Emerytura nauczycielska w pytaniach i odpowiedziach

Nauczyciele mogą w chwili obecnej przejść na emerytur na dwojakich warunkach. Po pierwsze na emeryturę bez względu na wiek. Po drugie na emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach.

Warunki przejścia na emeryturę bez względu na wiek:

• dotyczy nauczycieli urodzonych przed 1 stycznia 1949 roku,
• posiadanie 30 letniego stażu pracy, w tym 20 lat pracy w szczególnym charakterze (pracy nauczycielskiej),
• posiadanie 25 letniego stażu pracy, w tym 20 lat pracy w szkolnictwie specjalnym,
• rozwiązanie stosunku pracy.

Warunki przejścia na emeryturę za pracę o szczególnym charakterze:

• osiągnięcie wieku 55 lat kobieta oraz 60 lat mężczyzna,
• posiadanie okresu zatrudnienia 20 lat dla kobiet, w tym co najmniej 15 lat pracy nauczycielskiej,
• posiadanie okresu zatrudnienia 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat pracy nauczycielskiej,
• dotyczy nauczycieli urodzonych przed 1 stycznia 1949 roku oraz urodzonych w latach 1949 – 1968.

Wcześniejsza emerytura dla nauczyciela

W grudniu nabyłam praw do wcześniejszej emerytury nauczycielskiej. Chciałabym przejść na emeryturę w sierpniu 2010 r. Proszę mi odpowiedzieć jak będzie obliczona moja emerytura – na nowych czy na starych zasadach? Chodzi o przelicznik emerytury po 31 grudnia 2008 r. Nabyłam wszystkie prawa (lata pracy ogółem 34, w tym 20 w szkole) Czy muszę już odejść, bo później przelicznik będzie niekorzystny, czy skoro nabyłam prawa do emerytury z Karty Nauczyciela to będę miała emeryturę liczona po staremu?

Art. 88 Karty Nauczyciela nie uzależnia prawa do emerytury bez względu na wiek, od zgłoszenia wniosku o to świadczenie przed dniem 1.01.2009r. Zatem nauczyciele, aby uzyskać emeryturę w myśl tego przepisu, nie muszą przed dniem 1.01.2009r. rozwiązać stosunku pracy, jak również nie muszą składać wniosku o to świadczenie - przed tym dniem.

Dzień 31.12.2008r. – dla osób urodzonych po dniu 31.12.1948r. a przed dniem 1.01.1969r. – jest ostatecznym terminem na spełnienie warunku wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, w tym okresu pracy nauczycielskiej, uprawniającego nauczyciela do uzyskania emerytury bez względu na wiek.

Natomiast wcześniejsza emerytura z Karty Nauczyciela, może być obliczona według dotychczasowych czyli starych zasad, o ile wniosek o jej przyznanie zostanie zgłoszony przed ukończeniem przez kobietę 60 lat.

Zgłoszenie wniosku o emeryturę po ukończeniu przez kobietę 60 lat – nawet jeżeli nauczycielka spełniła warunki do wcześniejszej emerytury do końca 2008r. – spowoduje konieczność zastosowania art.183 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem osobom, które osiągnęły wiek emerytalny w latach 2009-2013 przysługuje tzw. emerytura mieszana, obliczana w odpowiedniej – stosownie do roku, w którym osiągnięty został wiek emerytalny – części emerytury obliczonej według starych zasad i części obliczonej według nowych zasad, o ile osoby te nie przystąpiły do otwartego funduszu emerytalnego.

Z przekazanych informacji wynika, że do 31.12.2008r. spełni pani warunki do emerytury z Karty Nauczyciela- dotyczące wymaganego stażu pracy, w tym pracy nauczycielskiej. Zatem - stosownie do powyższych wyjaśnień - wniosek o emeryturę może pani złożyć w 2010r, i jeżeli będzie to przed osiągnięciem wieku 60 lat – wówczas wysokość pani emerytury zostanie obliczona wg starych zasad.

Podstawa prawna:

Art. 183 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

Art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r Karta Nauczyciela

Nabycie prawa do wcześniejszej emerytury dla nauczycieli

Uzyskuję sprzeczne odpowiedzi w sprawie nabycia praw emerytalnych dla nauczycieli. Czy osoba urodzona w 1959 r. pracująca nieprzerwanie w oświacie „przy tablicy” nabywając prawo do wcześniejszej emerytury, musi na nią przejść do końca roku 2008 r. Czy nabycie prawa do wcześniejszej emerytury oznacza, że osoba ta będzie mogła przejść na nią np. w 2009 r. i w latach następnych? Czy będzie to już tak zwana pomostówki?

W 2007r. w zakresie uprawnień emerytalnych wprowadzone zostały zmiany do przepisów Karty Nauczyciela. Zmiany te, dotyczą przedłużenia o jeden rok tj. do 31 grudnia 2008r. możliwości przejścia przez nauczycieli urodzonych po 31 grudnia 1948 r. na emeryturę bez względu na wiek . Zrezygnowano natomiast z wymogu spełnienia warunku rozwiązania stosunku pracy, również do tej daty.

