego.”

Odmienne stanowisko zajął NSA w wyroku z 12 kwietnia 2018 r. (sygn.. akt I OSK 2423/17), uznając, iż „dowodem w zakresie zaistnienia opieki naprzemiennej może być odpis orzeczenia sądu powszechnego bądź protokołu rozprawy z utrwaloną w nim ugodą, zawartą przed sądem opiekuńczym czy ugodą zawartą w postępowaniu mediacyjnym. W sytuacji, gdy nie zawierają one stosownego zwrotu, rzeczą organów jest samodzielne ustalenie charakteru zawartych tamże zapisów dla zobrazowania i wyłożenia treści pojęcia "opieka naprzemienna" w konkretnej sprawie (ad casum). Istotne jest, by opieka naprzemienna obojga rodziców była "zgodna z orzeczeniem sądu" - zatem nie może zaistnieć wbrew orzeczeniu sądu powszechnego (np. pozbawiającego ubiegającego się o świadczenie wychowawcze władzy rodzicielskiej bądź ustanawiającego zakaz kontaktów tego rodzica z małoletnim dzieckiem), jak i spełniała właściwą rolę.”

Problem został dostrzeżony przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Nowelizacja, nad którą pracuje resort wprowadza wprost możliwość powierzenia wykonywanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom z określeniem, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach.

Zobacz więcej: Opieka naprzemienna 2018 – nowe przepisy

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (j. t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1851 z późn. zm.)