Zatem nauczyciel urodzony po dniu 31 grudnia 1948r., a przed dniem 1 stycznia 1969r., aby mógł przejść na emeryturę z Karty Nauczyciela musi - do dnia 31 grudnia 2008r. posiadać co najmniej 30-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym co najmniej 20-letni okres pracy nauczycielskiej, zaś nauczyciel szkół, placówek, zakładów specjalnych oraz zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich co najmniej – 25-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym 20 lat wykonywania pracy w szkolnictwie specjalnym. Nie musi natomiast, do końca 2008r. spełnić warunku rozwiązania stosunku pracy.

Jeżeli zatem w 2008r. będzie pani posiadała co najmniej 30 lat ogólnego stażu pracy i w tym co najmniej 20-letni okres pracy nauczycielskiej – wówczas może pani przejść na emeryturę w 2009 r. i w tym roku może pani rozwiązać stosunku pracy nauczycielskiej, co jest również warunkiem uzyskania prawa do emerytury z Karty Nauczyciela.

Może pani przejść na emeryturę i rozwiązać stosunek pracy również w latach następnych - jednakże nie później niż przed osiągnięciem wieku 60 lat. Po ukończeniu tego wieku będzie przysługiwała bowiem już emerytura ustalana wg nowych zasad.

Ponadto należy zaznaczyć, że emerytura z Karty Nauczyciela przysługuje tym nauczycielom, którzy nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego, albo wraz z wnioskiem o emeryturę, złożą również wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w tym funduszu, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa.

Natomiast ustawa o emeryturach pomostowych o która pani pyta – jest ciągle jeszcze w fazie projektu.

Podstawa prawna:

Art. 88 ust. 2a ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. – Karta Nauczyciela

Doliczenie okresu pracy na gospodarstwie do emerytury nauczycielskiej

Doliczenie przy ustalaniu okresu uprawniającego do emerytury nauczycielskiej – okresu pracy na roli bez przejęcia gospodarstwa. Czy zostaną mi doliczone lata pracy na roli w gospodarstwie rodziców, jeśli nie przejęłam tegoż gospodarstwa ani mój współmałżonek nie przejął gospodarstwa rolnego?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami art. 10 ust.1 ustawy emerytalnej – przy ustalaniu prawa do emerytury , jako okresy uzupełniające uwzględnia się przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia.

Przez pracę w gospodarstwie rolnym, rozumie się pracę wykonywaną przez domownika. Za domownika uważa się osobę bliską rolnikowi (np. dziecko), która ukończyła 16 lat i pozostawała w okresie pracy w gospodarstwie rolnym we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem lub zamieszkiwała na terenie jego gospodarstwa albo w bliskim sąsiedztwie, a ponadto stale pracowała w tym gospodarstwie i nie była związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Dodaję, że fakt uczęszczania do szkoły ponadpodstawowej, nie stoi na przeszkodzie w uznaniu pracy w gospodarstwie rolnym, chyba że z okoliczności sprawy wynika, że nauka w szkole wykluczała możliwość stałej pracy w tym gospodarstwie np. zainteresowany zamieszkiwał w internacie lub też szkoła znajdowała się w dalekiej odległości od gospodarstwa i dojazd do tej szkoły zajmował dużo czasu.

Przy ustalaniu prawa do emerytury uwzględnia się również przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia oraz okresy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników (obowiązek opłacania składek powstał od 1.07.1977r), jeżeli okres tego opłacania nie pokrywają się z okresami składkowymi tj. okresami ubezpieczenia w ZUS.

Wymienione wyżej okresy związane z pracą w gospodarstwie rolnym uwzględnia się wyłącznie w wymiarze niezbędnym do uzupełnienia okresu wymaganego do ustalenia prawa do emerytury i pod warunkiem, że nie zostały one uwzględnione przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty rolnej.

Przy uwzględnianiu tych okresów np. przy ustalaniu okresu uprawniającego do emerytury nauczycielskiej, nie ma żadnego znaczenia fakt przejęcia po rodzicach gospodarstwa rolnego na własność.

Podstawa prawna:

Art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Dalsza praca a emerytura

Mam wystarczający staż pracy i wiek aby przejść na wcześniejszą emeryturę. Chciałabym jednak dłużej pracować. Obawiam się tylko, czy dla mojego wieku (ur. czerwiec 1950 r.) od 2009 roku nie będzie naliczana emerytura stopniowo wg kapitału początkowego. O ile wiem właśnie emerytura mieszana dla mojej grupy wiekowej ma stopniowo wchodzić począwszy od 20 % udziału w 2009 r. Nie wiem, czy ta zasada obejmie też nauczycieli.

Należy zaznaczyć, że przepis art. 88 Karty Nauczyciela nie uzależnia uzyskania prawa do emerytury bez względu na wiek, od zgłoszenia wniosku o to świadczenie przed dniem 1.01.2009r. Zatem nauczyciele, aby uzyskać emeryturę w myśl tego przepisu, nie muszą przed dniem 1.01.2009r. rozwiązywać stosunku pracy, jak również nie muszą składać wniosku o przyznanie tego świadczenie - przed tym dniem.

Dzień 31.12.2008r. – dla osób urodzonych po dniu 31.12.1948r. a przed dniem 1.01.1969r. – jest ostatecznym terminem na spełnienie warunku wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, w tym okresu pracy nauczycielskiej, uprawniającego nauczyciela do uzyskania emerytury wcześniejszej.

Natomiast wcześniejsza emerytura przyznawana na ogólnych zasadach oraz wcześniejsza emerytura dla nauczyciela, może być obliczona według dotychczasowych czyli starych zasad, o ile wniosek o jej przyznanie zostanie zgłoszony przed ukończeniem przez kobietę 60 lat, a przez mężczyznę 65 lat.

Zgłoszenie wniosku o emeryturę po ukończeniu przez kobietę 60 lat – nawet jeżeli nauczycielka spełniła warunki do wcześniejszej emerytury do końca 2008r. – spowoduje konieczność zastosowania art.183 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, czyli wysokość emerytury będzie obliczona w części wg starych zasad i w części wg nowych zasad. Proporcje te są różne i zależą od roku, w którym osiągnięty zostanie wiek emerytalny wynoszący dla kobiety 60 lat.

Z przekazanych informacji wynika, że spełnia Pani warunki do emerytury nauczycielskiej- dotyczące wymaganego stażu pracy, w tym pracy nauczycielskiej. Jeżeli zatem wniosek o emeryturę zgłosi pani w 2009r, czyli przed osiągnięciem wieku 60 lat – wówczas wysokość pani emerytury zostanie obliczona wg starych zasad.

Natomiast zgłoszenie wniosku w 2010r. po ukończeniu przez panią wieku 60 lat oznacza, że 70% emerytury będzie obliczone wg starych zasad, a 30% wg nowych zasad.

Podstawa prawna:

Art. 183 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

Art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela

Kiedy złożyć wniosek o emeryturę

Najprawdopodobniej spełnię wszystkie warunki stażowe wymagane do przejścia na wcześniejszą emeryturę nauczycielską bez względu na wiek do dnia 31.12.2008 r. Chciałam zapytać, do kiedy należy złożyć wniosek do ZUS o ustalenie takiego prawa. Czy przed 31 grudnia, czy po tym dniu? W moim oddziale ZUS nadal twierdzą, że muszę z tym dniem rozwiązać umowę o pracę. Na jaką podstawę prawną mam się powołać?

W myśl przepisów art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela nauczyciel spełniający do dnia 31 grudnia 2008 r. warunki dotyczące wymaganego stażu pracy, w tym pracy nauczycielskiej może uzyskać emeryturę bez względu na wiek pod warunkiem rozwiązania stosunku pracy, w trybie określonym w tym przepisie. Z tym że przepis ust. 2a art. 88 stanowi, że warunek rozwiązania stosunku pracy nie musi być spełniony do dnia 31.12.2008 r.

Zatem rozwiązanie stosunku pracy jak również zgłoszenie wniosku o emeryturę może nastąpić po tej dacie.

Wobec powyższego aby uzyskać emeryturę w myśl powołanego przepisu, nie musi pani przed dniem 1.01.2009r. rozwiązywać stosunku pracy, jak również składać wniosku o przyznanie tego świadczenie - przed tym dniem.

Dzień 31.12.2008r. – dla osób urodzonych po dniu 31.12.1948r. a przed dniem 1.01.1969r. – jest ostatecznym terminem na spełnienie warunku wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, w tym okresu pracy nauczycielskiej, uprawniającego nauczyciela do uzyskania emerytury wcześniejszej.

Dodać należy, że wcześniejsza emerytura nauczycielska , będzie obliczona według dotychczasowych czyli starych zasad, o ile wniosek o jej przyznanie zostanie zgłoszony przed ukończeniem przez kobietę 60 lat, a przez mężczyznę 65 lat.

Zgłoszenie wniosku o emeryturę po ukończeniu powszechnie obowiązującego wieku emerytalnego, nawet jeżeli warunki do wcześniejszej emerytury zostały spełnione do końca 2008r. – spowoduje konieczność zastosowania art.183 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, czyli wysokość emerytury będzie obliczona w części wg starych zasad i w części wg nowych zasad.

Proporcje te są różne i zależą od roku, w którym osiągnięty zostanie wiek emerytalny wynoszący dla kobiety 60 lat – albo ustalenia wysokości emerytury według nowych zasad.

Podstawa prawna:

Art. 183 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

Art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela